Τελευταία Νέα

Αναρτήθηκε στις:18-09-24 17:16

«Έλληνες στην Κωνσταντινούπολη-Εθνικισμός των ελίτ και μειονοτικές πολιτικές (1918-1930)»: Δ. Καμούζης, Εκδόσεις Εστία 2024


Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια λεπτομερή και κριτική ανάλυση της εξέλιξης του ελληνικού εθνικισμού στην Κωνσταντινούπολη και του ρόλου που διαδραμάτισε η εθνοκεντρική ηγετική ελίτ της ελληνορθόδοξης κοινότητας στη συγκεκριμένη διαδικασία κατά την τελευταία φάση της διάλυσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τα πρώτα χρόνια της νεοϊδρυθείσας Δημοκρατίας της Τουρκίας.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο κύρια μέρη καθορισμένα με χρονολογικά και θεματικά κριτήρια. Το Μέρος Α, με τίτλο «Κωνσταντινούπολη και Μεγάλη Ελλάδα, 1918-1922», ιχνηλατεί τη σταδιακή πολιτική και εθνική ταύτιση της λαϊκής και θρησκευτικής κοινοτικής ηγεσίας με τον ελληνικό αλυτρωτικό επεκτατισμό και τον Έλληνα πολιτικό Ελευθέριο Βενιζέλο κατά την περίοδο που προηγήθηκε της νίκης των κεμαλικών δυνάμεων στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1919-1922 και της Μικρασιατικής Καταστροφής. Στο Κεφάλαιο 1 εξετάζεται η επιστροφή των Κωνσταντινουπολιτών Ελλήνων εθνικιστών στην εξουσία μετά την ήττα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και παρουσιάζονται αναλυτικά οι προσπάθειες του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της λαϊκής κοινοτικής ηγεσίας για την προώθηση της ένωσης της Κωνσταντινούπολης με την Ελλάδα. Το Κεφάλαιο 2 παρέχει μια λεπτομερή περιγραφή της ίδρυσης και των δραστηριοτήτων της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης , η οποία είχε ως αποτέλεσμα την εγκαθίδρυση της Κωνσταντινούπολης ως κέντρου της βενιζελικής αντιπολίτευσης στη βασιλική Αθήνα μετά την ήττα του Βενιζέλου στις εκλογές του Νοεμβρίου 1920. Το Κεφάλαιο 3 καλύπτει την τελευταία και πιο δυναμική φάση του ελληνικού εθνικιστικού κινήματος στην Κωνσταντινούπολη, η οποία από πλευράς πολιτικών στόχων χαρακτηρίστηκε από τη μετάβαση από το αίτημα ένωσης με την Ελλάδα του Βενιζέλου στη δημιουργία ενός ξεχωριστού κράτους για τους αλύτρωτους Έλληνες στην Εγγύς Ανατολή ως αντίδραση στην πολιτική της μοναρχικής Αθήνας.

Το Μέρος Β, με τίτλο «Κωνσταντινούπολη και Δημοκρατία της Τουρκίας, 1922-1930», αναλύει τον γεωγραφικό και πολιτικό διαχωρισμό των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης μετά το 1922 και τον επακόλουθο ανταγωνισμό μεταξύ διαφορετικών φατριών σε σχέση με την πολιτική εκπροσώπηση και διοίκηση της μειονότητας κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων της νεοσύστατης Δημοκρατίας της Τουρκίας. Το Κεφάλαιο 4 ασχολείται με τον σχηματισμό μιας Κωνσταντινουπολίτικης ηγεσίας στην εξορία, αποτελούμενης από εξέχοντα μέλη των «απόντων» μη ανταλλάξιμων Ορθοδόξων Ελλήνων που είχαν υποστηρίξει ανοιχτά τον ελληνικό αλυτρωτισμό κατά την περίοδο 1918-1922 και είχαν εγκαταλείψει την Κωνσταντινούπολη πριν από την είσοδο του τουρκικού στρατούς στην πόλη. Το Κεφάλαιο 5 διερευνά την αρνητική στάση αυτών των «απόντων» Ελλήνων σε σχέση με τις ελληνοτουρκικές διαπραγματεύσεις της περιόδου 1925-1930,δίνοντας έμφαση στις επίσημες διαμαρτυρίες της Εκτελεστικής Επιτροπής Απόντων Κωνσταντινουπολιτών που ιδρύθηκε στην Αθήνα και στις σχέσεις τους με τον Βενιζέλο, τον πολιτικό τους ηγέτη, από τη στιγμή που επέστρεψε στην πολιτική το 1928 μέχρι την υπογραφή της Σύμβασης της Άγκυρας το 1930.Το Κεφάλαιο 6 στρέφει την προσοχή του στη θρησκευτική και λαϊκή ηγεσία της ελληνορθόδοξης μειονότητας που παρέμεινε στην Κωνσταντινούπολη και παρουσιάζει λεπτομερώς την προσπάθειά τους να διαφυλάξουν τα μειονοτικά τους δικαιώματα, να επαναδιαπραγματευθούν τον δεσμό τους με την Ελλάδα και να ανταποκριθούν στην τουρκική πολιτική οικοδόμηση έθνους και στις μεταρρυθμίσεις εκκοσμίκευσης της σύγχρονης Τουρκίας.

Τέλος, ο επίλογος ανακεφαλαιώνει τα κύρια ερωτήματα του βιβλίου και αξιολογεί συνοπτικά την επίδραση του ελληνικού και τουρκικού εθνικισμού στη ζωή της ελληνορθόδοξης μειονότητας της Κωνσταντινούπολης.

Ο Δημήτρης Καμούζης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1977. Είναι ιστορικός και ερευνητής στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και στο University of Birmingham και ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στο Department of Byzantine and Modern Greek Studies, King’s College London, όπου εργάστηκε και ως διδάσκων. Έχει υπάρξει υπότροφος του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης, υπότροφος-ερευνητής του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση και του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και συντονιστής επιστημονικού προγράμματος στο Κέντρο Έρευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες (ΚΕΑΕ). Είναι επιστημονικός υπεύθυνος και συνεπιμελητής του συλλογικού τόμου «Έλληνες στρατιώτες και Μικρασιατική Εκστρατεία. Πτυχές μιας οδυνηρής εμπειρίας» (Εστία, 2022).

Κώστας Α. Τραχανάς



img

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