Συνέντευξη του συγγραφέα Γιώργου Πύργαρη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

Το 1821 είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της διαχρονικότητας του ελληνισμού

Ο Γιώργος Πύργαρης γεννήθηκε το 1965 στην Καλλιθέα Θηβών. Σπούδασε Οικονομικές επιστήμες στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στο τμήμα Νομικών και Οικονομικών Επιστημών. Είναι παντρεμένος και έχει δύο παιδιά. Έχει δημοσιεύσει, κατά καιρούς, διηγήματα, άρθρα και ποιήματά του σε λογοτεχνικά περιοδικά, όπως και σε λογοτεχνικές σελίδες του διαδικτύου.

Ερ. Από ποια ηλικία ξεκινήσατε να διαβάζετε; Ποια ήταν τα πρώτα σας αναγνώσματα;
Απ. Κατ' αρχήν να σας ευχαριστήσω για το ενδιαφέρον σας και εύχομαι σε σας και στους αναγνώστες σας, ό, τι καλύτερο. Ξεκίνησα να διαβάζω αρκετά νωρίς από ηλικία 7-8 ετών, παιδική λογοτεχνία φυσικά αλλά και αναγνώσματα όπως τα έργα του Ιουλίου Βερν, Ροβινσώνας Κρούσος κτλ. Από τις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου με τράβηξαν ανώτερα αναγνώσματα, όπως τα έργα του Ντοστογιέφσκι, του Ουγκώ και άλλων μεγάλων συγγραφέων. Πάντα όμως είχα και έχω ιδιαίτερη αγάπη στην κλασσική λογοτεχνία.

Ερ. Από πότε ξεκίνησε η αγάπη σας για την ιστορία;
Απ. Την ιστορία την ερωτεύτηκα αργά και κατά λάθος. Επειδή είχα αφιερωθεί στην λογοτεχνία από 18 ετών, το 2007 θέλησα να γράψω ένα ιστορικό βιβλίο για τον πρόγονό μου, οπλαρχηγό ανατολικής Στερεάς Αθανάσιο Σκουρτανιώτη ο οποίος έπεσε το Φθινόπωρο του 1825 μαζί με άλλους 45 συντρόφους, πολιορκούμενος σε μια μικρή εκκλησιά στην Αγία Σωτήρα Μαυροματίου, από 700 πεζούς και ιππείς Τούρκους. Ήταν ένα χρέος που ένιωθα απέναντι στον πρόγονό μου, να διασώσω και να κάνω περισσότερο γνωστή τη θυσία του ίδιου και των αντρών του. Δεν είχα τότε ιδιαίτερες φιλοδοξίες για το βιβλίο, απλά ήθελα να καταγράψω όλες τις πηγές και τους συγγραφείς που και τους συγγραφείς που είχαν αναφερθεί στη ζωή του, για να υπάρχουν συγκεντρωμένα κάπου. Για να γράψω όμως έστω αυτό το χαμηλών φιλοδοξιών βιβλίο, συνειδητοποίησα ότι έπρεπε να ασχοληθώ περισσότερο με την ιστορία του 1821. Μπαίνοντας όμως σε αυτόν τον κόσμο κυριολεκτικά τον ερωτεύθηκα. Έτσι συνέβη το παράδοξο, αντί να διασώσω εγώ το όνομα και την θυσία του προγόνου μου διέσωσε αυτός εμένα διότι ψάχνοντας για εκείνον, μου φανέρωσε έναν ολόκληρο ανεξάντλητο κόσμο, που με διδάσκει μέχρι σήμερα...

Ερ. Ποια περίοδος της ελληνικής ιστορίας σας αρέσει περισσότερο;
Απ. Το 1821 φυσικά, γιατί είναι μια κομβική περίοδος της ιστορίας που τέθηκαν τα θεμέλια του νεοελληνικού κράτους-έθνους. Παράλληλα ο κόσμος του 1821, διατηρεί ακόμη εκείνη την αρχέγονη δυναμική του ελληνισμού και μας ενώνει με το Βυζάντιο, την αρχαία Ελλάδα, μέχρι την Ιλιάδα κι ακόμη πιο πριν. Δεν είναι παράδοξο ότι πολλοί Έλληνες πολεμιστές του 1821, είχαν ως πρότυπό τους τον Αχιλλέα της Τροίας. Επίσης πολλές συμπεριφορές των πολεμιστών του 1821, συγκρίνονται μονάχα με εκείνες των Ελλήνων της Τροίας και τούτο είμαι σε θέση να το αποδείξω. Το 1821 είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της διαχρονικότητας του ελληνισμού και αυτή η επανάσταση δεν ήταν τίποτε άλλο, παρά επανάσταση ιστορικής μνήμης...

