Όλοι παρακολουθήσαμε με κομμένη ανάσα το καταστροφικό έργο που συντελέσθηκε στη χώρα μας εξαιτίας των πυρκαγιών που εκδηλώθηκαν ταυτόχρονα σε πολλά σημεία και πολλά γεωγραφικά διαμερίσματα. Το γεγονός αυτό των ταυτόχρονων πυρκαγιών γεννά πολλά ερωτήματα και είναι έργο των αρμόδιων υπηρεσιών.

Οι φωτιές αυτές που είναι στο «μενού» του καλοκαιριού και δεν γνωρίζουμε τί μπορεί να ακολουθήσει μας ξύπνησαν τις μνήμες από την πυρκαγιά στο Μάτι με τα τόσα ανθρώπινα θύματα πέραν των άλλων καταστροφών.

Ευτυχώς στις σημερινές καταστροφικές πυρκαγιές δεν υπήρξαν θύματα και αυτό οφείλεται στις συντονισμένες ενέργειες ώστε η απομάκρυνση των κατοίκων των απειλούμενων περιοχών να γίνει με απόλυτη τάξη και υπευθυνότητα. Παρά ταύτα τα γεγονότα στο Μάτι δεν μας προβλημάτισαν για να αναζητήσουμε τα αίτια των πυρκαγιών αλλά και τα μέτρα, νομοθετικά και εργασίας, που έπρεπε να γίνουν με σκοπό τόσο την πρόληψη όσο και τον δυνατό περιορισμό μιας φωτιάς όταν εκδηλωθεί.

Κανείς δεν μπορεί να παραγνωρίσει ότι οι έκτακτες καιρικές συνθήκες όπως ο ισχυρός και ασυνήθιστος καύσωνας συνοδευόμενος και από ισχυρούς ανέμους δημιουργεί ανεξέλεγκτες καταστάσεις τόσο στην εξάπλωση μιας φωτιάς όσο και στον περιορισμό αυτής και την κατάσβεσή της.

Είναι διαπιστωμένο και κοινώς αποδεκτό ότι το μεγαλύτερο μέρος των πυρκαγιών και με ελάχιστες εξαιρέσεις οφείλονται σε παραλείψεις ή ηθελημένες και μη ενέργειες του ανθρώπου. Ακόμη οι παραλείψεις της πολιτείας στην διαμόρφωση του κατάλληλου νομικού πλαισίου που σχετίζεται με το θέμα των πυρκαγιών ευρύτερα έχουν μεγάλο ποσό. Ειδικότερα:

α. Ένα μικρό ποσοστό πυρκαγιών προκαλείται από ανεξέλεγκτες αιτίες όπως κεραυνοί, σπασμένα γυαλιά στην ύπαιθρο, έκρηξη φιαλών, σπινθήρες εξατμίσεων αυτοκινήτων και πολλά άλλα παρόμοια. Στις περιπτώσεις αυτές η πρόληψης περιορίζεται στο ελάχιστο.

β. Οι πυρκαγιές που προκαλούνται από καλώδια της ΔΕΗ ή έκρηξη μετασχηματιστών οφείλονται σε ανθρώπινες παραλείψεις και ανάγονται στη μη καλή συντήρηση του δικτύου και τη μη αποψίλωση του εδάφους κατά μήκος των γραμμών διέλευσης του ρεύματος. Εδώ μπορεί να υπάρξει πρόληψη.

γ. Ένα μεγάλο ποσοστό πυρκαγιών οφείλεται σε ανθρώπινες δραστηριότητες μέσα σε αγρούς ή δασικές εκτάσεις όπως είναι το κάπνισμα των μελισσών, το ψήσιμο φαγητών, η κοπή ή η συγκόλληση σιδήρων, το κόψιμο χόρτων και πολλές άλλες παρόμοιες δραστηριότητες. Στις περιπτώσεις αυτές η πρόληψη μπορεί να έχει αποτελέσματα με τη συχνή ενημέρωση του πληθυσμού από όλους τους φορείς αλλά και την αυστηροποίηση των προβλεπόμενων ποινών διότι στις περιπτώσεις αυτών οι πράξεις θεωρούνται τελούμενες εξ αμελείας και είναι πλημμελληματικού χαρακτήρα. Αν χαρακτηρισθούν κακουργήματα τότε τα πράγματα θα αλλάξουν.

