ΓΛΥΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Λεϊλά Σλιμανί
Εκδόσεις Ψυχογιός 2017 - σελ. 290
(Βραβείο Γκονκούρ 2016)

Τα νανουρίσματα είναι αυτοί οι διαχρονικοί ύμνοι στην τρυφερότητα, στη στοργή, στην παιδική αθωότητα, στη δίχως όρια αγάπη. Ο γαλλικός τίτλος του βιβλίου Une Chanson douce (ένα γλυκό τραγούδι) παραπέμπει σε ένα συγκεκριμένο δημοφιλές γαλλικό παιδικό τραγούδι. Ένα παιδικό τραγούδι που βρισκόταν σε όλα τα χείλη το 1950, αλλά ακόμη και σήμερα. Είναι ένα παιδικό τραγούδι, σαν νανούρισμα. Από τον τίτλο του μυθιστορήματος εξηγείται ότι η Λουίζ, η νταντά, νανουρίζει με παιδικά τραγούδια και «αποκοιμίζει», όχι μόνο τα παιδιά, την Μιλά και τον Αντάμ, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι γονείς: ο Πολ και η Μιριάμ, ξεγελιούνται και «αποκοιμίζονται» οι ίδιοι και βαυκαλίζονται με την κατάσταση που δημιουργεί στη ζωή τους η νταντά.

Η Λουίζ διαθέτει άριστες συστάσεις και είναι άψογη στην συνέντευξη που της παίρνουν ο Πολ και η Μιριάμ προτού την προσλάβουν, για να φυλάξει τα μικρά τους παιδιά, διότι η Μιριάμ θέλει να ασχοληθεί με την δικηγορία και να δουλέψει. Η νταντά γίνεται μέλος της οικογένειας, που φροντίζει τα παιδιά, το σπίτι και επίσης μαγειρεύει. Η Λουίζ είναι σχολαστική. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, η παρουσία της Λουίζ τους έχει γίνει απαραίτητη. Η Λουίζ είναι ένας οικείος άνθρωπος. Οι γονείς έχουν την αίσθηση ότι βρήκαν ένα σπάνιο μαργαριτάρι, πως είναι ευλογημένοι. Η νταντά η νεράιδα κατάφερε να μεταμορφώσει το ασφυκτικό, μικροσκοπικό διαμέρισμα σε χώρο φωτεινό και γαλήνιο. Η Λουίζ λέει παιδικά τραγούδια και νανουρίσματα στα παιδιά και διηγείται ιστορίες για ορφανά, χαμένα κοριτσάκια, φυλακισμένες πριγκίπισσες και ερειπωμένους πύργους με τρομερούς δράκους. Από που προέρχονται αυτές οι ιστορίες; Βγαίνουν από μέσα της, κυλάνε σαν ποτάμι, χωρίς να τις σκέφτεται, χωρίς να καταβάλλει καμία προσπάθεια να τις θυμηθεί ή να τις φανταστεί. Μα σε ποια λίμνη σκοτεινή, σε ποιο δάσος απάτητο πάει και τις βρίσκει αυτές τις σκληρές ιστορίες, όπου οι καλοί πεθαίνουνε στο τέλος, αφού πρώτα έχουν σώσει τον κόσμο;

Ο Πολ και η Μιριάμ γοητεύονται από τη Λουίζ, από την καταπληκτική συμπεριφορά της απέναντι στα παιδιά, από την ήρεμη όψη, το ειλικρινές χαμόγελο, τα χείλη της που δεν τρέμουν. Το πρόσωπό της είναι σαν μια γαλήνια θάλασσα, που κανείς δεν μπορεί να φανταστεί τις αβύσσους της…

Μια απειλή επικρέμεται πάνω από τα κεφάλια της οικογένειας, μια ανεκπλήρωτη, καταχθόνια, άρρητη απειλή…

Τι ανομολόγητα μυστικά κρύβει η Λουίζ;

Σιγά - σιγά οι φωνές των παιδιών εκνευρίζουν την Λουίζ, το εξουθενωτικό τιτίβισμα των παιδιών, οι τσιριχτές φωνές τους, τα «γιατί;» τους, οι εγωιστικές επιθυμίες τους της τρυπάνε το κεφάλι. Το μυαλό της Λουίζ γεμίζει γυαλιά σπασμένα και η ψυχή της είναι φορτωμένη με χαλίκια…

Χάνει τον έλεγχο της ύπαρξής της.

Ώσπου έρχεται η τραγωδία.

Η Λουίζ με ένα κουζινομάχαιρο σκοτώνει και τα δύο παιδιά και με το ίδιο κόβει τις φλέβες στους δυο καρπούς της και κάρφωσε το μαχαίρι στον λαιμό της.

Το μυθιστόρημα της Λεϊλά Σλιμανί δεν αρχίζει από την αρχή αλλά από το τέλος. Ο αναγνώστης σοκάρεται από τις τρείς πρώτες σελίδες του βιβλίου, που διαβάζει για τα εγκλήματα που διέπραξε η νταντά. Στη συνέχεια η συγγραφέας κινείται αντίστροφα στον χρόνο για να μας δώσει τον χαρακτήρα, τον ψυχισμό και την κάθοδο στην άβυσσο της νταντάς.

Το βιβλίο διαπραγματεύεται τα θέματα του ρατσισμού, της κυριαρχίας, της κοινωνικής δυστυχίας, της ταξικής και πολιτισμικής διαφοράς, της αγάπης, της παιδείας, το τραγικό και επώδυνο πεπρωμένο των γυναικών (της ασήμαντης νταντάς) και τη θέση της εργαζόμενης μητέρας στη σύγχρονη κοινωνία (της δικηγόρου εργοδότριας).

Πρόκειται για Αριστούργημα. Διαβάστε το.

Η Λεϊλά Σλιμανί γεννήθηκε το 1981 στο Ραμπάτ του Μαρόκου. Σπούδασε στο Παρίσι πολιτικές επιστήμες και επικοινωνία, και εργάστηκε ως δημοσιογράφος για το περιοδικό Jeune Afrique. Το «Γλυκό τραγούδι» είναι το δεύτερο μυθιστόρημά της, το οποίο πούλησε περισσότερα από 80.000 αντίτυπα μέσα στους τρεις πρώτους μήνες της κυκλοφορίας του – προτού καν τιμηθεί με το βραβείο Goncourt.

Κώστας Τραχανάς