Ερ. Πώς ξεκίνησε η ιδέα να γράψετε το βιβλίο «Στρατηγού Ευστράτιου Πίσσα, απομνημονεύματα, 1821», εκδόσεις Historical Quest;
Απ. Ήταν εντελώς τυχαία η συνάντησή μου με τον Πίσσα. Ψάχνοντας στα Γενικά Αρχεία του Κράτους για άλλα θέματα, έπεσα πάνω στα απομνημονεύματά του. Τα βρήκα πολύ ενδιαφέροντα γιατί φωτίζουν άλλες πτυχές της ελληνικής επανάστασης του 1821 που δεν είναι γνωστές. Θέλησα λοιπόν να κοινοποιήσω αυτήν την σημαντική μαρτυρία και στους υπόλοιπους 'Έλληνες.

Ερ. Αλήθεια ποιος ήταν ο στρατηγός Ευστράτιος Πίσσας ;
Απ. Ο Ευστράτιος Πίσσας ήταν γόνος πολύ πλούσιας οικογένειας, αρκετά μορφωμένος που καταγόταν από τις Κυδωνίες, το σημερινό Αϊβαλί. Η ελληνική επανάσταση τον βρήκε 23 ετών στο Αϊβαλί. Η πόλη του αποτεφρώθηκε στις 2 Ιουνίου 1821 από τους Τούρκους και ο Πίσσας με την οικογένειά του και 40000 Κυδωνιείς, εγκατέλειψαν αμέσως την πατρίδα τους και ήρθαν στην κυρίως Ελλάδα. Πολλοί νέοι Κυδωνιείς κατατάχτηκαν τότε στα σώματα των Ελλήνων επαναστατών, ανάμεσά τους και οι αδελφοί Πίσσα. Από τότε αρχίζει ο συναρπαστικός πολεμικός του βίος που κρατά μέχρι το τέλος της ελληνικής επανάστασης και την εκστρατεία της Χίου το 1827. Μετά υπηρετεί ως ανώτερος αξιωματικός το νέο ελληνικό κράτος και πεθαίνει το 1885 στην Αθήνα σε ηλικία 87 ετών.

Ερ. Γιατί είναι σημαντικά τα απομνημονεύματά του ;
Απ. Τα απομνημονεύματά του είναι σημαντικά γιατί φωτίζουν άγνωστες μέχρι σήμερα πτυχές της ελληνικής επανάστασης του 1821. Οι υπόλοιποι απομνημονευματογράφοι με κορυφαίο τον Μακρυγιάννη, αναδεικνύουν κυρίως τον αγώνα της Στερεάς και της Πελοποννήσου, ενώ ο Πίσσας με την καταπληκτική του πορεία, αναδεικνύει τον αγώνα των Μικρασιατών, των Κρητών, όπως και την εμπειρία και την πορεία του τακτικού στρατού της εποχής, μέσω του οποίου από ένα σημείο και έπειτα υπηρέτησε την ελληνική επανάσταση.

Ερ. Στο εισαγωγικό σημείωμα, γράφετε, ότι πολλοί ιστορικοί του καταλογίζουν ότι ήταν μια προσωπικότητα που συμβιβαζόταν και με τους κυβερνητικούς. Μήπως γιατί ήθελε να πρωταγωνιστεί στην πολιτική σκηνή;
Απ. Νομίζω ότι σε αυτό έπαιξε ρόλο η αστική του καταγωγή και ίσως η ιδιοσυγκρασία του. Από την άλλη, έχουμε να κάνουμε με έναν άνθρωπο ο οποίος έχει χάσει το σπίτι του, την πατρίδα του, τη περιουσία του στις Κυδωνίες. Επιθυμεί την απελευθέρωση της Ελλάδας και πιστεύει πως αυτό δεν είναι δυνατόν χωρίς ισχυρή κυβέρνηση. Επίσης έχει αποφασίσει εξ' αρχής, πως αν ο σκοπός επιτευχθεί και απελευθερωθεί η Ελλάδα, εκείνος θα γίνει στρατιωτικός μέσα στο νέο κράτος και θα βιοποριστεί από αυτό. Τούτο προϋποθέτει καλές σχέσεις με την κυβέρνηση, χωρίς κατ' ανάγκη αυτό να είναι κάτι κακό.

