Αναρτήθηκε στις:05-02-24 13:38

«Γοβάκια από πάγο», Λ. Τσούβα, Εκδόσεις Κουκκίδα 2023


«Το μόνο πράγμα που μπορούμε να κάνουμε για κάποιον καλύτερο από μας είναι ν΄ ακολουθήσουμε τα χνάρια του-αυτό είναι το μυστικό όλων των πολιτισμών». Ζόζεφ Μπρόντσκι

Ήταν μια εποχή, αρχές του 19ου αιώνα, έντονων πολιτικών και κοινωνικών συγκρούσεων που νομιμοποιούσαν και αύξαναν τη βία κατά των «άλλων». Κι ανάμεσά τους, προνομιακά, των γυναικών. Μαύρες σκλάβες γυναίκες, σεξουαλικές σκλάβες του έρωτα, απροστάτευτες προσφυγοπούλες, μάγισσες γυναίκες, όργανα του σατανά, χαροκαμένες μανάδες, εταίρες, πόρνες, ξενιτεμένες ζωές, αφελείς ονειροπόλες, ξεπεσμένες υπάρξεις άγνωστης προέλευσης, άγνωστου προορισμού, ερείπια μιας μπαλωμένης βιοτής με ανεκπλήρωτα σχέδια, αποτυχημένα όνειρα, με ιδανικά που ναυάγησαν, με υποσχέσεις που δεν τηρήθηκαν. Γυναικεία πρόσωπα ζωντανά, αληθινά, φορτωμένα με πόνο, βυθισμένα στα βάσανά τους, τσακισμένα από το άστατο των εκβάσεών τους, φορτωμένα κόκκαλα ραγισμένα από τα λυγρά σημάδια της αποτυχίας των αγώνων τους για δικαίωση και απελευθέρωση στην συντηρητική και πατριαρχική κοινωνία της εποχής τους.

Σεξουαλικές επιθέσεις, ενδοοικογενειακή βία, δολοφονίες με βάση το φύλο, κακομεταχείριση γυναικών, βιασμός. Η γυναικεία κακοποίηση, σωματική και ψυχική, δεν γνωρίζει εποχή, χρώμα, φυλή ούτε και καταγωγή, δεν εξαρτάται από πλούτη, δύναμη ή μορφωτικό επίπεδο. Η γυναικεία κακοποίηση, με αποκορύφωμα την ύστατη πράξη, την γυναικοκτονία, είναι διαχρονική. Σήμερα που οι γυναικοκτονίες αυξάνονται πάλι και το κοινωνικό-πολιτικό σκάκι αγριεύει, με τελευταίο τραγικότατο θύμα τη 40χρονη έγκυο, αξίζει να το μνημονεύσουμε και να το επικαιροποιήσουμε.

Η συγγραφέας Λίλια Τσούβα δίνει φωνή, με τη φαντασία της, σε έντεκα γυναίκες ηρωίδες, που χάθηκαν, αλλά έχουν αφήσει το αισθητό τους αποτύπωμα στην εξέλιξη του κόσμου. Το πραγματικό αναμείχθηκε με το μυθοπλαστικό. Η αφήγηση τοποθετήθηκε στην εποχή, προσπάθησε να επικεντρωθεί στον χαρακτήρα, τον τρόπο σκέψης, το έργο.

Η συγγραφέας θέλει να αναδείξει το φλέγον ζήτημα της κακοποίησης, της υποτίμησης και της περιφρόνησης των γυναικών, που είναι δυστυχώς τόσο επίκαιρο στην εποχή μας, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, όσο επίκαιρο ήταν και στις εποχές και στα μέρη του κόσμου, που μας αφηγείται.

Μια γυναίκα της Λίλια Τσούβα ήταν η πρώτη απόφοιτη από το Πανεπιστήμιο στην Ευρώπη, η άλλη ήταν η καλύτερη μαθηματικός και φιλόσοφος στον κόσμο, από την άλλη προήλθε το σύγχρονο θέατρο, η άλλη στρατεύτηκε στο κίνημα για την κατάργηση της δουλείας, η άλλη ζητούσε ισοτιμία ανδρών και γυναικών, η άλλη κυβέρνησε ένα τεράστιο γερμανικό κράτος, η άλλη συνέβαλε καθοριστικά στη χαρτογράφηση των ΗΠΑ και των ανθρώπων, η άλλη έγινε ο θηλυκός όμηρος, η άλλη ήταν η πρώτη γυναίκα που ηγήθηκε επανάστασης, η άλλη…

Η Μητέρα του Χριστού γυναίκα δεν είναι; Σε γυναίκα δεν παρουσιάστηκε μετά την Ανάσταση ο Κύριος; Οφείλουμε σεβασμό στην γυναίκα μάνα, στην επιστήμονα, στη δασκάλα, στην νοικοκυρά, στην ποιήτρια, στην πριγκίπισσα, στη μοναχή.

