Γράφει ο Ηλίας Αθ. Καραθάνος


Ευτυχές το νέο έτος! Δισεκατομμύρια ακούγονται τέτοιες ευχές παντού, με την αρχή του νέου έτους. Γίνονται διάφορες ευχές, προπαντός για υγεία κι ευμάρεια, λύση των ατομικών και κοινών προβλημάτων, για εσωτερική κι εξωτερική ειρήνη και πολλές επιτυχίες. Ποικίλες ευχές, με απώτερο σκοπό την ευτυχία, αυτό το πανανθρώπινο ζητούμενο, σ’ όλες τις γενιές κι εποχές.

Αν και είναι πολυδιάστατη η έννοια της ευτυχίας και γεννά ερωτήματα, ως προς τη φύση, τις ιδιότητες, την επίτευξή της. Διίστανται οι απόψεις, αν αυτή είναι συναίσθημα, διάθεση ή βίωμα ή στόχος ή πορεία ή ουτοπία διαρκής ή στιγμιαία, που καθορίζει την ύπαρξη σε κάτι ή την έλλειψη.

Στη συνέχεια του ιστορικού γίγνεσθαι, διατυπώθηκαν πολλές θεωρίες για την ευτυχία. Η ετυμολογική ερμηνεία της παραπέμπει στην ευνοϊκή τύχη, με την έννοια της εν γένει επιτυχίας. Κατά τους μεγάλους κλασσικούς φιλοσόφους, η ευτυχία έχει σχέση με τον έσω άνθρωπο, τη γνώση, την αρετή και τον Θεό.

«Δεν ευτυχείς, όταν όλα τα εξωτερικά πράγματα βαίνουν καλά, ούτε εξαντλείται η ευτυχία στην ικανοποίηση των επιθυμιών» σημείωνε ο Σωκράτης στην διδασκαλία του. Για τον Πλάτωνα, η άσκηση της αρετής αποτελεί τον ασφαλή δρόμο για την ευτυχία κι αναγνωρίζει ότι δεν μπορεί να είναι κανείς ευτυχισμένος, χωρίς να δει το έργο του Θεού στον κόσμο. Όποιος στοχεύει στην ύψιστη ευδαιμονία, συμπληρώνει ο Αριστοτέλης, θα πρέπει να προσαρμόσει τη συμπεριφορά του, σύμφωνα με τη θεϊκή θέληση.

Κατά τη χριστιανική αντίληψη, ευτυχία βιώνεται με την καθαρή συνείδηση, τη γαλήνη και το πλήρωμα της ψυχής, με την προσέγγιση του Θεού και την ενοίκησή Του μέσα στον άνθρωπο, πέρα από την συγκατάθεσή Του.

Ωστόσο, παρά τους φιλοσοφικούς στοχασμούς, για την αληθινή ευτυχία και παρά τα ιστορικά παραδείγματα της υλοποίησής της μόνον από ανθρώπους που έζησαν σύμφωνα με τις επιταγές του Θεού, μέχρι σήμερα η ευτυχία συνήθως παρουσιάζεται απ’ τους πολλούς, ως μία συναισθηματική κατάσταση του ανθρώπου, εξαρτημένη από τις συνθήκες ζωής.

Στην πραγματικότητα, όλη η αντίληψη του ανθρώπου για την ευτυχία βασίζεται κι εξαντλείται στην ικανοποίηση των επιθυμιών του και μάλιστα χωρίς ουσιώδη σκοπό. Το αποτέλεσμα είναι να παραμένει χίμαιρα, απατηλή φαντασία κι άπιαστο όνειρο για τους ανθρώπους της Νέας Εποχής των Πραγμάτων, της Παγκοσμιοποίησης, των Λεσχών και των Στοών. Κι ας τρέχουν αυτοί, με παράδοξο καλπασμό κι ιλιγγιώδη ταχύτητα όλοι στα ΝεοΕποχίτικα ίχνη.

