Έρευνα: πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Σε προηγούμενα άρθρα μας είχαμε ασχοληθεί με την γνησιότητα των λειψάνων της Αγίας Ελένης της ισαποστόλου, που μεταφέρθηκαν από την Βενετία στην Ελλάδα και εκτέθηκαν για προσκύνηση για ένα περίπου μήνα (14 Μαΐου έως και 15 Ιουνίου 2017).

Στα άρθρα αυτά είχαμε δημοσιεύσει τις απόψεις ερευνητών, που αμφισβητούσαν την γνησιότητα των λειψάνων της Αγίας Ελένης υποστηρίζοντας ότι ενέργειες σαν και αυτές προωθούν τον λεγόμενο «λαϊκό Οικουμενισμό» δηλαδή «τη συνεχιζόμενη προσπάθεια αποδοχής των αιρετικών Παπικών εκ μέρους των Ορθοδόξων, και δη εκ μέρους του Ορθόδοξου λαού, ως μη αιρετικών και της αναγνώρισής τους ως Εκκλησίας».

Υπενθυμίζουμε ότι οι μέχρι τώρα έρευνες έχουν δείξει τα παρακάτω σχετικά με τα λείψανα της Αγίας Ελένης.

Α. Η Αγία Ελένη απεβίωσε στη Νικομήδεια της Μικράς Ασίας σε ηλικία 80 ετών έχοντας στο πλευρό της το γιο της Κωνσταντίνο, όπως μας πληροφορεί ο Ευσέβιος (De Vita Constantini, 3, 46). Η σορός της μεταφέρθηκε στη Ρώμη, όπου ενταφιάστηκε με βασιλικές τιμές στο μαυσωλείο της αρχαίας ρωμαϊκής οδού Λαβικάνας. Το μαυσωλείο της οδού Λαβικάνας χτίστηκε από τον Μ. Κωνσταντίνο, μεταξύ των ετών 326 και 330, αρχικά ως μαυσωλείο για τον ίδιον, αλλά τελικά χρησιμοποιήθηκε για την ταφή της μητέρας του.

Β.. Η σορός της Αγίας Ελένης τοποθετήθηκε μέσα σε πορφυρή σαρκοφάγο, όπως ήταν συνήθεια για τις αυτοκρατορικές ρωμαϊκές οικογένειες, αλλά αργότερα, άγνωστο πότε και γιατί, η σαρκοφάγος θα κρυφτεί στις κατακόμβες Πέτρου και Μαρκελλίνου που βρίσκονται στην ίδια περιοχή (ίσως για να αποφευχθεί η βεβήλωση της σορού από τους βαρβάρους που θα καταστρέψουν τελικά τη Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία). Αργότερα η σαρκοφάγος από πορφυρίτη που περιείχε το σκήνωμά της θα μεταφερθεί στο Βατικανό (ίσως τον 11ο αιώνα) και μετά από την ανακαίνισή της τον 18ο αιώνα (το 1777), θα τοποθετηθεί στα μουσεία του Βατικανού, όπου και βρίσκεται μέχρι σήμερα.

Γ. Το σκήνωμα όμως της Αγίας Ελένης δεν βρίσκεται εδώ και καιρό στη σαρκοφάγο, αλλά έχει διασκορπιστεί σε όλη την Ευρώπη.

Δ. Σήμερα τρία μέρη (δύο στην Ιταλία και ένα στη Γαλλία) υποστηρίζουν ότι κατέχουν τη σορό της Αγίας Ελένης, ενώ την κάρα της υποστηρίζει ότι κατέχει ο Καθεδρικός ναός της Τρηρ (Trier) Γερμανίας.

Ε. Στην Ελλάδα μικρολείψανα της Αγίας Ελένης βρίσκονται στην Μονή Παντοκράτορος του Αγίου όρους, στην ιερά Μονή Αγίου Αθανασίου Εράτυρας Κοζάνης, στην ιερά Μονή Αιμυαλών Αρκαδίας κ.α.