Μέσα σε παγερό και άνυδρο περιβάλλον, που δεν αντιμετώπιζε τη γυναίκα ως άνθρωπο, οι γυναικείες αυτές οντότητες έκαναν τα δικά τους μικρά βήματα, συνεισφέροντας στην κοινωνική αποδοχή του φύλου.

Η Λίλια Τσούβα με τα έντεκα ακαριαία, μελαγχολικά και πικρά κείμενά της ξεδιπλώνει με σύγχρονη γλώσσα και ακραία ελλειπτικότητα δραστικές εικόνες εκπλήσσουσας διαύγειας και μεγάλου εσωτερικού βάθους, μεγεθύνοντας φαινομενικά ασήμαντα στιγμιότυπα της προσωπικότητας έντεκα γυναικών του κόσμου.

Οι χαρακτήρες της συγγραφέως αντιπροσωπεύουν το γυναικείο φύλλο και την καταπίεση που υφίστανται από τη στιγμή που γεννιούνται και σε όλη την πορεία της ζωής τους - μιας ζωής κάτω από τη σκιά της πατριαρχίας, μιας ολόκληρης ζωής που οι άντρες επιδιώκουν ένα «ακρωτηριασμό» της πνευματικής διαύγειας και τη φυλάκιση του σώματός τους.

Τα κορίτσια γίνονται γυναίκες και είναι πιο ώριμες να σκέφτονται, να καταλαβαίνουν και να διεκδικούν και να μην αποτελούν για τους άντρες μόνο ένα σεξουαλικό αντικείμενο, που αρνούνται να δεχτούν την πνευματική ωρίμανση των γυναικών προσπαθώντας συνεχώς να τις υπονομεύσουν, επιδιώκοντας να τις κρατήσουν φυλακισμένες στον γυναικωνίτη, πίσω από το παραβάν, στάσιμες νοικοκυρές, υποταγμένες υπηρέτριες, κατατρεγμένες, ταπεινές, αμόρφωτες και ανεπάγγελτες.

Ανθρώπινα αδιέξοδα, άγχη και όνειρα, σπαράγματα και παραμιλητά, ανείπωτα μυστικά, ανεπούλωτες πληγές, κουρελιασμένες ζωές εικονοποιούν το βάθος του κρυμμένου ψυχικού κόσμου στις έντεκα αφηγήσεις χαρισματικών και πρωτοπόρων φεμινιστριών, που αγωνίζονται να δώσουν σχήμα στην ιστορία του εαυτού τους. Η σκληρότητα γύρω τους, στις κλειστοφοβικές, μονόδρομες και μονήρεις κοινωνίες του καιρού τους, τις στερεί τις μικρές χαρές και την ανεξαρτησία, που απολαμβάνουν οι άλλοι.

Έντεκα γυναίκες που αναζητούν την ηρεμία που θα τις επιτρέψει να καταλάβουν καλύτερα τον εαυτό τους, τις επιθυμίες τους, τις αμφιβολίες τους, τις σχέσεις τους, την επιστήμη τους, την αλλοπρόσαλλη πραγματικότητα και τον απειλητικό και επικίνδυνο κόσμο γύρω τους.

Οι γυναίκες αυτές ασφυκτιούν, θέλουν τον χώρο τους και τον χρόνο τους, δεν ζουν με συμβάσεις και μικρότητες, έχουν ανάγκη από μια ουσιαστική αλλαγή που, ιδανικά, θα τις οδηγήσει σε μια πιο απτή, συνειδητή ελευθερία.

Αυτές οι χαρισματικές γυναίκες, δεν ζουν σε μια ανώτερη τάξη, δεν ζουν σε μια ελίτ διαποτισμένη από το χρήμα, υλιστική και από ανθρωπολογική άποψη ασήμαντη.
Η γυναίκα δημιουργός έχει ηθική, η δημιουργός δεν ξέρει να λέει ψέματα, δεν καταδέχεται να πει, δεν αλλοιώνει τον χαρακτήρα της. Η καλλιτέχνης δημιουργός πονά και δημιουργεί, παραμερίζοντας τον πόνο και τα βάσανά της, μέχρι το τέλος, μέχρι τον θάνατό της. Η δημιουργός-επιστήμονας κάνει θυσίες για το έργο της. Είναι μαρτυρικός ο δρόμος της δημιουργού. Τα πάθη της δημιουργού είναι πάθη εγκιβωτισμένα. Ο δρόμος της δημιουργίας είναι μέχρι το τέλος μοναχικός και σκληρός, χωρίς στυλοβάτες και κρηπιδώματα. Η επιστήμονας, η πολιτικός και η καλλιτέχνης είναι ταγμένη σαν τον ασκητή και τον ιερομόναχο.

