Συνέντευξη του Κωνσταντίνου Ν. Ιωαννίδη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

Ο αυτοσαρκασμός είναι μια αξιοπρεπής λύση για να διατηρήσουμε την ισορροπία μας όταν τα πράγματα αρχίζουν να πηγαίνουν εξαιρετικά καλά για εμάς και εμείς απορούμε πώς συμβαίνει αυτό

Ο Κωνσταντίνος Ν. Ιωαννίδης γεννήθηκε το 1962 στην Αθήνα. Εγγονός του Κωνσταντίνου Κ. Ιωαννίδη συνιδρυτή του κινηματογράφου Άστρον και πρωτότοκος γιος του Νίκου Κ. Ιωαννίδη, δημιουργού της Ιωαννίδης Φιλμς, αγάπησε με πάθος τα περί του σινεμά. Διχασμένος ανάμεσα στις τέχνες και στη βιομηχανία υπηρετεί και τις δύο με ευαισθησία. Οι σπουδές του στα οικονομικά και στο marketing του επιτρέπουν να κερδίζει τα προς το ζην, αλλά η ψυχή του δεν ησυχάζει παρά μόνο σε διαδρομές ροκ, άλλοτε -παλιότερα!- σα μουσικός, άλλοτε σα συγγραφέας ή blogger.

ΕΡ. Ποιοι συγγραφείς σας επηρέασαν;
ΑΠ. Οι Beatles δε θεωρούνται συγγραφείς, έτσι δεν είναι; Κι όμως οι στίχοι του Paul Mc Cartney από το κομμάτι τους The End από το Abbey Road του 1969 με ακολουθούν σε όλη μου τη ζωή: And in the end/ The love you take/ Is equal to the love/ You make. Αυτό με επηρεάζει και με εμπνέει κάθε στιγμή. Κατά τα λοιπά, στο κύμα των συγγραφέων και ποιητών (ων ουκ έστι αριθμός) εισέρχονται και τα λόγια του πατέρα μου σε ανύποπτες στιγμές (όπως η παροιμία: “αγοράζουμε καρύδια, πουλάμε καρύδια, μένει ο θόρυβος” που μου την επαναλάμβανε συχνά) που αποτελούν χάραγμα/σηματοδότηση για τη ζωή μου.

ΕΡ. Πότε ξεκίνησε το ταξίδι σας στην συγγραφή;
ΑΠ. Από τα χρόνια του λυκείου (1978+) σημείωνα στίχους και κείμενα σε πρόχειρα χαρτιά. Μετά την απώλεια του πατέρα μου τα 1990 άρχισα να συγγράφω πιο οργανωμένα. Για ανάγκη επρόκειτο και πάντα ανάγκη είναι. Το 1998 ήταν το έτος που άρχισα να αισθάνομαι έτοιμος για την αναμέτρηση με μια ενυπόγραφη κόλα χαρτί με κείμενά μου που θα μπορούσαν να δημοσιευτούν. Για κάποιον αδιευκρίνιστο λόγο αισθανόμουν εκείνη την εποχή ότι ξεχείλιζα από ιδέες που ήθελα να μοιραστώ.

ΕΡ. Ποια ήταν η αφορμή για να εκδοθεί το βιβλίο σας «Τα νέα της άλλης πλευράς» από τις εκδόσεις Κοινωνία των (δε)κάτων;
ΑΠ. Αναζητούσα εκδότη για αυτό το βιβλίο. Ένας συνεργάτης από το εταιρικό μου περιβάλλον που είχε διαβάσει κείμενά μου έκρινε ότι θα έπρεπε να με φέρει σε επαφή με τον εκδότη Ντίνο Σιώτη που τον γνώριζε … Η πρώτη συνάντηση γνωριμίας με τον κύριο Σιώτη, απετέλεσε την αρχήν μιας συναισθηματικής προσέγγισης μεταξύ μας και αρχίσαμε να ανταλλάσουμε κείμενα και ποιήματα και να τα συζητάμε. Πλέον νοιώθω ότι μπορώ να τον θεωρώ φίλο μου, παρά το γεγονός ότι ήμουν σίγουρος ότι μετά τα 50 μου χρόνια δεν επρόκειτο να κάνω νέους φίλους!