Ερ. Σε ποια σπουδαία γεγονότα τα ιστορίας μας συμμετείχε;
Απ. Στην αποτέφρωση των Κυδωνιών το 1821, σε μάχες στην Πελοπόννησο το υπόλοιπο του 1821, παραμένει στην Κρήτη από το 1822 μέχρι το τέλος του 1823, όπου λαμβάνει μέρος σε πολλές μάχες αυτά τα δύο χρόνια. Στην μάχη στο Κάστελο, στις μάχες της Σούδας για την απόκρουση των Αιγυπτιακών δυνάμεων, στη μάχη του Κρουσώνα, στις πολιορκίες των φρουρίων Χανίων, Ρεθύμνου και σε πολλές άλλες μάχες, ώσπου επιστρέφει στην Πελοπόννησο στα τέλη του 1824. Εκεί έχει ήδη αρχίσει ο δεύτερος εμφύλιος, ο Πίσσας επιλέγει στρατόπεδο και είναι σαφώς το κυβερνητικό. Μετά από ένα μικρό διάστημα ως χιλίαρχος, μπαίνει στον τακτικό στρατό. Από τη στιγμή που αναλαμβάνει ο Φαβιέρος αρχηγός του τακτικού, ο Πίσσας ως λοχαγός στην αρχή και μετά ως ταγματάρχης, ακολουθεί τον Φαβιέρο παντού. Στην εκστρατεία προς κατάληψη της Τριπολιτσάς το 1825 που κατέχουν δυνάμεις του Ιμπραήμ, εκστρατεία στην Κάρυστο την Άνοιξη του 1826, μάχη Χαϊδαρίου τον Αύγουστο του 1826, είσοδος στην πολιορκημένη Ακρόπολη για να μεταφέρουν πυρομαχικά και φαρμακευτικό υλικό στους πολιορκημένους και εκστρατεία στη Χίο το 1827.

Ερ. Με το βιβλίο σας προσπαθείτε με επιτυχία να φωτίσετε το βίο και την πολιτεία της στρατηγού που δεν είναι πολύ γνωστός στο ευρύ ελληνικό κοινό, αλλά και πολλά γεγονότα ή μάχες που είναι εντελώς άγνωστα. Γιατί η επίσημη πολιτεία αγνοεί την τοπική ιστορία;
Απ. Πιστεύω πως όλον τον 20ο αιώνα τα πολύ σημαντικά απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, επισκίασαν όλα τα άλλα απομνημονεύματα. Όμως δεν μπορώ ακόμη να κατανοήσω γιατί τα απομνημονεύματα του Πίσσα, παρέμεναν μέχρι σήμερα άγνωστα στο ευρύ κοινό. Ήταν ένα τυχαίο γεγονός ή ήταν κατευθυνόμενη συγκυρία για να μην φωτιστούν οι καταστροφές στην Μικρά Ασία και στην Κρήτη και φυσικά οι ευθύνες; Ίσως απαντήσουμε κάποτε σε αυτό το ερώτημα. Πιστεύω όμως πως οι συνθήκες πια είναι κατάλληλες περισσότερο από ποτέ, ώστε το ελληνικό κοινό να γνωρίσει τον Πίσσα. Κάλλιο αργά παρά ποτέ...

Ερ. Πώς βλέπουν οι νέοι μας την ιστορία αλλά και τον πολιτισμό γενικότερα;
Απ. Είναι πολύ δύσκολη ερώτηση και για να απαντηθεί, ίσως χρειαστεί να γραφούν ολόκληρα βιβλία. Σε γενικές γραμμές πάντως πιστεύω πως οι νέοι είναι αδιάφοροι για την ιστορία πλην εξαιρέσεων, αλλά αυτό είναι φυσιολογικό. Ο νέος είναι περισσότερο ναρκισσιστής, πιστεύει πως ολόκληρος ο κόσμος είναι ο εαυτός του. Όσο περνούν όμως τα χρόνια αρχίζει και ''βλέπει''. Τότε σκύβει στην ιστορία και βρίσκει την αληθινή θέση του μέσα στο κόσμο. Το ίδιο συμβαίνει και με τον πολιτισμό που όμως κάποτε θα πρέπει να απαντήσουμε, στο τι ακριβώς σημαίνει.

Ερ. Τι θα προτείνατε στους νέους επίδοξους συγγραφείς που σκέφτονται να γράψουν ιστορικά βιβλία;
Απ. Διάβασμα, έρευνα και ελεύθερη σκέψη...

Ερ. Ποιο ιστορικό βιβλίο διαβάσατε τελευταία και σας έκανε εντύπωση;
Απ. Λοιπόν ξαναδιάβασα τελευταία τον Καραϊσκάκη του Φωτιάδη. Ο άνθρωπος έχει κάνει φοβερή έρευνα, αλλά υπάρχουν και πολλά μειονεκτήματα με μεγαλύτερο την τάση του προς αγιοποίηση των μορφών-ηρώων. Προσωπικά μου αρέσει να ξύνω κάτω από την αγιογραφία και να ανακαλύπτω τον άνθρωπο κάτω από τον ήρωα. Επίσης διάβασα και τον Φίνλεϊ που δεν έχει καλό λόγο για κανέναν Έλληνα. Αν ο Φωτιάδης είναι στη μία άκρη, ο Φίνλεϊ είναι στην άλλη. Νομίζω όμως πως η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση.

Ερ. Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;
Απ. Πρώτα ο Θεός, να ολοκληρώσω τα μυθιστορήματά μου και να γράψω δύο τρία ιστορικά βιβλία ακόμη που έχω στο νου μου...