Οι ιστορίες της Λίλα Τσούβα ακολουθούν τα ίχνη γυναικείων φωνών που χάθηκαν, όμως έχουν αφήσει το αισθητό τους αποτύπωμα στην εξέλιξη του κόσμου. Γυναίκες χαρισματικές, προικισμένες με ομορφιά και πνεύμα, τολμηρές, πρωτοπόρες, αλλά και αντιφατικές, που ασχολήθηκαν με την πολιτική ή την τέχνη. Ανέλαβαν θέσεις, πέτυχαν, αλλά και λοιδορήθηκαν, υπήρξαν θύματα βίας, κακομεταχείρισης. Γυναίκες περασμένης εποχής.

Εξαιρετικής γραφής ιστορίες, ευφάνταστος χειρισμός της λεπτομέρειας και πυκνός αφηγηματικός ρυθμός ,από την ευφυή και ταλαντούχα Λίλια Τσούβα.
Η λεπτότητα των περιγραφών, η διαβρωτική ατμόσφαιρα και το ψυχολογικό βάθος των γυναικείων χαρακτήρων της Λίλια Τσούβα, την τοποθετούν δίπλα στα μεγάλα ονόματα της ελληνικής λογοτεχνίας.

Η μυθοπλαστική ματιά της Λίλια Τσούβα ενισχύεται από την ιστορική και λαογραφική της μελέτη, όπως συμπεραίνουμε από τις πλούσιες βιβλιογραφικές αναφορές, που παρατίθενται στο τέλος του βιβλίου.

Οι γυναίκες της Λίλα Τσούβα φοράνε γοβάκια από πάγο. Κι ο πάγος λιώνει πάντα το καλοκαίρι…

Αλλά δεν είναι μόνον η ιστορία της Θεοδώρας, της Σαπφώς, της Σακατζαγουία, της Ασπασίας, της Μπουντίκα, της Ροσβίτα, της Τρουθ, της Υπατίας, της Σούρμαν, της Ιουδίθ, της Θεοφανώς, αλλά είναι και η ιστορία της Ελένης, της Μαρίας, της Δήμητρας, της Γεωργίας, της Ιωάννας, της Λουκίας, της Μυρτώ και όλων των άλλων γυναικών. Αθόρυβα αφήνουν πίσω τους τα χνάρια από μικρά παπούτσια…

Πρόκειται για μια συλλογή κειμένων βαθιά κοινωνικοπολιτική και φεμινιστική, που στιγματίζει την πατριαρχία και προβαίνει σε μια βαθιά ανάλυση της γυναικείας απελευθέρωσης.

Σε αυτή την συλλογή ιστοριών ούτε μια λέξη δεν πάει χαμένη. Έξυπνη, γραμμένη με χάρη, όλο ενσυναίσθηση και με μια υπνωτική δύναμη και μια ζεστασιά, που σε κάνει να νιώθεις στοργή για αυτές τις προικισμένες γυναίκες του παρελθόντος, που ασχολήθηκαν με την πολιτική ή την τέχνη.

Μια έμμεση και μυθοπλαστική περιήγηση στη ζωή της γυναίκας, στην ανισότητα.

Διαβάστε το.

Η Λίλια Τσούβα σπούδασε Μεσαιωνική και Νεότερη Ελληνική Φιλολογία στο ΑΠΘ. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου Δημιουργικής Γραφής από το Ελεύθερο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο (MASTER). Γράφει ποιήματα, δοκίμια και διηγήματα. Το διήγημά της «Η καταδίκη» βραβεύτηκε στον Α' Πανελλήνιο Διαγωνισμό «Το Κοράλλι». Το ποίημά της «Τιντάνδελατάσσω, Λέαγρε» βραβεύτηκε στον διαγωνισμό της UNESCO «Ο κόσμος μας στη θεωρία του χρόνου (παρελθόν, παρόν, μέλλον)», όπως και το ποίημά της «Στον υπολογιστή» (1ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Ποιήματος «Το Κοράλλι»). Κείμενά της φιλοξενούνται σε ποικίλα έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά. Έχει γράψει το βιβλίο Ο εξπρεσιονισμός στην ποίηση του Κ.Θ. Ριζάκη, Οκτώ προσδόκιμες θεάσεις (εκδόσεις Κουκκίδα 2020) και συμμετέχει σε συλλογικά έργα. Το 2021 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βακχικόν η συλλογή διηγημάτων της Το τραγούδι των Ινουίτ.

Κώστας Α. Τραχανάς



img

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ





img

img