ΕΡ. Σε μια από τις ιστορίες που γράφετε αναφέρεστε στο πείραμα της Φιλαδέλφεια που έλαβε χώρα στις 28 Οκτωβρίου του 1943. Έχουν ειπωθεί πολλά. Θα μπορούσατε να μας κάνετε μια σύντομη αναφορά σε αυτό το γεγονός ;
ΑΠ. Στις 28 Οκτωβρίου 1943, εν μέσω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ, εφαρμόζοντας τις θεωρητικές αρχές του Αϊνστάιν, εξαφάνισε ένα ολόκληρο πλοίο (το US Eldridge, που μάλιστα τελείωσε τη ζωή του ως αντιτορπιλλικό «Λέων» στο Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό!) με το πλήρωμά του στη Φιλαδέλφεια και το επανέφερε στη θέση του μέσα σε λίγα λεπτά της ώρας. Πρόκειται για το περίφημο «Πείραμα της Φιλαδέλφειας» (που είχε ως στόχο να κάνει αόρατα τα πολεμικά μέσα από τον εχθρό), που ίσως δεν έγινε ποτέ και το όλο αφήγημα να αποτελεί αστικό μύθο. Με βάση όμως αυτό το μύθο, ορισμένοι από τους ναύτες που συμμετείχαν επέστρεψαν έχοντας υποστεί μη αντιστρέψιμη συναισθηματική βλάβη και μάλιστα κάποιοι άλλοι -λίγοι- έχασαν τη ζωή τους αφού επέστρεψαν κολλημένοι στις λαμαρίνες του πλοίου. Η ιστορία ξεκίνησε τη δεκαετία του ‘20, όταν ο Άλμπερτ Αϊνστάιν ολοκληρώσει τη «θεωρία του ενοποιημένου πεδίου», σύμφωνα με την οποία η βαρύτητα συνδέεται με τον ηλεκτρισμό και τον μαγνητισμό. Ο Αϊνστάιν, θέλοντας να επαληθεύσει τη θεωρία του, συνεργάστηκε με το αμερικανικό πολεμικό στο «Πείραμα της Φιλαδέλφειας». Το σίγουρο πάντως είναι ότι γνωρίζουμε ένα μικρό μέρος της αλήθειας γι αυτό το πείραμα. Στην ιστορία που αναφέρεστε, ένας από αυτούς του ναύτες που έλαβε άθελά του μέρος στο πείραμα συναντάται (με έναν αδιευκρίνιστο μεταφυσικό τρόπο) με έναν σύγχρονο φίλαθλο της ΑΕΚ που –επίσης άθελά του- συμμετέχει σε ένα στημένο παιχνίδι όπου η ομάδα του αδικείται από τη διαιτησία. Οι χαρακτήρες της ιστορίας αντιλαμβάνονται τελικά ότι ανέκαθεν οι άνθρωπου όλης της γης αγωνιούν για τα ίδια πράγματα και αναζητούν απαντήσεις -χωρίς επιτυχία, συνήθως!- στα ίδια ερωτήματα. Η συνάντησή τους πραγματοποιείται στη Νέα Φιλαδέλφεια όπου υπήρχε το γήπεδο της ΑΕΚ (το οποίο γκρεμίστηκε το Μάιο του 2003) εξ ού και το διήγημα αυτό ονομάζεται The Nea Filadelfia Experiment.

ΕΡ. Οι ιστορίες που γράφετε στο βιβλίο σας έχουν τον δικό σας προσωπικό τρόπο γραφής, χιούμορ και ένα όμορφο αυτοσαρκασμό. Αλήθεια στη σημερινή δύσκολη κατάσταση το μόνο που μας έμεινε δεν είναι ο σαρκασμός και η αυτοκριτική;
ΑΠ. Δεν ξέρω αν είναι το μόνο που μας έμεινε, σίγουρα όμως είναι μια αξιόπιστη λύση για εκτόνωση. Θεωρώ ότι ο αυτοσαρκασμός είναι μια αξιοπρεπής λύση για να διατηρήσουμε την ισορροπία μας όταν τα πράγματα αρχίζουν να πηγαίνουν εξαιρετικά καλά για εμάς και εμείς απορούμε πώς συμβαίνει αυτό. Μας κρατάει στη γη και μας σώζει από την ύβρη που είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη και τελικά καταστροφική για τον κάθε είδους δημιουργό.

