«Η λιτανεία» του Ελπιδοφόρου Ιντζέμπελη από τις εκδόσεις «Στοχαστής»

Γράφει ο Σταύρος Ιντζεγιάννης

Δυο ιστορίες, που ωστόσο χαρακτηρίζουν δυο εποχές εξ ίσου σημαντικές και σημειολογούν την πορεία ενός τόπου - της μετά την απελευθέρωσή της Άρτας (1881) - και αρθρώνονται μέσα από λαογραφικά πολιτισμικά αλλά και ιστορικά πολιτικά ενδιαφέροντα στοιχεία από το χτες -αρχές του 20ου αιώνα-έως το σήμερα.

Δύο ιστορίες που βαίνουν παράλληλα και δημιουργούν για τον μελετητή ένα μέτρο σύγκρισης της ανθρώπινης συμπεριφοράς καθώς αυτή επηρεάζεται εν χώρω και χρόνω από τις αλλαγές που φέρνουν κάθε τόσο ο συγχρωτισμός με τον πέρα των στενών ορίων της περιοχής ιδεών και αφ ετέρου οι πολιτικές αλλαγές που περιγράφουν τη γενικότερη ιστορία της νεώτερης Ελλάδας και συμπλέκονται - θεμελιώνονται στην κοινή μοίρα των ανθρώπων τον έρωτα δύο νέων. Τον έρωτα σε μια Άρτα που μετά από την απελευθέρωσή της (1881) πολεμά να αποτινάξει τουρκοφερμένες συνήθειες και πορεύεται στο δρόμο μιας αναγέννησης η οποία αφομοιώνεται τάχιστα, ακολουθώντας τους μοντέρνος καιρούς Έτος 2014.

Το ενδιαφέρον του αναγνώστη εστιάζεται στα άφθονα λαογραφικά στοιχεία όπως λ.χ τα του γάμου.

Γράφει στη σελ.31 «.Στην Άρτα τα έθιμα του γάμου είναι από τα πιο θεαματικά. Οι προετοιμασίες ξεκινάνε ένα μήνα πριν, τόσο στο σπίτι του γαμπρού όσο και της νύφης… Ο γαμπρός πρέπει να τα έχει όλα καινούργια και διπλά ενώ η νύφη ντουζίνες. Το νυφικό το ράβουν τα ανύπαντρα κορίτσια. Τρεις μέρες πριν από την τελετή βγάζουν τα προικιά και τα περνούν από το παζάρι… Ενώ τα δώρα είναι συνήθως φαγώσιμα κ.τ.λ.».

Έθιμα πολλά των οποίων με αλλοιώσεις φυσικά, αλλά τα ίδια στον κορμό του τελετουργικού, ζουν μέχρι σήμερα στην Αρτινή ορεσίβια κυρίως περιοχή ενώ στην πεδινή ενδοχώρα που δέχτηκε πιο νωρίς και πιο ουσιαστικά τους νέους καιρούς καθώς η άμεση γειτνίασή της με τον αστικό περίγυρο την αστικοποίησε γρηγορότερα, έχουν αλλάξει κυρίως στη συμπεριφορά των νέων.

Τα μυθοπλαστικά στοιχεία όπως λ.χ για τον έρωτα δύο νέων (σελ. 12-14) όπου η νέα θηρεύει στο μπαρ του ξενοδοχείου τον νεαρό Αθηναίο δημοσιογράφο και τον ακολουθεί στο δωμάτιό του ( γνωριμία μιας ώρας!!!) όπου απολαμβάνει το θήραμά της. Ή αλλού βγήκαν αγκαλιασμένοι στον πεζόδρομο που ; Σε μια Άρτα η οποία όσο κι αν ακολουθεί τους μοντέρνους καιρούς κρατά - όπως όλες οι Ελληνικές κλειστές κοινωνίες των μικρών πόλεων το γνωστό «τι θα πει ο κόσμος, Τι θα πει η γειτονιά!) ‘Η ακόμη ο πατέρας που τόσο πρόθυμα και ανέμελα συγκατανεύει στον τόσο απίστευτο δεσμό της κόρης του με ένα άγνωστο γνωριμία μιας μέρας ή δύο ή ακόμη-ακόμη οι 6 βουλευτές της Άρτας, χρησιμεύουν ωστόσο « συγγραφική ή μάλλον μυθοπλαστική αδεία » στη σύγκριση της εξέλιξης και μέτρο της αλλαγής των καιρών !

Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η λιτάνευση της εικόνας της Αγίας Θεοδώρας Βασιλίσσης του Δεσποτάτου της Ηπείρου (Σύζυγος του Μιχαήλ Β Κομνηνού Δούκα ) η οποία όπως θα διαπιστώσει ο φιλίστωρ αναγνώστης μένει περίπου αναλλοίωτη μέχρι τις μέρες μας υπογραμμίζοντας το αμετακίνητο του Ορθοδόξου τυπικού στις θρησκευτικές τελετές καθώς επίσης και η τοπιογραφία του αστικού κυρίως χώρου της πόλης που ξεναγεί άνετα τον αναγνώστη από τα πρώτα χρόνια της απελευθέρωσης (Το Γεφύρι που αποτελεί το ορόσημο Τουρκοκρατούμενης Ηπείρου - και ελεύθερης Ελλάδος)

στις πλατείες της πόλης - Μονοπλιό κ.τ.λ.

Η δεύτερη παράλληλα εξιστορούμενη ιστορία αφορά την πολιτική εξέλιξη που δίνει με πειστικό τρόπο και λεπτομερή περιγραφικότητα τις πολιτικές ίντριγκες με τους παλικαρισμούς και τους κομματικούς νταήδες -τραμπούκους που στην Ελληνική ενδοχώρα -ίσως και μέχρι σήμερα γιατί όχι;- σε κάποια πλατύτερη θεώρηση αναδεικνύουν βουλευτές ή επηρεάζουν εκλογές. Ακόμη - ακόμη τροφοδότησαν τον διχασμό που οδήγησε και στα μετέπειτα χρόνια στις συμπληγάδες του Ελληνικού πεπρωμένου. Η πολιτική κάθαρση επέρχεται με τραγικό τρόπο, όχι άγνωστο στα πολιτικά της αείποτε Ελλάδας -πυρπολείται το σπίτι- στέκι των αντιπάλων.

«Ποια μοίρα μας ζηλεύει, ποια μοίρα φθονερή» - λέει ένα παλιό τραγουδάκι που ενώ μιλά για έρωτα ταιριάζει απόλυτα για τον έρωτα που έχουμε όλοι μας για την Ελλάδα. Οι Αρτινοί για την Άρτα μας

Η Λιτανεία του κ. Ελπιδοφόρου Ιντζέμπελη ( έκδοση Στοχαστής 2016) η οποία σαν τίτλος συμβολίζει την κύρια θρησκευτική γιορτή της Άρτας (11 Μαρτίου της Αγίας Θεοδώρας βασιλίσσης Άρτας, εποχή του Δεσποτάτου) αλλά και σημειολογεί - ίσως ! - και τη μακρόσυρτη πορεία του τόπου από την πολιτική των αρχών του 20ου αιώνα στο σήμερα αλλά και την αλλαγή από τον πολιτιστικό υπερσυντηρητισμό στο υπερμοντέρνο. Σύνηθες κι αυτό στα Ελληνικά πράγματα!

Μ' όλο που οι ιστορίες κινούνται σε ξεχωριστό ρυθμό.

Κι εδώ όπως και σε όλο το βιβλίο ο αναγνώστης καλείται διαρκώς σε αναδρομές και συγκρίσεις που αποτελούν και το σημαντικό που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του ώστε και να το διαβάζει αλλά και να το θεωρεί απόκτημα της βιβλιοθήκης του.