
Γράφει ο Δημήτρης Χαμπίπης*
Ο πολιτισμός είναι το είδωλο μέσω του οποίου ο κάθε λαός αντικατοπτρίζει την υπαρξιακή του οντότητα και την Εθνική του υπόσταση.
Μεγάλοι στρατηλάτες, απαράμιλλοι ηρωισμοί, ξακουστοί ρήτορες, φιλόσοφοι, ιστοριογράφοι, συγγραφείς, λογοτέχνες, γλύπτες, ζωγράφοι, ποιητές, τραγουδοποιοί, χορογράφοι και καλλιτέχνες που είχαν το χάρισμα να σμιλεύουν την πέτρα και να αποτυπώνουν εκεί την καθημερινή ανθρώπινη ύπαρξη διανθισμένη με έντονα συναισθηματικά χαρακτηριστικά αποτελούν την κιβωτό μιας αμύθητης αξίας παρακαταθήκης.
Ένα υλικό που προσδιορίζει την προέλευση, τις ρίζες και την διαχρονική μας πορεία στα βάθη των αιώνων.
Ιδιαίτερα εδώ σε μία χώρα που είναι το λίκνο των γραμμάτων, των τεχνών και του πολιτισμού δεν αρκεί το τετριμμένο ‘’είμαστε υπερήφανοι για την καταγωγή μας.’’
Είναι τεράστια η ευθύνη και πολύ βαρύ φορτίο που κουβαλάμε στις πλάτες μας και το οποίο έχουμε την μεγάλη υποχρέωση ως ιμάντες μεταφοράς να παραδώσουμε άφθαρτο στις νεότερες γενιές σαν την πλέον πολύτιμη παρακαταθήκη.
Ουδείς μέχρι σήμερα αποτόλμησε να αμφισβητήσει ότι εδώ είναι το κέντρο του πολιτιστικού κόσμου και όσο και αν κάποιοι υπέκλεψαν ένα μικρό κομμάτι από τον Παρθενώνα και όσο και αν κάποιοι βόρειοι γείτονές μας προσπαθούν να σφετερισθούν ένα μικρό κομμάτι της ιστορίας μας δεν μπορούν να μειώσουν το εκτυφλωτικό φως του πολιτιστικού μας πλούτου.
Είναι δε τόσο μεγάλη η γενναιοδωρία και η μεγαλοσύνη μας που σε ορισμένους που ήρθαν ταπεινοί προσκυνητές και μας ζήτησαν τους επιτρέψαμε να μελετήσουν, να εμβαθύνουν και να πάρουν μαζί τους φεύγοντας πολλές από τις αρχές και τις αξίες της δημιουργίας, της δημοκρατίας, του ανθρωπισμού και της κουλτούρας και ως ετερόφωτοι να χτίσουν λιθαράκι, λιθαράκι το δικό τους πολιτιστικό οικοδόμημα.
Η διαχρονικότητα των πολιτιστικών δρώμενων παραμένει αναλλοίωτη στο πέρασμα του χρόνου και δεν είναι τυχαίο ότι σε μια εποχή έκπτωσης ηθών, αρχών και αξιών οι πολίτες τρέχουν αυθόρμητα και γεμίζουν αίθουσες με κάθε μορφής πολιτιστικές εκδηλώσεις ενώ σε άλλου είδους και κυρίως σε πολιτικά προσκλητήρια γυρίζουν την πλάτη.
Και αυτό όμως το συγκριτικό πλεονέκτημα η Ελληνική πολιτεία το θεωρεί δεδομένο και εκτός από την αδιαφορία αφήνει ανεκμετάλλευτη μια αστείρευτη και σημαντικότατη πηγή πλούτου που κάτω από κάποιες προϋποθέσεις θα μπορούσε να δώσει λύση στο οικονομικό πρόβλημα της χώρας.
Άλλοι λαοί στύβουν την πέτρα (την πολιτιστική) και προβάλλοντας …το τίποτα καταφέρνουν και δημιουργούν προστιθέμενες αξίες και σημαντικά εισοδήματα για τους πολίτες.
Όσοι είχαν την τύχη να επισκεφθούν την Αίγυπτο εκτός των άλλων χρήσιμων συγκρίσεων θα διαπίστωσαν ότι την πρώτη θέση στο ΑΕΠ της χώρας αυτής κατέχει το τουριστικό συνάλλαγμα και οι άδηλοι πόροι της διώρυγας του Σουέζ. Και όταν μιλάμε για τουρισμό εννοούμε τον πολιτιστικό τουρισμό αφού εκεί …πέραν του Νείλου υπάρχει η έρημος.
Και τι πολιτιστικά εκθέματα έχουν να παρουσιάσουν οι Αιγύπτιοι; Μόνο πυραμίδες, τάφους, νεκροταφεία και μούμιες.
Κατάφεραν να δημιουργήσουν έναν μύθο γύρω από τον τρόπο ταφής των νεκρών τους και με την κατάλληλη διαφημιστική καμπάνια και προβολή να συνωστίζονται κατά εκατοντάδες οι τουρίστες από όλον τον κόσμο για να δουν δύο μεγάλες και δύο μικρότερες πυραμίδες όπου είχαν ταφή οι βασιλείς Ραμσήδες και ένα μουσείο το 80% του οποίου είναι μούμιες και τα καθημερινά αντικείμενα ενός ανύπαρκτου Βασιλιά του Τουταχναμών που πέθανε από αφροδίσιο νόσημα σε ηλικία 19 ετών και που βρέθηκαν άθικτα στον ασύλητο τάφο του.
