Η δωρεά του αντίγραφου της εικόνας της Παναγίας της Παραμυθίας και τα παρεπόμενα

Επιμέλεια έρευνας: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου

Στις 20 Ιανουαρίου 2014 ο ηγούμενος της Μονής Βατοπαιδίου Γέροντας Εφραίμ, με την συνοδεία Βατοπαιδινής μοναστικής αντιπροσωπίας, μετέφερε στην Άρτα και δώρησε στον ομώνυμο ιερό ναό του Αγίου Μαξίμου αντίγραφο της περίπυστης εικόνας της Παναγίας της Παραμυθίας, που αποτελεί εφέστια εικόνα της Μονής. Και για την ιστορική καταγραφή υπενθυμίζουμε ότι το αντίγραφο της εικόνας της Παναγίας της Παραμυθίας, είναι δωρεά της οικογένειας του Κύπριου ιατρού Νεάρχου Παναγή «δια της Ιεράς Μονής Βατοπεδίου», πατέρες της οποίας αγιογράφησαν την Θεομητορική εικόνα.

Ο Αρτινός λαός και ο τοπικός τύπος αντιμετώπισαν με αρκετή καχυποψία την έλευση της Βατοπαιδινής αντιπροσωπίας.

Σχολιάζοντας την συμπεριφορά αυτή τοπική Αρτινή εφημερίδα σε άρθρο της έγραψε και τα εξής:

« Είδαν το δένδρο και δεν είδαν το δάσος, όσοι έσπευσαν να σχολιάσουν την παρουσία του ηγουμένου Εφραίμ στην Άρτα με την ευκαιρία της έλευσης της εικόνας της Παναγίας της Παραμυθίας, η οποία θα παραμείνει στον Ιερό Ναό του Αγίου Μαξίμου του Γραικού στο Τρίγωνο. Θυμήθηκαν τα όσα είχαν προηγηθεί, με τις ιερές ανταλλαγές και τις ευθύνες που αποδίδονται στον ηγούμενο της πιο ιστορικής και φημισμένης Μονής του Αγίου Όρους και δεν θυμήθηκαν ότι η ιστορία έχει κάνει ένα τεράστιο δώρο στην Άρτα ,που είναι το τέκνο της ο Άγιος Μάξιμος Γραικός, που μόνασε στην εν λόγω Μονή αλλά και ήταν άνθρωπος που προχώρησε στον εκχριστιανισμό της Ρωσίας, όπου έζησε και μεγαλούργησε. Η ιστορία της Άρτας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την Ιερά Μονή Βατοπεδίου του Αγίου Όρους και αυτή η σχέση, μόνο τιμητική και χρήσιμη είναι για την πόλη και την περιοχή μας. Δεν ήταν ικανή η αντιπαράθεση που προέκυψε πριν μερικά χρόνια, σε σχέση με τις ανταλλαγές να ακυρώσει την ιστορία της Μονής και να δημιουργήσει στίγματα στην πορεία της αλλά και την προσφορά της στον Χριστιανισμό..»).

Ήταν ενθαρρυντικό και παρήγορο που διατυπώθηκαν έστω και τότε, για πρώτη φορά στον τοπικό τύπο τέτοιες απόψεις, που υπενθυμίζουν τις ευεργεσίες της Ι.Μ.Μ. Βατοπεδίου στον Αρτινό λαό.

Μέχρι τότε τίποτα από τις παραπάνω δωρεές της Μονής προς τον Αρτινό λαό δεν αποτέλεσε τροχοπέδη στον διασυρμό της Μονής και στον τοπικό τύπο. Κρατώντας ένα σάκο με πέτρες πετροβολούσαμε και την Μονή και τον ηγούμενό της και την αδελφότητά της. Είχαμε γίνει εισαγγελείς και κριτές των πάντων. Γίναμε αυτόκλητοι εισαγγελείς και δικαστές και βγάλαμε τις αποφάσεις μας και την ετυμηγορία μας. Τώρα όμως, που τα πράγματα αλλάζουν και οι δικαστικές αποφάσεις ανατρέπουν ό,τι μέχρι τώρα διαδίδονταν «ποιούμεν την νήσσαν».

