Με αφορμή τα βραβεία του «Σκουφά» και του «3ου Δρόμου του Γιοφυριού»

του Αντώνη Κολιάτσου(*)

Από έγκυρα λεξικά μαθαίνουμε, ότι «αριστεία» είναι λέξη με καταγωγή από την «Ιλιάδα» του Ομήρου, σημαίνει διάκριση του ήρωα στη μάχη, υπεροχή, ανωτερότητα, γενναιοψυχία. Στην αρχαία εποχή η λέξη απέδιδε συνήθως την ηρωική δράση και την ανδραγαθία, αν και από τα ομηρικά έπη η προτροπή του Ιππόλαχου στο γιο του Γλαύκο «αιέν αριστεύειν και υπείροχον έμμεναι άλλων μηδέ γένος πατέρων αισχυνέμεν.»(Απόδοση: Πάντοτε να αριστεύεις και να φανείς πρώτος μεταξύ των ανδρείων, τιμώντας έτσι το γένος των πατέρων μας., Ομήρου Ιλιάδα, Ζ 208), υπαινίσσεται την αξία της γενικής «αριστείας».

Σήμερα η έννοια αυτή περιγράφει κυρίως τους διακεκριμένους, όσους αριστεύουν στο πεδίο της γνώσης και της επιστήμης.

Από την άλλη όλοι όσοι πρεσβεύουν την «αριστεία», τη βλέπουν ως στάση ζωής και δημιουργό κοινωνικών προτύπων και ξέρουν πολύ καλά ότι είναι βασική κινητήρια δύναμη που δίνει χρώμα στην καθημερινότητά τους. Είναι αυτή που τους κάνει να προσπαθούν να γίνουν καλύτεροι, να βάζουν στόχους, να καινοτομούν, να είναι δημιουργικοί, να ωριμάζουν μέσα από μια συνεχή αγωνιστική προσπάθεια που τους θέλει μόνο νικητές, να αποτελούν παραδείγματα προς μίμηση στον κοινωνικό τους περίγυρο και τελικά να νιώθουν πραγματικά ευτυχισμένοι άνθρωποι.

Στο εύλογο ερώτημα, προς τι η πιο πάνω περί «αριστείας» εισαγωγή, η απάντηση είναι ότι ο γράφων τη θέτει για την καλύτερη κατανόηση κάποιων διαφορετικών απόψεών του, αναφορικά με τις κατά καιρούς γενόμενες τοπικές «βραβεύσεις» και ειδικότερα τις πρόσφατες: «Αγραφιώτειες» και «Μπαρπαστάθειες», από τον «Σκουφά» και του «3 ου Δρόμου Του Γιοφυριού», από τον Δήμο.

Όπως είναι γνωστό, σύμφωνα με την διαθήκη του αείμνηστου Βασίλη Αγραφιώτη, μεγάλου ευεργέτη του ιστορικού συλλόγου: «..(τα Αγραφιώτεια Βραβεία) δίνονται στους πρωτεύσαντες αποφοίτους των Λυκείων της πόλης μας, σε καλλιτέχνες και λογοτέχνες για το ήθος και την προσφορά τους, καθώς και σε άτομα που με το παράδειγμά τους και με τη συνεργασία τους συνέβαλαν στη βελτίωση και ανάπτυξη της πολιτιστικής ζωής του τόπου μας…». Ενώ, από το κληροδότημα της Σαπφούς Μπαρμπαστάθη, εις μνήμη του αείμνηστου Μαθηματικού και συζύγου της Χρήστου Μπαρμπαστάθη «… τα «Μπαρμπαστάθεια» Βραβεία, δίνονται σε πρωτεύσαντες μαθητές που συμμετέχουν στον ετήσιο διαγωνισμό Μαθηματικών, που διοργανώνεται από το Σύλλογο «Σκουφάς», σε συνεργασία με το παράρτημα Άρτας της Μαθηματικής Εταιρείας…»..