Αναπτύξαμε στο έπακρο τις παραμέτρους όλων των τομέων της πεζής καθημερινότητας και προοδεύσαμε θαυμαστά, αλλά δυστυχώς δεν κατακτήσαμε την ευτυχία, μολονότι δοκιμάσαμε όλους τους ανθρώπινους -ισμούς, κάθε φιλοσοφικό σύστημα. Κι ας έχουμε επιστρατεύσει όλη την τεχνική και πρακτική εμπειρία, σε μια υλόφρονη περίοδο.

Ανακαλύψαμε ποικίλες διευκολύνσεις, δαμάσαμε πολλές ανίατες και χρόνιες ασθένειες, κτίσαμε λαμπρά παλάτια με ανέσεις για να κατοικήσουμε μέσα, κάναμε ό,τι προοδευτικότερο περνούσε απ’ τη λογική και τα χέρια μας, προκειμένου να ζήσουμε πιο καλά από πρώτα κι όμως παρά την αγωνιώδη προσπάθειά μας, δεν καταφέραμε ακόμη να πιάσουμε τον σφυγμό της ευτυχίας κι έτσι να οδηγηθούμε σε μια στερεότυπη συνταγή.

Ο απολογισμός του έτους, που αποχώρησε,, είναι απογοητευτικός, γιατί επιβαρύνουν το τοπίο, πόλεμοι, ανέχεια, φτώχεια, άστεγοι, άνεργοι, νεκροί, όξυνση εγκληματικότητας, πρόσφυγες κατά χιλιάδες. Η αλήθεια μαστιγώνεται βάναυσα, καθώς το ανθρώπινο πρόσωπο βρίσκεται σε φοβερό διωγμό κι έτσι βλέπουμε ότι η αμαρτία είναι με τη μορφή κάθε είδους κακίας, ασύστολη παρελαύνει τρανταχτά κι απροκάλυπτα στους δρόμους.

Κι ο μέσα κόσμος, διαδραματίζει μεγαλύτερο δράμα, μεταφυσικό κενό τεράστιων διαστάσεων, με αμέτρητες θρησκείες και παραθρησκείες, καθώς η αθεΐα κομπάζει. Στην κοινωνία μας υποσκελίζεται ο αληθινός Θεός, Αυτός που δημιούργησε και κυβερνά τον κόσμο, ορατό κι αόρατο. Δυστυχώς Αυτός αγνοείται ή παραγκωνίζεται απ’ τους πολλούς, διωγμένος και μονίμως σταυρωμένος στο εκούσιο πάθος, για να μας φέρει τη σωτηρία, την ευτυχία.

Αλήθεια, γιατί άραγε δεν ευτυχήσαμε σε πολλά, όλα τα προηγούμενα χρόνια; Πώς με τόση πρόοδο, δεν μπορέσαμε να βρούμε την ευτυχία στη σοφία μας, στις ιδέες μας, στα συναισθήματά μας ή στα υλικά αγαθά και τις κοσμικές απολαύσεις μας;

Πού βρίσκεται η αληθινή ευτυχία; Ποιος θα μας, δείξει τον δρόμο της; Ας μην εθελοτυφλούμε και πλανόμαστε στο διηνεκές, σ’ ένα ατόπημα ολκής. Ένας είναι ο οδοδείκτης, Εκείνος που μας έπλασε απ’ τον πηλό και μας συνέστησε κυριαρχικά κι όχι εγωιστικά: «Εγώ ειμί η οδός»

Και μας παρακαλεί: «Δεύτε προς με, πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, κάγώ αναπαύσω υμάς». Πράγμα το οποίο στην καθομιλούμενη, σε καθημερινό επίπεδο, αναλύεται: (Μας λέει ο Χριστός) Ελάτε σ’ εμένα. Δεν στενοχωριέμαι με τα πλήθη κι όλους τους δέχομαι, χωρίς εξαίρεση χρώματος δέρματος, διανοητικής ικανότητας, πολιτισμικής έκφανσης και τόπου καταγωγή. Δεν είναι περιορισμένο το πέλαγος της φιλανθρωπίας μου, αλλά έχω μέρος ανακούφισης για όλη την οικουμένη. Επιβραβεύω τη συμμετοχή και την προσπάθεια κι όχι την επίδοση.

