Γράφει ο Ηλίας Αθ. Καραθάνος


Από τη δεκαετία του 1920, Γερμανοί επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το κάπνισμα είναι πολύ βλαβερό για την υγεία, χρειάστηκε να περάσουν τριάντα χρόνια, ώστε η παγκόσμια κοινότητα να αναγνωρίσει και να εντοπίσει κιόλας το πρόβλημα και μάλιστα σταδιακά. Στα επόμενα χρόνια έγινε κατανοητό ότι το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο των πνευμόνων κι άλλων ζωτικών οργάνων, καθώς κι απαγόρευση άλλων νεοπλασματικών κι αυτοάνοσων ασθενειών και προβλημάτων και δυσχερειών οργανικών παθήσεων.

Παρόλο αυτά και τις προσπάθειες που έγιναν κι εξακολουθούν να γίνονται για τη μείωση των βλαβερών συνεπειών του καπνίσματος και παρόλη την πρόοδο της ιατρικής επιστήμης, ενώ το 1987 σε ολόκληρο τον κόσμο, 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι χάθηκαν πρόωρα από ασθένειες που οφείλονται στο κάπνισμα και μπορούσαν να προληφθούν.

Τριάντα χρόνια αργότερα, ο αριθμός τους έφτασε κιόλας τα 3,5 εκατομμύρια άτομα. Αποτέλεσμα αυτού ήταν η λήψη μέτρων περιορισμού των επιπτώσεών του παθητικού καπνίσματος με την απαγόρευση του ενεργητικού καπνίσματος σε δημόσιους χώρους ή τόπου εργασίας. Στη χώρα μας, παρότι που η απαγόρευση εντός δημοσίων χώρων ισχύει διά νόμου από το 1856, οπότε έγινε ο νόμος, όχι για εξασφάλιση της υγείας, αλλά γι' αποκλεισμό της πυρκαγιάς (!). Για λόγους υγείας ξεκίνησε μόλις, μόλις το 2002 και το 2008 αυστηροποιήθηκε θεωρητικά με άλλο νόμο. Το εγχείρημα γενικεύτηκε το 2010 με τρίτο νόμο, που τώρα απαγορεύει το κάπνισμα σε κάθε κλειστό χώρο.

Τέλος απ’ τις προστατευτικές διατάξεις αποτελεί η πρόσφατη εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας, η οποία τιμωρεί τους οδηγούς που μεταφέρουν παιδιά κάτω των δώδεκα χρονών και καπνίζουν, με πρόστιμο 1.500 ευρώ και στέρηση των πινακίδων του αυτοκινήτου για ένα μήνα.

Στο μεταξύ επιστημονικές ανακοινώσεις, σε διάφορα, συνέδρια, σε παγκόσμια κλίμακα τα τελευταία χρόνια, προσφέρουν νέα ευρήματα στην έρευνα των δυσμενών επιπτώσεων του καπνίσματος, επισημαίνοντας ότι:

Ένας στους οκτώ θανάτους οφείλονται σε πνευμονολογικές αιτίες ή νοσήματα που εμφανίζονται λόγω του καπνίσματος. Το κάπνισμα σε συνδυασμό με την κατανάλωση αλκοόλ, συντελεί στην πρόκληση του καρκίνου του στόματος.

Το κάπνισμα συνδέεται με καρκινικές μεταλλάξεις στο επίπεδο του DNA. Πιο γερή καρδιά έχουν όσοι απέχουν προπαντός από το ενεργητικό κάπνισμα, χωρίς κίνδυνο σκληρών τοιχωμάτων των αρτηριών ή δημιουργία στενωπών, έστω κι αν τα άτομα αυτά έχουν περιττά κιλά. Η συνύπαρξη κατανάλωσης οινοπνευματωδών ποτών και καπνίσματος συνδυάζονται αρμονικά στην πρόκληση πρόωρης γήρανσης.

Το παιδί, είτε είναι έμβρυο, είτε μετά την γέννηση, όταν συμβαίνει η μητέρα να καπνίζει, υφίσταται κώφωση. Ανεύρυσμα αορτής καταλαμβάνει περισσότερο τους καπνιστές. Έρευνα για τα λάιτ τσιγάρα, μας λέει ότι, ότι το τσιγάρο οδηγεί σε καρκίνο των αδένων. Ακόμη και το παθητικό κάπνισμα παράγει τον κίνδυνο πρόκλησης διαβήτη τύπου 2. Το ηλεκτρονικό τσιγάρο περιέχει πολύ βλαβερές ουσίες για τον οργανισμό κι επιπλέον αποτελεί προθάλαμο για εισαγωγή των νέων στον εθισμό του κανονικού καπνίσματος.