Μια απλή παράθεση στα της ανωτέρω εισαγωγής περί «αριστείας», με τις αμέσως πιο πάνω περικοπές της «Αγραφιώτειας» και «Μπαρμπαστάθειας» διαθήκης, εύκολα διαπιστώνει κανείς την τελεολογική ερμηνευτική (σ.σ του σκοπού της κάθε διαθήκης) σύμπτωση των τριών κειμένων, που επιτρέπει στην «επιτροπή βραβείων» του ιστορικού συλλόγου να διευρύνει τον κύκλο των προς βράβευση προσώπων, χωρίς σοβαρές παρεκκλίσεις από τη στενή γραμματική ερμηνεία του περιεχομένου των επίμαχων διαθηκών.

Από δε τα ερμηνευτικά link των λέξεων: «αριστεία», «αριστείς», «βραβείο» και «βράβευση», του έγκυρου λεξικού του Γ. Μπαμπινίωτη, σαφώς προκύπτει ότι βραβεύεται κανείς, απολαύοντας τιμητικής διάκρισης(παίρνει βραβείο), όχι μόνο για την πρωτιά στον τομέα ενασχόλησής του (εξαιρετική πνευματική ή ευρύτερη κοινωνική προσφορά), αλλά και γιατί από διαδικασία ευγενούς άμιλλας, στην οποία συμμετέχει, ξεχωρίζει από τους ομοίους του, για το ήθος και την υψηλή ποιότητα και αξία του, ως προσωπικότητα και με τη συμμετοχή του σε διαγωνισμούς, αθλητικούς αγώνες κ.ά, αξιολογούμενος, αριστεύει για τις ικανότητές του. Ενώ, για τις υψηλές επιδόσεις του, με το παράδειγμα προς μίμηση που δημιουργεί, συμβάλλει στην περεταίρω ανάπτυξη της πολιτιστικής ζωής του τόπου του.

Θα λέγαμε ακόμη ότι με την «αριστεία», στην ουσία αναμετράται μια δημοκρατική κοινωνία με την αξιοκρατία και τη δικαιοσύνη και πως με την κατάκτησή της επιβραβεύεται ο κόπος και ο μόχθος των αρίστων. Έτσι θα δημιουργούνται αγωνιστικά πρότυπα, των οποίων η επιλογή, πλέον, δεν θα γίνεται κατά τύχη είτε από μια κάστα προνομιούχων ή από μια παρέα επιτηδείων.

Κατά τα ανωτέρω, Αρτινοί στην καταγωγή, που με την εργώδη προσπάθειά τους, διέπρεψαν στις επιστήμες, στις τέχνες, στην πολιτική, στην κοινωνική προσφορά κ.ά, κατέστησαν επώνυμοι σε τοπικό, ελλαδικό και διεθνές επίπεδο και με το έργο τους εξελίχτηκαν σε πρεσβευτές της φυσικής ομορφιάς, της ιστορίας, και του πολιτισμού της Άρτας, σύμφωνα με την «Αγραφιώτεια» διαθήκη αλλά και το πνεύμα της αντίστοιχης «Μπαρμπαστάθειας» κληροδοσίας, εξ’ αντικειμένου, θα πρέπει να είναι μέσα στις επιλογές της αρμόδιας επιτροπής του «Σκουφά», που καθορίζει τα προς βράβευση πρόσωπα.

Υπό αυτή την έννοια θα λέγαμε πως ήταν αστοχία της τελευταίας το γεγονός ότι με τη δικαιολογία πως: «..τα «Αγραφιώτεια» βραβεία δίνονται(μόνο) στους πρωτεύσαντες αποφοίτους των Λυκείων της πόλης μας….», δεν προέβη, για παράδειγμα, στη βράβευση της κ. Ελίνας Σιλιόγκα (σ.σ, είναι κόρη του γνωστού καρδιολόγου κ. Γιώργου Σιλιόγκα) για την επιτυχία της να καταλάβει την 4 η θέση, πανελληνίως, ως εισακτέα στην Ιατρική Αθηνών, την 1 η μεταξύ των για πρώτη χρονιά διαγωνισθέντων υποψηφίων και την 1 η στην Ήπειρο στην ίδια σχολή(την Ιατρική Αθηνών. Και αν, όπως εύλογα διερωτήθηκαν ορισμένοι από τους παριστάμενους, η πρωτεύσασα κ. Σιλιόγκα δεν αποφοιτούσε από το Λύκειο με βαθμό 20 -και επομένως δεν βραβεύονταν- δεν θα ήταν άδικο που ούτε καν θα μνημονευόταν για την μεγαλύτερη επιτυχία της και μάλιστα στην κορυφαία από πλευράς δυσκολίας και περιωπής Ιατρική Σχολή Αθηνών;