Βέβαια ουδείς ασφαλέστερος εχθρός από τον ευεργετηθέντα. Είναι γνωστές πανελλαδικά και οι απόψεις πρώην Αρτινού βουλευτή, για τον Γέροντα Εφραίμ και κανείς τοπικός παράγοντας επίσημα δεν διατύπωσε άλλη γνώμη από αυτές που τα «παπαγαλάκια» και των τοπικών και των μεγάλων Μ.Μ.Ε εκτόξευαν, κάνοντας ουσιαστικά μια πρωτότυπη πλύση εγκεφάλου στον ανημέρωτο Αρτινό λαό.

Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι Βατοπαιδινή αντιπροσωπία είχε να έλθει στην Άρτα από τον Οκτώβριο του 1997, όταν μεταφέρθηκε στην πόλη τεμάχιο λειψάνου του Αγίου Μαξίμου του Γραικού. Αξιοσημείωτη η απουσία της Ι.Μ.Μ. Βατοπεδίου και στην θεμελίωση του Ναού του Αγίου στο Τρίγωνο και στα θυρανοίξια του υπογείου ναού.

Η έκδοση των Απάντων του Οσίου Μαξίμου του Γραικού από την Ι.Μ.Βατοπαιδίου.

Η Μονή Βατοπαιδίου έχει εκδόσει μέχρι τώρα τρεις τόμους από τα Άπαντα του Οσίου Μαξίμου του Γραικού. Σε σχετική εκδήλωση στο Πνευματικό Κέντρο της Μητρόπολης Άρτας στις 21 Ιανουαρίου 2014 έγινε η παρουσίαση του Β και Γ τόμου των Απάντων.

Για την ιστορική καταγραφή σημειώνονται τα εξής: Οικονομικός χορηγός του Β Τόμου των Απάντων του Αγίου Μαξίμου είναι Αρτινή ιερατική οικογένεια. Η απόφαση της οικογένειας γνωστοποιήθηκε στον ηγούμενο της Μονής Βατοπεδίου την Μεγάλη Τεσσαρακοστή του 2010 σε συνάντηση που είχε μαζί του στην Ιερά Μονή Παναγίας Φανερωμένης στην Μεσοποταμία Καστοριάς. Ήταν η εποχή που είχε ξεσπάσει το λεγόμενο «σκάνδαλο Βατοπαιδίου» και ο Γέροντας και η Μονή ήταν στο επίκεντρο των γεγονότων και ήταν δέκτες ποικίλων συκοφαντιών .

Επιθυμία των δωρητών ήταν να διατηρηθεί επίσημα η ανωνυμία τους, να προλογίσει τον Τόμο ο Μητροπολίτης Άρτας κ.κ.Ιγνάτιος Δ΄ και η παρουσίαση του Τόμου να γίνει στην Άρτα. Τα γεγονότα όμως που μεσολάβησαν με την «υπόθεση- Βατοπαιδίου» καθυστέρησαν την παρουσίαση. Η χορηγία και η επιθυμία της παρουσίασης του Β τόμου των απάντων του Αγίου Μαξίμου στην Άρτα στάθηκε αφορμή να ανοίξει εκ νέου για τη Μονή Βατοπαιδίου ο δρόμος προς την γενέτειρα του Αγίου.

Σχολιάζοντας τα παραπάνω τοπική εφημερίδα έγραψε και τα εξής: «..(πολλοί) επίσης είδαν ως αμφιβόλου ποιότητας την εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην Άρτα και έγινε η παρουσίαση του Β και Γ τόμου των Απάντων του Οσίου Μαξίμου του Γραικού. Μόνο που αυτοί οι τόμοι στα πέρατα του κόσμου που θα…….ταξιδέψουν, εκτός όλων των άλλων και την Άρτα θα προβάλλουν, η οποία έχει το δώρο της ιστορίας.»