Παρόλα αυτά τα τόσο ενδιαφέροντα, επιστημονικά δεδομένα, διάφορες ίντριγκες και παρεμπορικά και καταχθόνια συμφέροντα, τα εμπόδισαν να φτάσουν στο μεγάλο πλήθος των Ελλήνων καπνιστών, ιδίως των νέων.

Μόνον έτσι δικαιολογούνται οι θλιβερές «επιδόσεις» μας στον κόσμο, με αυξημένο ποσοστό κατανάλωσης και πρωτιές στην κλίμακα των καπνιστών ανδρών και γυναικών. Πώς να μην ανησυχεί το γεγονός, ότι στην πατρίδα μας, ένα στους έξη μαθητές δοκιμάσει την βλαβερή

Ακόμη υπάρχουν κι άλλοι μικρότεροι μαθητές 9 – 11 ετών, που δοκίμασαν το τσιγάρο σ’ αυτήν την ηλικία! Την ανησυχία αυτή επιτείνει η πρόσφατη ανακοίνωση μεγάλης βρετανικής έρευνας Πανεπιστημίου του Λονδίνου,

Αυτή η ανακοίνωση έγινε προσφάτως, μόλις τον Ιανουάριο του 2018, σύμφωνα με την οποία, τρία στα πέντε άτομα, που δοκιμάζουν τσιγάρο, καθίστανται φανατικοί καπνιστές. Είναι η πρώτη φορά που μας ενημερώνουν τόσο αξιόπιστα δεδομένα που απορρέουν ως έγκυρες κι ανάλογες πηγές.

Αρκεί μια αρχική εμπειρία για να ασκήσουν τα τσιγάρα στη συνέχεια τη μόνιμη επιρροή τους, δήλωσε ο επικεφαλής της ερευνητικής-επιστημονικής ομάδας. Κατόπιν αυτών, γίνεται φανερό το χρέος όλων μας:

Η μεν επιστημονική ταυτότητα να επινοήσει και να αξιοποιήσει μεθόδους και διαδικασίες ευρύτερης διάχυσης των αποτελεσμάτων των ερευνών και των ανακαλύψεων της προς το κοινωνικό σύνολο με εύληπτο και κατανοητό τρόπο, τονίζοντας το προσωπικό συμφέρον καθενός που θα το υιοθετήσει.

Ας σημειωθεί, όσο αφορά την παραπάνω πανεπιστημιακή μελέτη, ότι οι ερευνητές ανέχονται στοιχεία από διάφορες χώρες για πάνω από 215.000 άτομα, που απάντησαν σε σχετικά ερωτήματα, με το κάπνισμα τσιγάρου.

Εξάλλου, οι παράγοντες της Παιδείας (Υπουργείο, ΠΕΠ, Εκπαιδευτικοί, Σύλλογοι γονέων, Καθηγητές) καλούνται να εξετάσουν και να εφαρμόσουν το παιδαγωγικότερο μέτρο που αρμόζει σε κάθε ηλικία.

Αυτός ο τρόπος έχει σαν αποτέλεσμα την ευαισθητοποίηση των μαθητών όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης και να αποτραπούν από τον πειραματισμό με το τσιγάρο ή να απεμπλακούν από τα σφιχτά δεσμά της τόσο επιβλαβούς κοινωνικής μάστιγας του καπνίσματος.

Ας υπογραμμιστεί ότι το κάπνισμα του τσιγάρου, όταν μάλιστα γίνεται στον δημόσιο δρόμο, φανερώνει την ανωριμότητα της παιδικής ηλικίας. Τότε, σε συνδυασμό, με διάφορες στάσεις ή χειρονομίες δείχνει ανδροπρέπεια(;) κι εγωκεντρικές τάσεις. Άλλες φορές, είναι έκδηλος ο κομπασμός του χρήστη, μέσα στην αντιαισθητικότητα και την ηθική κατάπτωση και την κοινωνική περιθωριοποίηση.