Ο Νίκος Αναγνωστόπουλος δικηγορεί στον Πειραιά από το 1980. Τα τελευταία χρόνια η νοµική γραφή υποχωρεί σταδιακά στην ιστορική συγγραφή θεµάτων που σχετίζονται µε τον ποντιακό και µικρασιατικό ελληνισµό. Αιτία (µάλλον) οι εκ µητρός ποντιακές του ρίζες, που εξακολουθούν να βλαστάνουν ιστορικό ενδιαφέρον και έµπνευση. Το βιβλίο αυτό αποτελεί την τρίτη του συγγραφική απόπειρα. Προηγήθηκε η ιστορία του προσφυγικού ναού του Αγίου ∆ηµητρίου Βύρωνα («Ι.Ν. Αγίου ∆ηµητρίου Νέας Ελβετίας Βύρωνα 1927-2017. 90 χρόνια ενοριακής προσφοράς και µαρτυρίας», Βύρωνας, 2017) και η οικογενειακή ιστορία του πρόσφυγα ιερέα Αβραάµ Παπαδόπουλου «Με µόνον ψυχήν και υποκάµισον. Η οικογένεια του παπα-Αβραάµ Παπαδόπουλου (Τσίτα Σουρµένων-Τουαψέ-Χίος-Βύρωνας)», Αθήνα, 2020.

Η πρώτη επαφή με το πρόσωπο του Jennings έγινε τυχαία μέσα από το ίντερνετ. Με εντυπωσίασε η δράση του και αναζήτησα περισσότερες πληροφορίες. Aυτές ήλθαν κυρίως από το βιβλίο του Lou Ureneck «Η Μεγάλη Φωτιά» (The Great Fire) και από άλλα βιβλία, όπως από το βιβλίο του εγγονού του, Roger Jennings, με τον τίτλο “Waking the Lion”. Ο αρχικός εντυπωσιασμός από την προσωπικότητα και την δράση του προσώπου αυτού γρήγορα μετατράπηκε σε έμπνευση. Και αυτή με οδήγησε στην συγγραφή του βιβλίου.

Μέσω του email του εγγονού του, Roger Jennings. O Roger, παρά την ηλικία του, υπήρξε πολύ πρόθυμος να με εφοδιάσει με αντίγραφα του αρχείου του παππού του και με φωτογραφίες.

Γεννήθηκε στο Οντάριο της πολιτείας της Νέας Υόρκης (Upstate New York) το 1877. Αρχικά εργάσθηκε ως υπάλληλος της ΧΑΝ και για μια δεκαετία (1907-1917) ως περιοδεύων πάστορας σε μικρές πόλεις της περιοχής αυτής. Δεν είχε ιδιαίτερη μόρφωση και από την ηλικία των 28 ετών είχε πολύ εύθραυστη υγεία, λόγω φυματιώδους σπονδυλίτιδας. Το ύψος του είχε μειωθεί εξαιρετικά (ήτο περίπου 1.58 ύψος) και είχε αναπτύξει διπλή κύφωση. Την 5ετια 1917-1922 εργάστηκε ως υπάλληλος της ΧΑΝ στην Γαλλία και στην Τσεχοσλοβακία και τον Αύγουστο του 1922 μετατέθηκε στην Σμύρνη για να ασχοληθεί με αθλητικές δραστηριότητες των νέων της πόλης.

Σίγουρα ο φιλάνθρωπος ζήλος του. Ήταν λεοντόκαρδη προσωπικότητα.

Εκτός από τη βοήθεια που προσέφερε στην «Επιτροπή Ανακούφισης Προσφύγων», που συγκροτήθηκε επί τόπου, οργάνωσε με απολύτως δική του πρωτοβουλία καταλύματα σε σπίτια της πόλης («τα σπίτια του»), όπου συγκέντρωνε κυρίως γυναίκες και μικρά παιδιά για να τα προφυλάξει από τους Τούρκους και να τα φροντίσει, κατά το δυνατόν. Το κυρίως «σπίτι» βρισκόταν στην προκυμαία, στον αριθμό 490, και ανήκε στον γνωστό Έλληνα γιατρό Δημήτριο Μαρσέλο, ο οποίος του το παρεχώρησε φεύγοντας από την πόλη.