Λαμβανομένων υπόψη των πιο πάνω σκέψεων, δεν μπορεί να είναι παραδεκτές ως αξιοκρατικές, οι επιλογές που ενέχουν πολιτική σκοπιμότητα ή υποκρύπτουν ιδιωφέλεια, ακόμη και αν κάτι τέτοιο αφορά στα καλώς εννοούμενα συμφέροντα του ιδίου του «Σκουφά». Σε αυτή την τελευταία κατηγορία βραβευθέντων, μάλιστα, από ό, τι έχει φημολογηθεί στο παρελθόν, δεν ήταν λίγα τα πρόσωπα, που η επιλογή τους από την αρμόδια επιτροπή βάρυνε η βέβαιη επιστροφή του χρηματικού μέρους του βραβείου, προς ενίσχυση του συλλόγου ή ήταν το αντάλλαγμα κάποιας γενναίας προηγηθείσας οικονομικής επιχορήγησής του, από τον βραβευθέντα. Ο οποίος όντας τοπικός πολιτικός, και κυρίως αυτό-διοικητικός, αξιωματούχος, ως εκ της θέσεώς του, εμφανίζονταν και σημαντικός αρωγός του «Σκουφά».

Κατά τον γράφοντα ο τελευταίος πρέπει, εκ προοιμίου, να τίθεται εκτός βράβευσης, αφού ως δημόσιο εκλεγμένο πρόσωπο(σ.σ, νυν ή τ. Περιφερειάρχης, Δήμαρχος, Αντί-Περιφερειάρχης, Πρόεδρος ΔΣ κ.ά) υποχρεωτικά οφείλει να καλύπτει τις προδιαγραφές των οικείων ρητρών βράβευσης. Επομένως χωρίς να μπαίνει στη διαδικασία του ευγενούς ανταγωνισμού και ειδικότερα στη βάσανο της αξιολόγησης, «διαγωνίζεται» με άνισους όρους έναντι των υπολοίπων υποψηφίων προς βράβευση και αυτό ηθικά και ιδεολογικά είναι εκτός πνεύματος της «αριστείας» και ηχεί παράταιρα.

Για αυτό, παραμένει εδραία η θέση του γράφοντος, ότι η αρμόδια επί των «Αγραφιώτειων» και «Μπαρμπαστάθειων» βραβείων επιτροπή του «Σκουφά», θα είναι εκτός της καταγεγραμμένης σχετικής βούλησης των διαθετών, εάν στο εξής συνεχίσει να προβαίνει σε επιλογές προσώπων προς βράβευση, υιοθετώντας είτε μια αυστηρά συσταλτική είτε μία καθ’ υπερβολή διασταλτική ή, χάρη σκοπιμότητας, ακόμη και μια κραυγαλέα στρεβλωτική ερμηνεία της αντίστοιχης βούλησης των δωρητών