Δεν γνωρίζουμε ακριβώς ποιες απόψεις σχολιάζονται στο παραπάνω κείμενο. Όμως όσοι τις εκπροσωπούν βρίσκονται πολύ μακριά από τον χώρο της πνευματικής δημιουργίας. Κάθε βιβλίο είναι πνευματικό δημιούργημα που θέλει πολύ κόπο και δεν μπορούν να τον αξιολογήσουν όσοι βρίσκονται «έξω από τον χορό». Και κάθε βιβλιοπαρουσίαση είναι προβολή, γνωστοποίηση και ελάχιστη αναγνώριση της αξίας του βιβλίου και του κόπου του συγγραφέα. Και αν λάβουμε υπόψη ότι στα Άπαντα περιλαμβάνονται οι διδασκαλίες του Αγίου και οι απόψεις του για διάφορα πνευματικά θέματα, που αντιμετώπισε στην Ρωσία και γι΄ αυτά διώχτηκε και φυλακίστηκε, γίνεται φανερό ότι η συγκεκριμένη βιβλιοπαρουσίαση είχε πολύ μεγάλη σημασία. Τέτοιας υψηλής ποιότητας και επιπέδου εκδηλώσεις σπανίζουν στην περιοχή της Άρτας.

Εκείνο που θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί είναι, ότι η όλη εκδήλωση, παρόλο το «άψογο» της οργάνωσης, με την παρουσίαση συγχρόνως δύο τόμων από τα Άπαντα του Αγίου Μαξίμου, τις ομιλίες και τα υπόλοιπα ήταν πολύ «βαριά» για το κοινό της Άρτας, που την παρακολούθησε. Ήταν εκδήλωση για κοινό «ειδικού επιπέδου» με γνώσεις θεολογικές, εκκλησιολογικές και γνώσεις εκκλησιαστικής και πολιτικής ευρωπαϊκής και Ρωσικής ιστορίας. Παρουσιάστηκαν πολλά και έμειναν ελάχιστα στο μεγαλύτερο μέρος του κοινού παρόλες τις φιλότιμες προσπάθειες των καθηγητών κ. Τρίτου και κ. Φίλια που προσπάθησαν με πολύ απλό τρόπο να δώσουν στους ακροατές βασικές γνώσεις του έργου του Αγίου Μαξίμου του Γραικού.

Ο βίος και η πολιτεία του Αγίου Μαξίμου του Γραικού είναι τελείως διαφορετικοί από τους συνηθισμένους βίους που γράφονται στα Συναξάρια της Εκκλησίας. Χρειάζεται αρκετή μελέτη και αρκετές γνώσεις για να κατανοήσουμε τον Ουμανιστή Αγιορείτη μοναχό. Τον πολυτάλαντο κληρονόμο και μελετητή της κλασικής ελληνικής κληρονομίας, που έγινε ο δημιουργικός εκφραστής του Ορθοδόξου ουμανισμού της Βυζαντινής παράδοσης και αυθεντικό υπόδειγμα πνευματικότητας του ορθοδόξου μοναχισμού. Το πρόσωπο εκείνο που από τον ουμανισμό της Δύσεως κατέληξε στον Αγιορείτικο μοναχισμό και έγινε στην συνέχεια εκκλησιαστικός μεταρρυθμιστής και ισαπόστολος στην Ρωσία. Και έζησε σαν Ομολογητὴς – Μάρτυρας – Ὅσιος, Έγκλειστος και Ήσυχαστὴς.

Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός ήταν και παραμένει ο μεγάλος άγνωστος στους Αρτινούς και όχι μόνο. Και για να κατανοήσουμε την διδασκαλία του, όπως παρουσιάζεται στους Τόμους, πρέπει να γνωρίσουμε πρώτα την ζωή του, την εποχή του, τα προβλήματα που αντιμετώπισε, τις απόψεις του γι αυτά, τους διωγμούς του κ.λ.π

Ο νέος ενοριακός ναός του Οσίου Μαξίμου και η Ι.Μ.Βατοπαιδίου

Για την κατασκευή του νέου ενοριακού ναού του Οσίου Μαξίμου σημαντικότατη είναι η οικονομική προσφορά της Μονής. Και ήταν τέτοια η συμβολή της Μονής, που αν δεν υπήρχε αυτή, θα ήταν πολύ δύσκολο, λόγω και της οικονομικής κρίσης να είχε ανοικοδομηθεί ο κεντρικός ενοριακός ναός με την σημερινή του μορφή. Αυτή η μεγάλη προσφορά της Μονής στον Αρτινό λαό καταγράφεται σε σχετικό κείμενο που υπάρχει μέσα στον ναό σε μαρμάρινη πλάκα.