δ. Το ανεξέλεγκτο πέταγμα αναμμένων τσιγάρων από πεζούς αλλά και οδηγούς στο δρόμο και γενικά στο έδαφος με την συνεχή ενημέρωση του κοινού και την αυστηροποίηση των ποινών των πράξεων αυτώ θα συντελέσει αποτελεσματικά στην πρόληψη των πυρκαγιών.

ε. Στην περίπτωση εμπρησμών εκ προθέσεων. Εδώ πρέπει να γίνουν οι εξής διακρίσεις:

1. Εμπρησμοί οφειλόμενοι σε τρομοκρατικές ενέργειες.

2. Εμπρησμοί προκαλούμενοι από ψυχικά νοσούντα άτομα (πυρομανείς).

3. Εμπρησμοί από εκδίκηση για να προκαλέσουν βλάβες σε τρία πρόσωπα και τέλος

4. Εμπρησμοί εξαιτίας νόμων της Πολιτείας ή εσφαλμένων ενεργειών των προς τούτο δασικών υπηρεσιών που πλήττουν αδικαιολόγητα την ιδιοκτησία αφού έχουν ως αποτέλεσμα τη δέσμευση χρησίμων ακινήτων αφού χαρακτηρίζονται ως δασικές εκτάσεις απαγορεύοντας δραστηριότητες των ιδιοκτητών. Συγκεκριμένα ιδιοκτήτης ακινήτων στα Δωδεκάνησα με καλλιεργούμενες εκτάσεις από της ύπαρξης των νησιών, λόγω μεταναστεύσεως στην Αμερική και της μερικής εγκατάλειψης καλλιέργειας των κτημάτων που είχε σαν αποτέλεσμα να φυτρώσουν βάτα, σχήνα και πουρνάρια στους τοίχους αντιστήριξης των χωραφιών. Οι δασικές υπηρεσίες τα χαρακτηρίζουν δασικά και δεν επιτρέπουν επενδύσεις χιλιάδων δολαρίων και ευρώ επ’ ωφελεία των ιδίων αλλά και του τόπου και της χώρας. Αυτά αποτελούν προσωπική μου διαπίστωση αφού έζησα σε ένα τέτοιο νησί.

5. Σε πολλές παρόμοιες ως ανωτέρω περιπτώσεις κάποιοι ευτυχώς ελάχιστοι από αγανάκτηση ή για να εξαφανίσουν τα σχήνα και τα πουρνάρια βάζουν φωτιά που τελι8κά εξαπλώνεται σε μεγάλης έντασης πυρκαγιά με ανυπολόγιστες τελικά καταστροφές.

Εδώ ευθύνη της Πολιτείας είναι να επιλύσει το πρόβλημα αυτό και να δώσει τις ανάλογες οδηγίες στις δασικές υπηρεσίες οι οποίες πολλές φορές στην προσπάθειά τους να μην κοπεί ένα δένδρο γίνονται αιτία να προκληθούν μεγάλες καταστροφές σε δάση, κατοικίες, ζώα αλλά και ανθρώπους.

Τέλος η Πολιτείας να αντιμετωπίσει με την ανάλογη προσοχή και υπευθυνότητα τα προβλήματα που δημιουργούνται από τους δασικούς χάρτες με τον χαρακτηρισμό δενδροφυτεμένων ή καλλιεργούμενων εκτάσεων από 30, 40, 50 ή 60 χρόνια ως δασικές εκτάσεις διότι μπορεί να προκληθούν ανεπιθύμητες ενέργειες.

Η εκδήλωση πολλών και ταυτόχρονων πυρκαγιών προκαλεί κατακερματισμό των δυνάμεων και αδυναμία καλού συντονισμού αφού αφορούν πολλά σημεία και πολλά γεωγραφικά διαμερίσματα της χώρας και με διαφορετικά βαρύτητα ενδεχόμενων κινδύνων.

