Αναρτήθηκε στις:04-01-19 12:14

«Η υγειονομική συγκρότηση του ελληνικού κράτους (1833-1845)»


Θανάσης Μπαρλαγιάννης - Εκδόσεις Εστία 2018 σελ. 208


Η ιστορία της δημόσιας υγείας έχει στην Ελλάδα μια αφετηρία: το έργο του ιδρυτή της έδρας της Ιστορίας της Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή Αθηνών, Αριστοτέλη Κούζη. Ήδη από τον Μεσοπόλεμο, αλλά κυρίως μετά τον πόλεμο, ο Α. Κούζης θα ενδιαφερθεί για τη μελέτη της δημόσιας υγείας. Το έργο του Κούζη θα συνεχιστεί από γιατρούς για παράδειγμα τον Λάζαρο Βλαδίμηρο και τον Γεράσιμο Πεντόγαλο, οι οποίοι θα αναδείξουν συγκεκριμένα πεδία έρευνας, όπως την υγεία του παιδιού, τη στρατιωτική ιατρική και την ιστορία του ιατρικού σώματος και της ιατρικής επιστήμης. Σιγά - σιγά, η ιατρική ιστορία θα βγει από τις ιατρικές σχολές για να κερδίσει την προσοχή των ιστορικών.

Το πρώτο έργο ιατρικής ιστορίας είναι η μελέτη του Ιωάννη Μαστρογιάννη. Έργο μακράς πνοής, αν και δεν εστιάζει μόνο στην πρόληψη, αλλά εξετάζει και τα νοσοκομεία, μας δίνει μια ολοκληρωμένη εικόνα της εξέλιξης των πολιτικών υγείας του ελληνικού κράτους μέχρι το 1960.Μάλιστα, είναι η πρώτη μελέτη που δίνει την ανάλογή του θέση στον θεσμό της αστυνομίας, έναν βασικό υγειονομικό θεσμό της περιόδου του Όθωνα, αλλά και μεταγενέστερα. Ωστόσο, το έργο του Ι. Μαστρογιάννη δεν προβληματίζεται καθόλου γύρω από τη σχέση μεταξύ εξέλιξης του κράτους και ανθρώπινης συμπεριφοράς. Πώς η συμπεριφορά των Ελλήνων γίνεται πιο «υγιεινή»; Τι σημαίνει «υγιεινή» και πώς εξελίσσεται ο όρος; Και, τέλος, ποιες αντιστάσεις συνάντησε η κρατική και ιατρική προσπάθεια διαμόρφωσης ενός κυρίαρχου μοντέλου «υγιεινής» συμπεριφοράς;

Στις ερωτήσεις έρχεται να απαντήσει η Μαρία Κορασίδου, η οποία εισάγει στην ελληνική βιβλιογραφία τον όρο υγειονομική αστυνομία. Η Μ. Κορασίδου συνδυάζει αρχειακές πηγές με το θεωρητικό σχήμα του Μισέλ Φουκώ περί βιοπολιτικής προκειμένου να μελετήσει την επίδραση της κρατικής συγκρότησης στις συλλογικές πρακτικές, νοοτροπίες και συμπεριφορές. Αν και η υγειονομική αστυνομία συναντάται και νωρίτερα από τα τέλη του 19ου αιώνα, όπου η ιστορικός τοποθετεί την ανάπτυξή της, ωστόσο έχουμε, για πρώτη ίσως φορά στην ελληνική ιστορία της δημόσιας υγείας, την εφαρμογή της φουκωικής προσέγγισης στην κατανόηση θεμάτων όπως οι τύχες των μαιών και των εμπειρικών γιατρών, η ίδρυση λοιμοκαθαρτηρίων και νοσοκομείων και οι ιατρικές σπουδές.

Ποιες είναι οι απαρχές της ελληνικής δημόσιας υγιεινής; Από πού αντλεί τα πρότυπά της, ποια τα χαρακτηριστικά της και πώς οργανώνεται διοικητικά; Και τι σημαίνει υγειονομική αστυνομία; Τι είναι το κράτος και πώς συγκροτείται η βιολογική του βάση;

Το βιβλίο «Η υγειονομική συγκρότηση του ελληνικού κράτους (1833-1845)» απαντάει στα παραπάνω ερωτήματα.

Το βιβλίο του Θανάση Μπαρλαγιάννη, ανατρέχει στις ρίζες του υγειονομικού συστήματος της Ελλάδας, όταν αυτό ελεγχόταν από την αστυνομία, τονίζοντας της σημασία της περιόδου του Όθωνα για τις μετέπειτα εξελίξεις στη δημόσια υγεία και την αστυνομία. Τα λοιμοκαθαρτήρια και οι καραντίνες, τα μέτρα υγιεινής και ο έλεγχος των «περιφερόμενων πληθυσμών», τα οικονομικά της υγείας, οι οικιστικές παρεμβάσεις, οι δημόσιοι γιατροί και η δημοτική υγεία, οι θεωρίες προληπτικής ιατρικής και οι ενδημίες αποτελούν αντικείμενο του βιβλίου αυτού.

Ο Θανάσης Μπαρλαγιάννης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1981.Σπούδασε Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στην Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (Παρίσι). Ασχολείται με την ιστορία της υγιεινής, της αστυνομίας και των επιδημιών χολέρας στην Ελλάδα. «Η υγειονομική συγκρότηση του ελληνικού κράτους (1833-1845)» είναι το πρώτο του βιβλίο.

Κώστας Τραχανάς

img

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