Από το άλλο μέρος η «αριστεία», εκτός του ότι συντελείται μέσα από συνεχή και συνεπή προσπάθεια του ευγενώς ανταγωνιζόμενου τους ομοίους του, εξαρτά την καθαρότητά της και από την ευθυκρισία των κριτών του. Είναι επομένως φυσικό επακόλουθο, π.χ σε ένα ομαδικό άθλημα, όπως «ο 3ος Δρόμος του Γιοφυριού», της περασμένης Κυριακής(26/3/2017), η «αριστεία» του δρομέα, που υλοποιείται με την απονομή της επιβαλλόμενης τιμητικής διάκρισής του, να αποδίδεται ανάλογα με τη σειρά τερματισμού του (σ. σ, δηλαδή στον αγώνα δρόμου, η βράβευση είναι ανάλογη με το αν ο δρομέας τερμάτισε 1ος, 2ος ή 3ος κ.λ.π). Εδώ όμως, επειδή το εν λόγω ομαδικό άθλημα «χρειάζεται» περισσότερα πρότυπα αθλητών, το σύστημα έρχεται και επιβραβεύει εκτός της «αριστείας» και τη «συμμετοχή» σε αυτό. Αυτή άλλωστε ήταν και η απονομή αμέτρητων χάλκινων μεταλλίων στους δρομείς του προαναφερθέντος «3ου Δρόμου του Γιοφυριού» και αυτό είναι καλό….

Ωστόσο, την ευκαιρία της κατάθεσης των πιο πάνω σκέψεων, που αποσκοπούν στην αποφυγή μελλοντικών αστοχιών περί την επιλογή των προς βράβευση προσώπων από τον «Σκουφά»- και μόνο ο γράφων κρίνει χρήσιμο και επαναφέρει την πρόταση, της καλύτερης για την Άρτα αξιοποίησης της μεγάλης δωρεάς του αείμνηστου Βασίλη Αγραφιώτη(αφορά στο οικόπεδο των 5 στρεμμάτων πλησίον του AR/TV), όπως τη διατύπωσε σε σχετικό άρθρο του με τίτλο: «οι βραβεύσεις του «Σκουφά»», που δημοσιεύτηκε σε τοπικές εφημερίδες τον 4/2015. Εκεί, σχετικά με το εν λόγω ζήτημα, επεσήμαινε:

«Για την επιτυχία όμως αυτού του στόχου, θα πρέπει να αναληφθεί πρωτοβουλία του ΔΣ του «Σκουφά» με την οποία, ειδικοί νομικοί θα κληθούν να γνωμοδοτήσουν επί της ερμηνείας της διαθήκης του δωρητή, η οποία, σημειωτέον, κατά τα ισχύοντα σήμερα στην ελληνική νομοθεσία, θα μπορούσε να ερμηνευτεί διασταλτικά, επιτρέποντας στη συνέχεια κάποιες νόμιμες χρήσιμες σχετικές παρεκκλίσεις. Οι οποίες, ίσως διευκολύνουν τη χρηματοδότηση, μέσω ΕΣΠΑ, για τη δημιουργία, εκεί, ενός πολιτιστικού κέντρου, «κόσμημα» για την πόλη[…]. Είναι μια πρωτοβουλία που ενδεχομένως θα επιτρέψει την κατά τα ανωτέρω αξιοποίηση της «Αγραφιώτειας» ακίνητης περιουσίας, και πρέπει αυτή να ληφθεί το ταχύτερο…».

Κλείνοντας το σημείωμα αυτό, ο γράφων σπεύδει να διευκρινίσει ότι οι πιο πάνω κριτικές διαπιστώσεις του, οι οποίες σημειωτέον είναι κοινές για έναν μεγάλο αριθμό Αρτινών, όσο και οι παρατιθέμενες «σκέψεις- προτάσεις του έχουν σαν αφετηρία την καλοπιστία του, επ’ ουδενί υποκρύπτουν πρόθεση αμφισβήτησης της αξιοσύνης ουδενός των εμπλεκόμενων, δεν συνιστούν απόπειρα υποβάθμισης του επιτελεσθέντος/επιτελούμενου έργου παλαιών/νέων μελών του Δ.Σ του ιστορικού συλλόγου, ούτε αποτελούν βολές κατά των μελών της οικείας «επιτροπής βραβείων». Απλά, η κριτική του, έχοντας ως δικαιολογητική βάση τη διαχρονικής ισχύος αρχή: «ο εχθρός του καλού είναι το καλύτερο», ζητεί τα πράγματα και στις βραβεύσεις του «Σκουφά», να γίνουν καλύτερα.

(*)email:akoliatsos@gmail.com