Έκτακτα καιρικά φαινόμενα όπως μεγάλοι καύσωνες που συνοδεύονται με ισχυρούς ανέμους σε συνδυασμό με την παρατεταμένη ξηρασία και την ύπαρξη διασκορπισμένων ξηρών κλαδιών και χόρτων συμβάλλουν στην ταχεία εξάπλωση της φωτιά αλλά και στην αδυναμία προσέγγισης πεζοπόρων δυνάμεων και πυροσβεστικών οχημάτων λόγω των υψηλών θερμοκρασιών που αναπτύσσονται.

Το είδος της βλάστησης αφού τα πεύκα μεταδίδουν τη φωτιά και σε μακρινές αποστάσεις με τα κουκουνάρια που εκτοξεύουν.

Η μη ύπαρξη τόσο μεγάλου αριθμού πυροσβεστικών αεροσκαφών τα οποία εκ των πραγμάτων πρέπει να είναι διασκορπισμένα σε πολλά γεωγραφικά σημεία για να μπορούν να παρεμβαίνουν εγκαίρως αφού είναι άγνωστο το σημείο που θα εκδηλωθεί φωτιά.

Η έλλειψη αντιπυρικών ζωνών και οδών προσπέλασης γενικά που θα επιτρέπουν την ομαλή προσέγγιση και ασφαλή ταυτόχρονα σε πεζοπόρες δυνάμεις και οχήματα κατάσβεσης της φωτιάς. Η αδυναμία κατασκευής ικανού αριθμού αντιπυρικών ζωνών σε κάθε επικίνδυνη περιοχή οφείλεται στο ισχύον νομικό καθεστώς αφού οι απαιτούμενες διασταυρώσεις για την έκδοση των σχετικών αδειών σε συνδυασμό με την εμπλοκή πολλών υπηρεσιών αλλά και το κόστος σύνταξης των μελετών και της κατασκευής των έργων καθιστά την κατασκευή χρονοβόρα ή και αδύνατη λόγω έλλειψης πόρων.

Ακόμα και οι αρμόδιες εμπλεκόμενες υπηρεσίες παρερμηνεύοντας το ρόλο τους καθιστούν τις ήδη δυσχερείς υπάρχουσες διαδικασίες ακόμη χειρότερες. Δεν μπορεί να αποτελεί κεντρική ιδέα η προστασία ενός δένδρου και να μην σκεφτόμαστε τις ολέθριες συνέπειες μιας πυρκαγιάς.

Παλαιότερα σε πρόταση προς ανώτατο κρατικό λειτουργό για την ύπαρξη μεγάλων σε πλάτος αντιπυρικών ζωνών έλαβα την απάντηση πως δεν μπορούμε να προκαλέσουμε ζημιά στο δάσος με την κατασκευή αντιπυρικών ζωνών.

Δεν θα παραλείψω να αναφερθώ και στην υπευθυνότητα και επιπολαιότητα παραγόντων της περιοχής Βλαχερνών που ισχυρίζονταν ότι οι αντιπυρικές ζώνες που ζητάγαμε να κατασκευασθούν είναι για τους κυνηγούς και μάλιστα υπέβαλαν προτάσεις στους αρμόδιους της Περιφέρειας να μη διαθέσουν χρήματα για αντιπυρική ζώνη όταν από το φράγμα Πουρναρίου και κατά μήκος της λίμνης Πουρναρίου εκτείνεται ένα απέραντο δάσος με διασκορπισμένους εντός αυτού οικισμούς, καρποφόρα δένδρα, ελαιόδεντρα και με κίνδυνο για τη ζωή ανθρώπων σε περίπτωση πυρκαγιάς. Αυτά αναφέρονται για να γίνει κατανοητό πόσο ενημερωμένος είναι ο κόσμος σχετικά με τα μέτρα πρόληψης αλλά και αποτροπής επέκτασης του κινδύνου από τη φωτιά.

Η συστηματική κατασκευή τετραγώνων με αντιπυρικές ζώνες σε μεγάλα από πλευράς έκτασης δάση ώστε η φωτιά να μπορεί να περιορισθεί σε στοχευμένα τετράγωνα.