ΕΡ. Ένα από τα κείμενά σας αναφέρεται στο ποδόσφαιρο. Ποια η σχέση πολιτικής και ποδοσφαίρου;
ΑΠ. Υποθέτω όση η σχέση καλλιτεχνικού πατινάζ και πλεξίματος, αλλά αυτό το λέω με επιφύλαξη! Το συγκεκριμένο κείμενο (Η ΑΕΚ και οι Beatles στην υπηρεσία της Ψυχιατρικής στην Ελλάδα) χρησιμοποιεί το ποδόσφαιρο ως όχημα μεταφοράς μηνυμάτων και ανησυχιών. Τα δύο αυτά πάντως (πολιτική και ποδόσφαιρο) έχουν δύο βασικά κοινά στοιχεία στη χώρα μας αυτήν την εποχή: αφενός έχουν μεγάλη σημασία στην καθημερινότητά μας και, αφετέρου, είναι και τα δύο ιδιαίτερα απαξιωμένα.

ΕΡ. Είσαστε από τους ενεργούς πολίτες που γράφουν και εκδίδουν βιβλία αλλά έχουν το θάρρος να εκφράζουν τη γνώμη τους στο διαδίκτυο. Αλήθεια τι άρθρα περιλαμβάνει το μπλογκ που γράφετε τις σκέψεις σας;
ΑΠ. Το blog μου (http://stonchrono.blogspot.gr/) είναι μια μετεξέλιξη του sitewww.stigmesstonchrono.gr όπου έγραφα από το 2000 διηγήματα, δοκίμια, χρονογραφήματα και ποιήματα. Μέσα στον καταιγισμό επικοινωνιακών μηνυμάτων στο διαδίκτυο της σημερινής εποχής, μπορεί κάποιος να καταθέσει ανοιχτά μια αιχμηρή αλήθεια κι αυτή να περάσει απαρατήρητη. Τόσα χρόνια κατέθεσα κρίσιμα προσωπικά δεδομένα αλλά αντιλαμβάνομαι ότι ο επισκέπτης μπορεί προσώρας να συνδεθεί -μεταφυσικά ίσως- με κάποια κείμενό σου, αλλά στο τέλος της ημέρας αφιερώνεται στα προβλήματά του και τα διαχειρίζεται με τον ίδιο κι απαράλλαχτο τρόπο, όπως έκανε πριν διαβάσει το κείμενο. Λογικό κι ανθρώπινο είναι αυτό.

ΕΡ. Λένε ότι η κουλτούρα της κάθε οικογένειας είναι μια παρακαταθήκη στο μέλλον του ανθρώπου. Η δική σας οικογένεια τι δώρο σας έδωσε;
ΑΠ. Το υπέρτατο δώρο της παντοτινής ενδο-οικογενειακής αγάπης που υπερβαίνει τα όρια της οικογένειας και φθάνει ως τον Ουρανό.

ΕΡ. Είσαστε λάτρης του κινηματογράφου και της μουσικής. Ποια είναι τα ενδιαφέροντά σας και στους δυο τομείς;
ΑΠ. Η οικογένειά μου είναι έχει μεγάλη παράδοση στην ελληνική κινηματογραφία. Ο παππούς μου Κωνσταντίνος, πρόσφυγας από την Προύσα της Μικράς Ασίας, μετά από μια μεγάλη επιτυχημένη επαγγελματική πορεία στο Παρίσι (εξ ου και ήταν ο ιδρυτής του εμβληματικού κινηματογράφου Σινε-Παρί το 1935 στην Πλάκα των Αθηνών), ήρθε στην Αθήνα και ίδρυσε με τους γιούς του Νίκο και Πέτρο την Ιωαννίδης Φιλμς. Έχω μνήμες από γυρίσματα ελληνικών ταινιών τη δεκαετία του ’70 στο σπίτι μου με ηθοποιούς-γίγαντες της εποχής (Σταυρίδης, Γκιωνάκης, Χατζηχρήστος, Διανέλλος, κ.ά) να περιφέρονται γύρω μου. Εκτός από τη δημιουργία ελληνικών ταινιών και την εισαγωγή ξένων, η εταιρεία διαχειριζόταν κινηματογραφικές αίθουσες, ανάμεσά τους το αγαπημένο ΑΣΤΡΟΝ των 1.100 θέσεων στους Αμπελόκηπους, όπου ανδρώθηκα επαγγελματικά και είχα την ευκαιρία να δοκιμαστώ στη υλοποίηση θαρραλέων δημιουργικών ιδεών. Σκεφτείτε: ζωντανή μουσική Jazz στα διαλείμματα των ταινιών την περίοδο 1996-2000 με τραγουδίστρια, πιάνο (με ουρά!) και σαξόφωνο. Άλλες εποχές τότε… Κουβαλάω τον κινηματογράφο στο DNA μου κι όσο για τη μουσική, διετέλεσα drummer σε ροκ συγκροτήματα την περίοδο 1979-1985 και εξακολουθώ να ακούω με πάθος μουσική, δυστυχώς όμως χωρίς πλέον να παίζω. Κινηματογράφος και μουσική είναι δυο βιώματα που με ακολουθούν και, με πρώτη ευκαιρία, εμφανίζονται στη ζωή μου. Δε θα μπορούσαν αυτά τα δύο να λείπουν από το συγγραφικό μου έργο.