Τον Ιούλιο 2017 στην εφημερίδα "Ορθόδοξος Τύπος" στο υπ.αριθμ.2173/ 14 Ιουλίου 2017 φύλλο της δημοσίευσε άρθρο του Pietro Chiaranz με τίτλο:

«Μεγάλη απάτη με υπογραφήν Θεοφιλεστάτου; Ήτο άδειο το «σκήνωμα»!

Ο Pietro Chiaranz είναι βιβλιοθηκάριος στο Πανεπιστήμιο Ca ‘Foscari στη Βενετία. Έλαβε ανθρωπιστική και θεολογική εκπαίδευση. Πέρασε πολλά χρόνια σπουδάζοντας Ορθοδοξία, την οποία ασπάσθηκε και είχε πολλές γνωριμίες, με τις οποίες εμβάθυνε τις γνώσεις του. Έχει εκδώσει ορισμένες δημοσιεύσεις που κυκλοφορούν και στο διαδίκτυο.

Oι απόψεις του Pietro Chiaranz για τα μεταφερόμενα από την Βενετία λείψανα

Στο δημοσιευμένο άρθρο μεταξύ των άλλων γράφονται και τα εξής;

«Ο κατώτερος κλήρος και ο απλός κόσμος δεν μπορούν στην πραγματικότητα να γνωρίζουν την αλήθεια για τα βενετσιάνικα λείψανα της Αγίας Ελένης, αλλά πως είναι δυνατόν υψηλά ιστάμενοι ιεράρχες και διοργανωτές να μη ξέρουν τουλάχιστον κάτι; Ακόμα και αν δεν το γνώριζαν, πως θα μπορούσαν να έχουν αυθόρμητη πίστη στα βενετσιάνικα λείψανα αυτής της Αγίας;

Η αλήθεια είναι ότι αυτά τα λείψανα, τα οποία είχαν μία θριαμβευτική υποδοχή στην Ελλάδα και για τα οποία οργανώθηκαν διάφορες εκδηλώσεις (και οι εκδηλώσεις είναι ακριβές, ειδικά σε περίοδο κρίσης!), είναι πολύ αμφίβολα, η μάλλον πολύ πιθανόν ψευδή.

Περί των λειψάνων της Αγίας Ελένης.

Τα υποτιθέμενα υπολείμματα της Αγίας Ελένης τιμούνταν με κρατικές διακρίσεις, όπως η μούμια ενός Φαραώ που μεταφέρθηκε στο Παρίσι για επιστημονικές εξετάσεις, πριν από χρόνια. Η διαφορά είναι ότι ενώ η μούμια ήταν αυθεντική, το «σώμα» της Αγίας Ελένης πιθανότατα δεν είναι.

Δεν θέλω κανείς, ακόμη και αν το γνωρίζει, να το θεωρεί ανούσιο, αφού τώρα ήταν σημαντικό να ξεκινήσει η οργανωτική μηχανή με τα αναπόφευκτα πρακτικά οφέλη (σκέπτομαι, για παράδειγμα, τα «οικουμενικά» οφέλη μεταξύ Ρωμαιοκαθολικισμού και Ορθοδοξίας, απλά για να μη σκέφτομαι άλλα πολύ πρακτικά οφέλη…). Μάλιστα, όλα καλά αλλά… μπορεί αυτό να γίνει με λείψανα που είναι πιθανότατα ψευδή;

Εάν ο σκοπός αγιάζει τα μέσα, ναι. Αλλά μπορεί η Εκκλησία να χρησιμοποιεί ποτέ αυτό το μακιαβελικό σύστημα;

Ενημέρωσα κάποιον λίγο πάνω από τον απλό κλήρο για αυτή την ερώτηση. Έλαβα ως απάντηση μόνο τη σιωπή του. Ένιωσα πολύ ντροπή και αμηχανία, μία ντροπή και αμηχανία που, ωστόσο, θα έπρεπε να αισθάνονται άλλα πρόσωπα…

Αντλώ τις συντριπτικές αποδείξεις όλων αυτών από μία έκθεση σχετικά με τα υπολείμματα της Αγίας Ελένης, που προέρχονται από δύο μελετητές μεγάλης επιστημονικής σοβαρότητας: Ο Corrain και ο Capitanio. Μεταφέρω το κείμενο της έκθεσης από το επίμαχο σημείο:

«Η λειψανοθήκη [της Αγίας Ελένης] βρίσκεται στο παρεκκλήσι του Borromeo, κάτω από το θυσιαστήριο, με ένα γυάλινο καπάκι που απλά κλίνει (τα άγκιστρα είναι σπασμένα η λείπουν). Μία ταυτοποίηση είχε γίνει από τον dr. Ulisse Canziani στις 22 Οκτωβρίου 1929. Καταγράφηκε ο ακόλουθος κατάλογος:

Ένα κακό κρανίο, 5 σπόνδυλοι και θραύσματα. 4 πλευρές και θραύσματα. Λαβή του στέρνου και στέρνο. Ιερό οστό με ανωμαλία των πέμπτων οσφυϊκών και λαγόνων οστών. Η αριστερή ωμοπλάτη και η δεξιά ωμοπλάτη. Βραχίονες. Η αριστερή και δεξιά κερκίδα χωρίζεται σε δύο μισά. Η αριστερή ωλένη και το άνω τρίτο της δεξιάς. 6 οστά του καρπού και 4 φάλαγγες του χεριού. Τα μηριαία και οι ρίζες. Η αριστερή κνήμη. Οι πτέρνες. Ένας αστράγαλος. Ένα σκαφοειδές και μία φάλαγγα του ποδιού.

Ο γιατρός μέτρησε το μήκος των έξι μακριών οστών των άκρων, καταλήγοντας σε ανάστημα 153 εκατοστών, μέτριο αλλά όχι πάρα πολύ, για μία γυναίκα. Με την ανασκόπηση των μεγεθών των μεμονωμένων ζευγαριών των οστών παρατηρήσαμε τη μικρή μεταβλητότητα μεταξύ αυτών των ζευγών αναφορικά με τα δεδομένα αναστήματος (151,2 – 152,7 εκ.): που ανήκουν στο ίδιο υποκείμενο».

Η έκθεση, λοιπόν, σημειώνει στην αρχή αυτό που ανακαλύφθηκε το 1929: ένα κρανίο και μερικά οστά. Πολύ διαφορετική είναι η κατάσταση που βρέθηκε πρόσφατα. Η έκθεση, στην πραγματικότητα, συνεχίζεται ως εξής:

«Σε σύγκριση με την παλαιότερη καταγραφή, έχουμε τα μόνα υπολείμματα του κρανίου να περικλείονται μέσα σε μία ασημένια μάσκα, που ανοίγεται από εμάς με δυσκολία. Ο υπόλοιπος σκελετός περιβλήθηκε από δοχείο κασσίτερου με μεγάλους τοίχους. Ένα όμορφο χρυσοκέντητο φόρεμα θα μπορούσε να κρύψει το κακό αρκετό καιρό, δηλαδή μέχρι την ταυτοποίησή μας. Το δοχείο κασσιτέρου επιμήκους σχήματος, σχεδόν για να προσομοιώσει το σώμα της Αγίας, είχε (ίσως πρόσφατα) σχιστεί από την πλευρά των ποδιών. Δεν υπήρχε τίποτα μέσα σε αυτό».

Έτσι τώρα υπάρχει μόνο ένα κρανίο των υποτιθέμενων λειψάνων της Αγίας Ελένης. Όλα τα άλλα έχουν εξαφανιστεί εδώ και πολύ καιρό! Το λεγόμενο «σώμα» καμουφλαρισμένο στην τιμώμενη λειψανοθήκη στην Ελλάδα πρέπει να είναι μία ενδεδυμένη κούκλα!

Ο σεβασμός προς το σκήνωμα της Αγίας Ελένης είναι στραμμένος σε μία κούκλα γεμάτη με πολύτιμα (και ακριβά!) ρούχα.