«….Η ΕΝ ΜΟΝΑΙΣ ΜΕΓΙΣΤΗ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ ΜΑΝΔΡΑ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕΝ ΥΠΕΡ ΔΥΝΑΜΙΝ ΔΟΜΟΝ ΟΣ ΚΟΣΜΕΙ ΑΠΟ ΤΟΥ ΝΥΝ ΤΗΝ ΑΡΤΑΝ..» (απόσπασμα).

Ολόκληρο το κείμενο, που υπάρχει στην αφιερωματική μαρμάρινη πλάκα είναι το παρακάτω.

«ΤΟΝΔΕ ΣΗΚΟΝ ΟΝΠΕΡ ΟΡΑΣ, ΤΟΥ ΒΙΟΥ ΠΑΡΟΔΙΤΑ

ΗΓΕΙΡΕΝ Η ΕΥΣΕΒΗΣ ΧΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΤΑΙΩΝ ΤΩΝ ΑΓΑΠΩΝΤΩΝ ΕΥΠΡΕΠΕΙΑΝ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΚΑΙ ΤΙΜΗΝ

ΟΙΚΕΙΑΣ ΧΘΟΝΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΜΟΝΑΣΤΟΥ ΤΟΥ ΓΕΡΑΡΟΥ

ΜΟΝΗΣ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΥΜΟΥ ΟΝΤΩΣ ΠΑΤΡΟΣ

ΜΑΞΙΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΛΗΣΙΝ ΜΕΝ ΓΡΑΙΚΟΥ

ΚΑΙ ΦΩΤΙΣΤΟΥ ΤΩΝ ΡΩΣΩΝ.

ΣΥΝ ΤΑΙΣ ΕΥΧΑΙΣ ΤΟΝ ΛΙΘΟΝ ΕΘΗΚΕΝ ΕΙΚΑΔΕ ΚΑΙ ΟΚΤΩ ΜΗΝΟΣ ΜΑΙΟΥ ΤΩ ΚΣΤ(2006) ΕΝ ΕΤΕΙ ΣΩΤΗΡΙΩ ΣΕΠΤΟΣ ΙΓΝΑΤΙΟΣ Ο ΑΡΧΙΠΟΙΜΗΝ Ο ΤΕΤΑΡΤΟΣ ΕΝ ΤΗ ΣΕΙΡΑ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥΤΟ ΦΕΡΩΝ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΟΜΩΣ ΠΥΡΓΩΤΗΣ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΣΕΜΝΕΙΟΥ

ΣΥΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΑ ΤΗ ΑΤΡΥΤΩ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΤΟΥ ΘΥΤΟΥ

ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΥΛΑΒΟΥΣ ΠΕΡΙ ΑΥΤΩ ΕΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΩΣ ΔΕ ΚΑΛΛΙΤΕΚΝΟΣ ΤΡΟΦΟΣ ΤΗΝ ΓΗΝ ΕΞ ΗΣ ΑΝΕΘΑΛΕ

ΒΛΑΣΤΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ ΕΡΓΩ ΕΥΓΝΩΜΟΝΟΎΣΑ

ΚΑΙ ΧΑΡΙΝ ΗΝ ΓΡΑΦΑΙΣ Ο ΘΕΙΟΣ ΠΑΤΗΡ ΕΚΗΡΥΞΕΝ

ΙΚΕΤΕΥΤΙΚΩΣ ΝΥΝ ΕΚΖΗΤΟΥΣΑ

Η ΕΝ ΜΟΝΑΙΣ ΜΕΓΙΣΤΗ

ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ ΜΑΝΔΡΑ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕΝ ΥΠΕΡ ΔΥΝΑΜΙΝ

ΔΟΜΟΝ ΟΣ ΚΟΣΜΕΙ ΑΠΟ ΤΟΥ ΝΥΝ ΤΗΝ ΑΡΤΑΝ.