«Μεγάλη κι ολόθερμη η ορθάνοιχτη αγκαλιά του Κυρίου μας, Ιησού απελπίζονται που δεν μπορούμε να το φανταστούμε. Τι βάθος έχει η καρδιά Του και πόσο δυνατή είναι η αγάπη Του, αφού μπορεί όλους αυτούς που κουράζονται και είναι φορτωμένοι με ασήκωτο φορτίο να τους ξεκουράζει, να τους παρηγορεί, να τους δώσει αποφασιστικό

«Να μην απελπίζονται οι άνθρωποι, όταν αδικούνται στη ζωή τους»! Η ανάπαυσή μας, η ευτυχία μας κρύβεται στον Δημιουργό μας Όποιος έχει καλή σχέση γνωριμίας με τον Κύριο Ιησού Χριστό, ακούει τη φωνή Του και Τον ακολουθεί πιστά και κοντά Του βρίσκει την ουσιώδη και πραγματική ευτυχία.

Ο χρόνος που η έννοιά του ταυτίζεται, με ό,τι χαρακτηρίζουμε ως «κλαυσίγελον» κι ό,τι προσδιορίζουμε ως «τερψίλυτο», καθώς ο χρόνος που είναι το οξυγόνο της ύπαρξής μας κι ο εγκόσμιος εξουσιαστής «πάσης πνοής και πάσης φύσεως», είναι ταυτόχρονα ο σνοδίτης και κι ο προπομπός στη διαδικασία της φθοράς και της εισόδου μας στην αθανασία, απώτερος σκοπός του Χριστιανού, πραγματική ευτυχία.

Ο ευλαβικός Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης «στα πάθια και στους καημούς του κόσμου», που η μικρή Αγγελικούλα του ‘ λεγε τρυφερά «εσύ μπάρμπα Αλέξανδρε, ψέλνεις τα τραγούδια του Θεού», «στο εράνισμα εκ των ψαλμών» σημείωνε όλος ευαισθησία από τα βάθη της ψυχής του, στοιχεία επιβεβαιώνοντας τον παραπάνω ρόλο του χρόνου.

Μετά την έξοδο από τον Παράδεισο της τρυφής, ο χρόνος γίνεται το στημόνι της προ Χριστού θαμπής ζωής της κτίσης. Η χαρά της πικραμένης Εύας για την απόκτηση του πρώτου παιδιού που ήρθε στον κόσμο, κι αυτός ήταν ο Κάιν, ο πρώτος δολοφόνος της ζωής! Αυτός έκανε την Εύα να αναφωνήσει «εκτησάμην άνθρωπον διά του Θεού», ακολουθήθηκε από το θρήνο της, πάνω στον πρώτο νεκρό του κόσμου, που ήταν ο αθώος Άβελ, ο άλλος γυιός της1 Σε κάποια στιγμή, στην κατάξερη γη της φυγής του, ο προφήτης Ιωνάς κλαίει για την ξηραμένη κολοκύνθη του! Και μετά από αιώνες, ένας σοφός αβροδίαιτος βασιλιάς δεν βρήκε, παρά δυο λέξεις για επίγραμμα της απολαυστικής ζωής του ανθρώπου, που τη γνώρισε: «Ματαιότης ματαιοτήτων".

Η κατίσχυση της φθοράς, όμως μέχρι «Μαρίας της Παρθένου εξ ης εγεννήθη Ιησούς ο Χριστός», καθώς ο απαγγελμένος στην Εδέμ, στην προμήτορα Εύα απόγονός της, ήρθε κι έλυσε εν χρόνω τα έργα του, που αφού εξουδετερώθηκε ο «έξω από ‘δω» με τα έργα του σκότους, τα οποία με το παμπόνηρο κι υπόγειο ύφος του, αντιστρατεύονται το συμφέρον του ανθρώπου, τον καθηλώνουν στο τέλμα ανενέργειας, τον μαραζώνουν σε δύστροπες συνθήκες, τον πλημμυρίζουν με δυστυχία, που είναι άρνηση της ευτυχίας, τόσο της προσωπικής, όσο και της κοινωνικής.