Και το ρεζουμέ από έναν πολυδιαφημισμένο πολιτισμό είναι ότι οι Αιγύπτιοι δεν ενδιαφέρονταν για το πώς θα αναθρέψουν σωστά, και πως θα μορφώσουν τα παιδιά τους αλλά για το πώς θα «φτιάξουν τον τάφο τους».
Εμείς εδώ σε έναν ακόμη τομέα δεν καταφέρνουμε να διαχειριστούμε αυτά που απλόχερα μας άφησαν οι πρόγονοί μας και που είναι τόσα πολλά που όπου και αν χτυπήσει κανείς ξεφυτρώνουν αγάλματα, αρχαία θέατρα και τεκμήρια μιας ακμάζουσας πολιτείας και πολύ επιφανών ανδρών.
Δεν είναι τυχαίο που εδώ παρά την κατακραυγή της τοπικής κοινωνίας δεν υπάρχει το παραμικρό ενδιαφέρον και η ελάχιστη πολιτική βούληση που θα ξαναζωντάνευε τα εγκαταλειμμένα και φθαρμένα από τον χρόνο και την ανθρώπινη παράνοια ιστορικά κα πολιτιστικά μνημεία που εκτός του ότι αποτελούν σημεία αναφοράς για τους Αρτινούς θα μπορούσαν να αποτελέσουν πόλο έλξης για προσέλκυση τουριστών και για δημιουργία δραστηριοτήτων οικονομικού ενδιαφέροντος.
Η μόνη περίοδος που η πολιτεία άσκησε πολιτική και προσπάθησε να βάλει πιο ψηλά τον πολιτιστικό πήχη ήταν η περίοδος της Μελίνας όπου όχι μόνο διεκδικήσαμε με συντονισμένο τρόπο τα κλεμμένα μάρμαρα αλλά φύσηξε δυνατός άνεμος που αναπτέρωσε το ενδιαφέρον της κοινωνίας για τα πολιτιστικά δρώμενα.
Με την ευκαιρία της ανακήρυξης της 21ης Μαϊου ως παγκόσμιας ημέρας του πολιτισμού η πολιτεία οφείλει να ανασυγκροτήσει την πολιτική της για την αξιοποίηση του κεφαλαιώδους σημασίας συγκριτικού πλεονεκτήματος που μας άφησαν ως παρακαταθήκη οι πρόγονοί μας.
Όλοι μαζί, καλλιτέχνες, εθελοντές, άνθρωποι των πολιτιστικών συλλόγων σε μια συντονισμένη συστράτευση για να διατηρηθεί άσβεστη στην μνήμη των νεότερων γενεών η μεγάλη ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και τα ήθη, τα έθιμα και οι παραδόσεις μας.
Πολιτισμός σημαίνει φώς…
Αυτό το καλοκαίρι δεν είναι σαν τον παλιό καλό καιρό. Οι διακοπές και η ξεγνοιασιά νοθεύονται από την αναγκαστική περίσκεψη και το ζοφερό φθινόπωρο που προοιωνίζεται.
Το ήδη νεφελώδες οικονομικό τοπίο επισκιάζει η απειλητική έφοδος των κορονοϊών.
Είναι κοινή πλέον η πεποίθηση ότι κάποιοι αδίστακτοι κερδοσκόποι μεταλλάσσουν μεταδοτικούς μικροοργανισμούς και τρομοκρατούν τον πλανήτη με σκοπό να του πλασάρουν εύκολα εμβόλια, μάσκες και φάρμακα για να τον σώσουν.
Εκεί που το πολιτικό σύστημα αδυνατεί, έρχονται οι πολιτιστικοί σύλλογοι να βάλουν πλάτη και να ανατάξουν την ψυχολογία και τις τοπικές οικονομίες.
Εκατοντάδες εθελοντές ανά την επικράτεια δεν φείδονται χρόνου και χρήματος και διαθέτουν κάθε ικμάδα των δυνάμεών τους για να υποκαταστήσουν την ανύπαρκτη πολιτεία και να διατηρήσουν άσβεστη στην μνήμη των νεότερων γενεών την μεγάλη ιστορική και πολιτιστική παρακαταθήκη και τα ήθη, τα έθιμα και τις παραδόσεις μας.
Είναι η περίοδος που παρά την ανασφάλεια, τα υγειονομικά πρωτόκολλα και τα περιοριστικά μέτρα φουλάρουν τις μηχανές και διακατεχόμενοι από το ένστικτο της αυτοσυντήρησης ώστε να αλληλοεπικαλύπτεται η υποτυπώδης δραστηριότητα της πολιτείας διατηρούν αλώβητη την πολιτιστική μας ύπαρξη.
Είναι οι άνθρωποι του πολιτισμού που με άοκνες προσπάθειες δημιουργούν στις πλατείες των χωριών γεγονότα που ξαναφέρνουν κοντά τους ανθρώπους, τους ενώνουν, τους ψυχαγωγούν και διατηρούν τα ήθη, τα έθιμα, τις παραδώσεις και την πολιτιστική μας ταυτότητα.
*Ο Δημήτρης Χαμπίπης είναι οικονομολόγος