Αλλά ας δούμε την επιστημονική παρατήρηση στο κρανίο, το μόνο που απέμεινε:

«Ας πούμε κάτι για τα υπολείμματα του κρανίου που βρίσκεται σε κακή κατάσταση, την οποία ανακαλύψαμε. Το μουμιοποιημένο δέρμα καλύπτει ένα μέρος του προσώπου. Η ηλικία θανάτου μπορεί να είναι γεροντική: οδοντιατρική φθορά στην κοιλότητα των Μ2 και Μ3 αριστερά, λείπουν εντελώς τα ράμματα, ακόμη και εσωτερικά. Υπάρχει κάποια αμφιβολία για το γυναικείο φύλο: μικρό πρόσωπο, παιδικό, με μέτωπο πιθανώς κυρτό.

Αναγνωρίζουμε όμως ότι το υπερβολικό περιθώριο είναι χονδροειδές, ότι το κρανίο είναι μάλλον παχύ και ότι οι nuclides και το ινιακό οστό είναι περισσότερο από διακριτά. […] ». (C. Corrain-M. A. Capitanio, “Ricognizioni di alcune reliquie, attribuite a santi orientali, conservate in Venezia”, in Quaderni di scienze antropologiche 21 (1995), pp. 43-45).

Ο μελετητής Corrain προτίμησε να θολώσει πολύ τις δηλώσεις του, αλλά από άλλο μέλος της ίδιας επιτροπής αναγνώρισης, τη στιγμή που εξετάστηκε το κρανίο, γνωρίζω ότι το κρανίο που αποδίδεται στην Αγία Ελένη είναι αρσενικό με πιθανότητα 70-75%, επειδή το μέτωπο δεν είναι όπως είναι στην αντίθετη θηλυκή περίπτωση. Ο μελετητής, στην πραγματικότητα, δεν λέει ότι το κρανίο είναι κυρτό, αλλά ότι «πιθανότατα» θα έπρεπε να ήταν, αν ήταν θηλυκό.

Στον Μεσαίωνα δεν υπήρχαν λίγα ψευδό-κειμήλια. Αυτό πρέπει να είναι γνωστό σε όλους. Ομοίως, πρέπει να απαιτείται ελάχιστη σύνεση, όταν αποδίδεται μία ορισμένη ταυτότητα σε θνητά απομεινάρια, ειδικά όταν αυτά τα ερείπια διήλθαν ένα πολύ ταραγμένο ιστορικό μονοπάτι, όπως τα υποτιθέμενα λείψανα της Αγίας Ελένης (1). Δίνοντας τη διαβεβαίωση, πωλώντας στους ανθρώπους την ιδέα ότι αυτό που βλέπει είναι σίγουρα το σώμα της Αγίας Ελένης (όταν το πιο πιθανό είναι ότι το μόνο πράγμα που έμεινε, το κρανίο, δεν είναι αυθεντικό) μας κάνει να σκεφτούμε την ύπαρξη της απλοϊκότητας, της πολλής αφέλειας και πιθανόν κάποιου με κακή πίστη. Εάν υπάρχει κακή πίστη μπορεί να υπάρξει κάποιος που να το εκμεταλλευτεί αυτό.

Η σκέψη της προώθησης του «οικουμενισμού μεταξύ των Εκκλησιών» με πιθανά ψευδή κειμήλια, μας κάνει τόσο πολύ να σκεφτόμαστε την κερδοσκοπία.

Φυσικά, σε μία «πλαστική εποχή», όπως η δική μας, κανείς δεν εκπλήσσεται ότι παντού μπορεί να υπάρξει ψευδό-πραγματικότητα και ψευδό-αλήθεια.

Αλλά αν είμαστε υποχρεωμένοι να το δούμε στην Εκκλησία, αποτελεί πάντα ένα τραύμα και δεν είμαστε καθόλου ευτυχείς!

Περί των λειψάνων του Αγίου Ταρασίου και της Αγίας Βαρβάρας.