Και τα Αμερικανικά πλοία (η Αμερική δεν είχε επίσημα κηρύξει τον πόλεμο στην Τουρκία) αλλά και τα άλλα συμμαχικά πλοία (Αγγλίας, Γαλλίας και Ιταλίας) είχαν εντολή, ατυχώς και προς αιώνιο ψόγο τους, να μην επέμβουν σε όσα διαδραματίζονταν. Όταν άρχισε η τραγωδία της πυρκαγιάς (13/9) υπήρξε μια βοήθεια από αμερικανικά πλοία και λίγο από αγγλικά, αλλά αυτό δεν έφτανε. Στο βιβλίο μου δεν λέω ότι οι πρόσφυγες σώθηκαν από αμερικανικά πλοία. Λέω ότι ο Jennings (αλλά και ορισμένοι Αμερικανοί που βρίσκονταν στην Σμύρνη, όπως κυρίως ο πλοίαρχος Halsey Powell) συνήργησαν καταλυτικά στην έλευση ελληνικών πλοίων για να παραλάβουν τους δυστυχείς πρόσφυγες την τελευταία εβδομάδα του Σεπτεμβρίου.

Στην τραγωδία που εξελισσόταν δεν υπήρχε και μεγάλο έδαφος για κανόνες. Ο Jennings στις 20 Σεπτεμβρίου κανόνισε μόνος του (με την ύστερη σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής και του Powell) να επιβιβάσει 2.000 πρόσφυγες από τα «σπίτια» του σε ένα Ιταλικό πλοίο και τους μετέφερε στην Μυτιλήνη. Στην Μυτιλήνη είδε αγκυροβολημένα ελληνικά πλοία και προσπάθησε να πείσει τον υπεύθυνο στρατηγό Φράγκου να τα διαθέσει για να παραλάβουν πρόσφυγες. Προσκρούοντας σε όχι και παντελώς αδικαιολόγητες επιφυλάξεις των ελληνικών αρχών, προχώρησε προσωπικά, στις 23/9, με την ανεκτίμητη βοήθεια του πλοίαρχου Ιωάννη Θεοφανίδη (κυβερνήτη του «Κιλκίς») σε μία εκβιαστική ενέργεια απέναντι στην ελληνική κυβέρνηση, στέλνοντας σήμα από το «Κιλκίς» ότι εάν υπήρχε άρνηση διαθέσεως των πλοίων, τότε θα γινόταν ανοιχτή ενημέρωση προς πάντες, χωρίς κωδικοποιημένο μήνυμα, ότι η Ελλάδα αρνιόταν να διαθέσει πλοία της για να παραλάβει πρόσφυγες. Αυτό το εκβιαστικό σήμα, μπορούμε να πούμε αποτέλεσε και την σωτηρία για τις χιλιάδες δυστυχισμένες ψυχές της σμυρναίικης προκυμαίας. Σε μία εβδομάδα δεκάδες ελληνικά πλοία κατέπλευσαν στην Σμύρνη και εκκένωσαν την προκυμαία.

Μετά την επιτυχημένη δράση του στην παραλαβή των προσφύγων από την Σμύρνη, ο Jennings έγινε αμέσως εξαιρετικά δημοφιλής στην Ελλάδα. Αλλά και στην Τουρκία έγινε αποδεκτό πρόσωπο, βασικά διότι ο φιλότουρκος Αμερικανός Αρμοστής στην Κωνσταντινούπολη, ο Mark Bristol,τον προώθησε για δικούς του πολιτικούς λόγους. Έτσι, η αμοιβαία εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του από Ελλάδα και Τουρκία και το αποδεδειγμένο διοικητικό του ταλέντο του έδωσαν την δυνατότητα (την οποία ευχαρίστως ανέλαβε) να βοηθήσει στην σωτηρία κρατουμένων και αιχμαλώτων στα πλαίσια των εργασιών της σύμβασης της Λωζάνης.

Για να αφαιρέσουμε την σκουριά της λήθης από το πρόσωπο και την ηρωική δράση του.

Πάνω απ΄ όλα μάθημα (α) για αποφυγή διχασμού και (β) για εθνικά σώφρονα και ορθολογική θέαση των εκάστοτε συνθηκών και συμμάχων.