ΕΓΕΝΕΤΟ ΔΕ ΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΠΕΜΠΤΗ ΜΗΝΟΣ ΙΟΥΝΙΟΥ

ΤΟΥ 2016 ΑΠΟ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ ΚΥΡΙΟΥ.

Επίλογος

Ο άγιος Μάξιμος υπήρξε ο κατεξοχήν κήρυκας και φωτιστής των Ρώσων. Η μεγάλη του μόρφωση αλλά κυρίως η βαθιά του πίστη προς τον Θεό και η αγάπη του για τους συνανθρώπους του έγινε αφορμή, ώστε να γίνει φορέας νέων ιδεών στη Ρωσία σε μια εποχή που υπήρχαν πολλές και συνεχείς πνευματικές ζυμώσεις. Με τον αγώνα του απέδειξε πως η Ρωσική Εκκλησία βρισκόταν μακριά απ’ τα χριστιανικά ιδεώδη και για την επιστροφή της χρειαζόταν μεγάλος αγώνας. Οι σύγχρονοί του δεν κατάλαβαν το σκοπό του Αγίου, γι’ αυτό και τον πολέμησαν. Η προσφορά του όμως αναγνωρίσθηκε μετά, γιατί ήταν ο θεμελιωτής ενός μεγάλου αγώνα που άρχιζε με σκοπό την αφύπνιση των πνευματικών δυνάμεων της Ρωσίας και την ανάπτυξη της εσωτερικής ζωής της Εκκλησίας. Κανένας άλλος συγγραφέας δεν απέκτησε τόσο κύρος και τόση σπουδαιότητα στη Ρωσία, όσο ο Μάξιμος, γιατί κανένας δεν αγωνίστηκε τόσο πολύ και δεν υπέφερε για την πνευματική εξύψωση και σωτηρία του Ρωσικού λαού, όσο ο άγιος Μάξιμος ο Γραικός.

Ευχόμαστε η ανεκτίμητη προσφορά της Ι.Μ.Μ. Βατοπεδίου στον Αρτινό λαό να γίνει αφορμή πνευματικής καλλιέργειας και ομολογιακής αφύπνισης. Και αν λάβουμε υπόψη ότι «τιμή Αγίου = Μίμησις Αγίου», οφείλουμε να κατηχηθούμε και να παραδειγματιστούμε από τους διωγμούς και τα μαρτύρια του Αγίου. Να συνειδητοποιήσουμε ότι η παραμονή μας στην ακαινοτόμητη Ανατολική Εκκλησία δεν είναι εύκολη, ούτε πάντοτε – από την ανθρώπινη πλευρά – γεμάτη χαρές και δαφνοστέφανα, αλλά είναι οπωσδήποτε υπόθεση υπακοής προς τον Χριστό ο οποίος καλεί στο Σώμα Του τους αληθείς και αμερόληπτους αναζητητές της αληθείας, οι οποίοι «δια τους λόγους των χειλέων Αυτού εφύλαξαν οδούς σκληράς» και Αυτός «εξήγαγεν αυτούς εις αναψυχήν» (Ψαλμ. 16,4 & 65,12), αναψυχήν «αληθινής καρδίας, ..εν πληροφορία πίστεως» (Εβρ. 10,22).

ΠΗΓΕΣ

Α. Κωνσταντίνου Α. Τσιλιγιάννη, Χρονικό της ανακαλύψεως του τάφου, της ανακομιδής στη Ρωσσία και της μετακομιδής στην Ελλάδα των ιερών λειψάνων του Αγίου Μαξίμου του Γραικού.

Β.www.pemptousia.gr

Γ. Εφημερίδες του τοπικού Αρτινού τύπου.