(1) Στην περίπτωση των ανατολικών λειψάνων των Αγίων της Βενετίας, ο Corrain ομολόγησε ότι, τουλάχιστον τα μισά από αυτά ήταν πολύ αμφίβολα, δηλαδή ψεύτικα. Ένα άλλο παράδειγμα: τα λείψανα του Αγίου Ταρασίου, τα οποία θεωρεί η «Ενετική Καθολική Κουρία» ότι ανήκουν στον πατριάρχη της Κωνσταντινούπολης, είναι στην πραγματικότητα ενός απλού μοναχού. Αυτά τα λείψανα (τα ψεύτικα!) δόθηκαν στον πατριάρχη της Κωνσταντινούπολης Βαρθολομαίο (στο πλαίσιο των φιλικών Ρωμαιοκαθολικών-Ορθοδόξων οικουμενιστικών σχέσεων), σαν να ήταν του Πατριάρχη της Κωνσταντινούπολης Αγίου Ταρασίου. Ακόμη και σε αυτήν την περίπτωση υπάρχουν συγκεκριμένες μελέτες που αποδεικνύουν αυτό που μόλις είπα.

Μία άλλη πολύ αμφίβολη περίπτωση αφορά στα ψευδό-ιερά λείψανα της Αγίας Βαρβάρας, που επίσης μεταφέρθηκαν από τη Βενετία στην Ελλάδα για προσκύνηση από τις 10 έως τις 24 Μαΐου 2015. Αυτά τα λείψανα περιλαμβάνουν ένα κρανίο πολύ ώριμης γυναίκας (ενώ ιστορικά γνωρίζουμε ότι η Αγία Βαρβάρα πέθανε νέα), αναμεμιγμένα με οστά διαφόρων ανθρώπων. Το πιστοποιεί η ίδια μελέτη των Corrain – M. A. Capitanio.

Σε εκείνη την περίπτωση δεν ακούστηκαν διαμαρτυρίες και όλα εξελίχθηκαν ομαλά. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι Έλληνες διοργανωτές οργάνωσαν εκ νέου μία παρόμοια εκδήλωση με τα δήθεν λείψανα της Αγίας Ελένης.

Ωστόσο, οι πρωτοβουλίες αυτών των προσκυνημάτων προσπαθούν να βασίσουν τις απόψεις τους, σχετικά με τα βενετικά λείψανα, πάνω σε μία μελέτη τυπωμένη το 2005 η οποία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις κάποιων ακαδημαϊκών, φαίνεται ανακριβής και σε κάποια σημεία, εσφαλμένη. Η εν λόγω μελέτη είναι η εξής: Αγαθάγγελος Επίσκοπος Φαναρίου, Ιερά λείψανα αγίων της καθ’ ημάς Ανατολής στη Βενετία, (Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, 2005).Στην μελέτη αυτή μεταξύ των άλλων αναφέρονται και τα εξής για τα λείψανα της Αγίας Ελένης:

«ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΩΝ ΛΕΙΨΑΝΩΝ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΙΣΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΕΛΕΝΗΣ.

Ή παρουσία του σκηνώματος της αγίας Ελένης της Ισαποστόλου στη Βενετία εναλλάσσεται με τις παραδόσεις και αξιώσεις της μίας και της άλλης Ρώμης, δηλαδή της Ρώμης και της Κωνσταντινουπόλεως, πού είναι έμμεσα αντιμέτωπες, επειδή δέχθηκαν το λείψανο της πρώτης ηγεμονίδος της Ρωμαϊκής Χριστιανικής αυτοκρατορίας. Όντως ή Βενετσιάνικη παράδοση χαρακτηρίζεται ως πολιτιστική και λατρευτική συνέχεια της Κωνσταντινουπολίτικης. Ό Νικηφόρος Κάλλιστος μας μαρτυρεί όντως την Κωνσταντινουπολίτικη αξίωση που αναφέρεται στη μετακομιδή του ιερού λειψάνου της βασίλισσας μαζί με την βασιλεία από την Αρχαία στη Νέα Ρώμη, δύο χρόνια μετά την κοίμησή της, για να τοποθετηθεί στο αυτοκρατορικό μαυσωλείο.