Η αδυναμία συνεπεία νομικών διατάξεων κοπής της βλάστησης πέριξ των οικισμών ώστε να περιορίζεται τόσο η πρόκληση της φωτιάς, όσο και η προστασία των κατοικιών από τη φωτιά.

Να δοθεί από την Πολιτεία βαρύτητα στη λήψη μέτρων πρόληψης πρώτα και φυσικά και μετά στην καταστολή.

Τα εναέρια μέσα μόνα τους δεν θα επιφέρουν τα επιθυμητά αποτελέσματα χωρίς την ύπαρξη των απαιτούμενων πυροσβεστικών που αφορούν το έδαφος, τις συγκεκριμένες αρμοδιότητες και τον καλό συντονισμό.

Συγκρότηση σε κάθε περιφερειακή ενότητα γραφείου Πολιτικής Προστασίας με επικεφαλής ανώτερο απόστρατο αξιωματικό των Ενόπλων Δυνάμεων ή των Σωμάτων Ασφαλείας που να γνωρίζει από διοίκηση και συντονισμό δυνάμεων και μέσων.

Έγκαιρη αναγνώριση όλων των επικίνδυνων για εκδήλωση πυρκαγιάς περιοχών και σχετική χαρτογράφηση με καταγραφή των υφιστάμενων δυνατοτήτων.

Μετατροπή του γραφείου Πολιτικής Προστασίας σε συντονιστικό κέντρο σε έκτακτες περιπτώσεις που θα επανδρώνονται από εκπροσώπους τοπικής αυτοδιοίκησης, πυροσβεστικής υπηρεσίας, στρατού, αστυνομίας, δασικών υπηρεσιών, εθελοντικών ομάδων και γενικά φορέων που θα μπορούν να φανούν χρήσιμοι στον συντονισμό για την κατάσβεση της φωτιάς.

Κατασκευή πέριξ των οικισμών αντιπυρικών ζωνών ή τουλάχιστον ζωνών αποψίλωσης της βλάστησης.

Δυνατότητα κοπής πάσης φύσεως δέντρων και σε ικανή απόσταση από τις κατοικίες τόσο για την πρόληψη πρόκλησης φωτιάς όσο και για την προστασία των κατοικιών από τη φωτιά.

Κατασκευή αντιπυρικών ζωνών με υπόδειξη του Γραφείου Πολιτικής Προστασίας της οικείας Περιφερειακής Ενότητας και με άλλες διαδικασίες εκτάκτου ανάγκης.

Κοπή μεγάλων δασών σε τετράγωνα ώστε να μπορεί να ελεγχθεί η φωτιά σε συγκεκριμένο τετράγωνο.

Εξάλειψη κάθε εμποδίου - γραφειοκρατικού, εμπλοκή πολλών υπηρεσιών, αγκυλώσεων υπηρεσιών από διάφορες αιτίες, αφαίρεση αρμοδιοτήτων όπου απαιτείται και ακόμη κατάργηση ή συγχώνευση υπηρεσιών προκειμένου να απλουστευτούν οι όλες διαδικασίες.

Αυστηροποίηση των ποινικών διατάξεων που σχετίζονται με την πρόκληση πυρκαγιών. Σε αμελείς πράξεις δεν υφίστανται. Μόνο να έχουν σχέση με τον καθορισμό των ποινών αφού θα χαρακτηρισθούν οι πράξεις ως κακουργηματικές.

Το γραφείο Πολιτικής Προστασίας της Περιφερειακής Ενότητας να εκδίδει ανακοινώσεις - προειδοποιήσεις, απαγορευτικές διατάξεις και να χρησιμοποιεί για την γνωστοποίηση αυτών την τοπική αυτοδιοίκηση, όλες τις υπηρεσίες της Περιφερειακής Ενότητας, ενορίες, Συλλόγους πάσης φύσης και γενικά κάθε οργανωμένη ομάδα ώστε να λαμβάνει γνώση όλος ο πληθυσμός του νομού.

Όλα τα παραπάνω να προβλεφθούν σε νομοθετική διάταξη που να ψηφισθεί άμεσα και να λάβει ευρεία δημοσιότητα αφού ταυτόχρονα υλοποιηθούν τα οριζόμενα από τις εμπλεκόμενες Αρχές και υπηρεσίες.