ΕΡ. Πριν λίγα χρόνια τα βιβλία εκδίδονταν μόνο σε έντυπη μορφή. Σήμερα που υπάρχουν οικονομικά προβλήματα, δεν θα μπορούσε το Ίντερνετ να αποτελέσει μία διέξοδο ή μια κατάθεση ψυχής για τα ανέκδοτα έργα των νέων που γράφουν τις σκέψεις τους;
ΑΠ. Ένσταση, να με συγχωρείτε! Ο όρος “κατάθεση ψυχής” είναι χιλιο-ειπωμένος και έχει κακοπάθει. Σε κάθε περίπτωση, το ίντερνετ είναι μια διέξοδος αλλά ελλοχεύει ο κίνδυνος να δουν το φως και έργα που όχι μόνο δεν προσφέρουν τίποτα στον αναγνώστη αλλά κάνουν και κακό στην κοινωνία του κυβερνοχώρου όταν είναι εκδικητικά και γράφονται για εκτόνωση.

ΕΡ. Ποιους συγγραφείς θα μας προτείνατε να διαβάσουμε σήμερα;
ΑΠ. Ο καθένας μας βρίσκει σε διαφορετικούς συγγραφείς τις απαντήσεις και –και αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό!- τις ερωτήσεις της ζωής του. Σίγουρος ότι ξεχνάω πολλούς και σημαντικούς, αναφέρω ενδεικτικά τους: Ίταλο Καλβίνο, Νίκο Χατζηνικολάου, Νίκο Δήμου, Αλμπέρ Καμύ, Ζακ Λακαριέρ, Επίκουρο…

ΕΡ. Ποια βιβλίο έχετε δίπλα στο μαξιλάρι σας;
ΑΠ. Σε αυτήν την ερώτηση, οι ερωτώμενοι συνήθως απαντούν κατά βάθος ποια βιβλία θα ήθελαν να δείξουν στο κοινό ότι έχουν διαβάσει … Στο μαξιλάρι μου δεν έχω βιβλία, αλλά στο κομοδίνο δίπλα στο κρεβάτι μου έχω αυτήν την εποχή δύο συλλογές ποιημάτων: Μάρθα Μάρθα του Ντίνου Σιώτη και 59 Ποιήματα και 35 για το δρόμο του Ηρακλή Λιόκη. Έχω επίσης το έργο Η γλώσσα του Θεού του Francis Collins, Διευθυντού του Σχεδίου Ανθρώπινου Γονιδιώματος. Ομολογώ ότι δεν έχω καταφέρει ακόμα να συγκεντρωθώ όσο απαιτείται για το συγκεκριμένο περιεχόμενο και να αγγίξω την ουσία του. Ώρες-ώρες αισθάνομαι ότι το έργο του Collins με υπερβαίνει.

ΕΡ. Τι θα προτείνατε στους αναγνώστες που θα διαβάσουν τη συνέντευξή σας;
ΑΠ. Δεν κάνω προτάσεις, κάτι τέτοιο μου φαίνεται υπερφίαλο. Θα τους ζητούσα ίσως, να αγκαλιάσουν τον άνθρωπο που μοιράζεται μαζί τους το βάρος της ζωής και να του ζητήσουν “συγγνώμη” αν τον έχουν κάνει να πονέσει.