Ή παρουσία του σκηνώματος της, το έτος 1204 μ.Χ., στο ναό των Άγιων Αποστόλου Κωνσταντινουπόλεως μαρτυρείται από τον ROBERT DE CLERI και είναι διαφορετική από την μαρτυρία του Ανδρέα DANDOLO, ο όποιος αναφέρεται σε ένα μοναστηριακό προσκυνηματικό ναό της Κωνσταντινουπόλεως, αφιερωμένο στην Άγια, από τον όποιο εκλάπη το ιερό λείψανο. Παρόλα αυτά ή ουσία παραμένει ή ίδια: το ιερό λείψανο φυλάσσεται στην Κωνσταντινούπολη.

Από εκεί. το όγδοο έτος εξουσίας του δόγη PIETRO ZIANI (1211-1212), κατά τα γεγονότα πού επακολούθησαν μετά την Δ' Σταυροφορία και την Λατινική αυτοκρατορίας, οι Βενετοί πρέπει να το αφαίρεσαν διά χειρός κάποιου ΑICARDO, πού ήταν «REGULARIS CANONICUS VETETUS», για να το μεταφέρουν στο ομώνυμο Βενετσιάνικο μοναστήρι, το όποιο φαίνεται να είναι του AICARDO. Ήδη, κατά το 15ο αιώνα, ό Ρώσος προσκυνητής Ζωσιμάς μας πληροφορεί για τον τάφο της Αγίας Ελένης, χωρίς όμως να μιλάει για το λείψανο της Αγίας στους Άγιους Αποστόλους.

Επειδή, σύμφωνα με την αφήγηση του Corner, Η μεταφορά του λειψάνου στη Βενετία μαζί μ' ένα τμήμα του Τιμίου Σταυρού πού ευρέθη από την Άγια θα αποδοθεί σ' ένα άλλο πρόσωπο, αυτή την φορά ένα μέλος της οικογένειας moro, μπορούμε να θεωρήσουμε ότι και αυτό το λείψανο, όπως και άλλα κατά την διάρκεια της Λατινοκρατίας στην Ανατολή, πρέπει να παρέμεινε για κάποιο χρονικό διάστημα σε κάποια Βενετσιάνικη εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως. Το υπόλοιπο της αφηγήσεως του Βενετού πατρικίου ακολουθεί τα πιο στερεότυπα πρότυπα των διηγήσεων μετακομιδής: το πλοίο πού μεταφέρει στη λιμνοθάλασσα το ιερό φορτίο δεν φθάνει στη δουκική βασιλική του Αγίου Μάρκου, όπου σ' ένα νέο Αποστολείο ό Moro θα ήθελε να τοποθετήσει το λείψανο της βασίλισσας Ισαποστόλου, αλλά πέφτει σε μια ξέρα και δεν κινείται πια μέχρις ότου το σκήνωμα να βγει σ` εκείνο τον τόπο, τη νήσο της Άγιας Ελένης, όπου μέχρι τώρα υπάρχει ή εκκλησία πού είναι αφιερωμένη στην Αγία.

Το έτος 1807 μ.Χ., με τη Ναπολεόντεια κατάργηση του Όλιβετανού μοναστηρίου της Άγιας Ελένης, το ιερό λείψανο μετακομίσθηκε προσωρινά στον Άγιο Πέτρο του Castello, για να επιστρέψει κατόπιν στην πρωταρχική του θέση, εκεί όπου ευρίσκεται ακόμη: σε μια λάρνακα από γυαλί, κάτω από την αγία Τράπεζα του παρεκκλησίου ΒORROMEO. Το ιερό λείψανο αποτέλεσε αντικείμενο αναγνωρίσεως το 1929 και το 1991.

(ΒΙΒΛΙΟΓ. ΙΕΡΑ ΛΕΙΨΑΝΑ ΑΓΙΩΝ ΤΗΣ ΚΑΘ` ΗΜΑΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΒΕΝΕΤΙΑ).

Σημ. Ο.Τ.: Η ευλάβεια των πιστών δεν έχει καμίαν σχέσιν με τα ανόσια παίγνια. Ο Θεός εισήκουσε τας προσευχάς όλων όσων με πίστιν προσήλθον, δια να προσκυνήσουν την Αγίαν Ελένην.