Γράφει ο Αντώνης Κολιάτσος


Εάν δεν τον βλέπαμε να μας αφηγείται δια ζώσης, αλλά μόνο τον ακούγαμε! Εάν δεν υπήρχε η βίντεο-οθόνη να μας δείξει πως ο ίδιος, ως βασικός υπεύθυνος πολλών διαπλανητικών αποστολών της NASA και ESA αποκωδικοποίησε συμπεριφορές ή και… καπρίτσια πλανητών! Εάν κάποιοι άλλοι μας διηγούνταν τα όσα θαυμαστά βιώσαμε όλοι όσοι εκείνο το βράδυ του Σαββάτου της 31ης Μαρτίου 2018 βρεθήκαμε στην κατάμεστη αίθουσα του «Σκουφά»! Και εάν όλα αυτά συνέβαιναν την… επόμενη μέρα,τότε απλά θα νομίζαμε ότι επρόκειτο για ένα μεγάλο πρωταπριλιάτικο ψέμα.

Όμως, ευτυχώς, τα συμβάντα το Σαββατόβραδο εκείνο, περιέγραφαν μια… αλήθεια.Μια πραγματικά …διαστημική μυσταγωγία που ζήσαμε όλοι όσοι,είχαμε απέναντί μας τον διάσημο Έλληνα διαστημικό φυσικό και Ακαδημαϊκό κ. Σταμάτη Κριμιζή, οποίος με γλώσσα απλή, αφήγηση γλαφυρή και εύληπτη μας πρόσφερε μια συναρπαστική ξενάγηση σε κόσμους μακρινούς, άγνωστους, μαγικούς και μυστηριώδεις.

Συναισθήματα δέους κατέλαβαν το ακροατήριο, ακούγοντας τον διακεκριμένο επιστήμονα να μιλάει για ασύλληπτες για τον κοινό νου αποστάσεις και ταχύτητες, για εκτοξεύσεις πυραύλων,για φορείς διαστημοπλοίων, για τροχιές δορυφόρων, για ανεξερεύνητους πλανήτες, για δισεκατομμύρια ήλιους και Γαλαξίες σαν τον δικό μας, για τον ηλιακό άνεμο και περισσότερο για τις δικές του επιστημονικές καινοτομίες και τεχνικές, χάρη στις οποίες εξερευνήθηκαν και συνεχίζουν να εξερευνώνται οι εσχατιές του αχανούς διαστήματος.

Γοητεία, θαυμασμό και υπερηφάνεια ήταν τα αισθήματα, για τον διεθνούς φήμης και αναγνώρισης Έλληνα επιστήμονα, τον άρρηκτα συνδεδεμένο με τα πιο σημαντικά διαστημικά προγράμματα της NASA, όταν τον είδαμε να δείχνει και να εξηγεί, εδώ στον «Σκουφά», εικόνες από την πρόσφατη εξερευνητική αποστολή στον Πλούτωνα, η οποία τέθηκε και εκτελέστηκε αποκλειστικά από τον ίδιο και την επιστημονική του ομάδα,και να περιγράφει πως αυτός σχεδίασε τα όργανα του διαστημοπλοίου Voyager 1 (Ταξιδιώτης 1), που εκτοξεύτηκε το 1977 και σήμερα, φθάνοντας στην ιλιγγιώδη απόσταση των 14 δις χιλιομέτρων από τη γη, μας αποκάλυψε ότι τα όρια της ατμόσφαιρας του ήλιου δεν τελειώνουν κοντά στα άκρα του ηλιακού δίσκου κ.ά.

Kαι πραγματική η μεταρσίωση του ακροατηρίου, για την αρμονία του σύμπαντος και τα μεγαλειώδη επιτεύγματα του ανθρώπου, όταν τον άκουσε να λέει ότι, το Voyager 1 σήμερα κινείται με ταχύτητα 63000 χιλ/ώρα και αναμένεται να φθάσει στην εσχατιά του ηλιακού μας συστήματος, στην περιοχή των κομητών, σε 40.000 χρόνια.Και στη συνέχεια να εξηγεί:, «… δεδομένου ότι οι πυρηνικοί αντιδραστήρες, που παράγουν το απαιτούμενο ηλεκτρικό ρεύμα, ώστε να διατηρείται σε λειτουργία ο πολύπλοκος μηχανισμός των δύο διαστημοπλοίων (σ.σ, Voyager 1 και Voyager 2), θα σταματήσουν (το 2028;), το μόνο που μπορούμε να ελπίζουμε είναι ότι στο μακρινό τους ταξίδι τα δύο διαστημόπλοια ίσως εντοπισθούν από τα λογικά όντα κάποιου άλλου πλανήτη με πιο προηγμένο τεχνολογικό πολιτισμό. Στην περίπτωση αυτή θα έχει επιτευχθεί η πρώτη επαφή δύο πολιτισμών του γαλαξία μας, αφού τα διαστημόπλοια μεταφέρουν έναν δίσκο γραμμοφώνου, κατασκευασμένο από χρυσό, στον οποίο έχουν εγγραφεί μηνύματα από τους κατοίκους του πλανήτη μας…».

Ωστόσο με όλα αυτά τα πρωτάκουστα και θαυμαστά που είδαμε και ακούσαμε δεν είναι καθόλου απίθανο, αν κάποιοι από τους παρευρισκόμενους, ίσως περισσότερο τοπικιστικά ευαίσθητοι, ένιωσαν και ένα είδος « κοινωνικού φθόνου» για το λόγο ότι ο μεγάλος και πολυβραβευμένος επιστήμονας, είναι γηγενής Χίος (σ.σ, γεννήθηκε στη Χίο) και όχι… Αρτινός. Αλλά, ακόμη και εάν, συνέβη κάτι τέτοιο, είναι αυτονόητο ότι την υποτιθέμενη «ζήλια», απαλείφει το γεγονός ότι ο κ. Κριμιζής, ως Παγκόσμιος Έλληνας Επιστήμονας, κατά μία έννοια είναι και… Αρτινός.

Από την άλλη ενδιαφέρουσες ήταν και οι συμπληρωματικές πληροφορίες που έδωσε ο διάσημος διαστημικός επιστήμονας στο τέλος της ομιλίας του, απαντώντας σε μια σειρά σχετικών ερωτήσεων, που του απηύθυναν ορισμένοι των παρευρισκομένων. Μάλιστα ο εκλεκτός ομιλητής σε ερώτηση του γράφοντος: «εάν πιθανολογεί την ύπαρξη εξωγήινης νοημοσύνης και εάν αυτή θα είναι ποιοτικά ανώτερη ή κατώτερη της γήινης», η απάντησή του ήταν: «Δυστυχώς πολύ λίγα έχω να πω για αυτό το κρίσιμο θέμα, γιατί δεν έχουμε να πούμε κάτι και να το αποδείξουμε […]. Μπορεί να υπάρχει κάποια μορφή νοημοσύνης στο Σύμπαν και μάλιστα υψηλότερου επιπέδου από το δικό μας. Το ηλιακό μας σύστημα έχει ηλικία 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Υπάρχουν άλλα ηλιακά συστήματα που έχουν πολύ μεγαλύτερη ηλικία, όπως 8 δισεκατομμύρια χρόνια. Εάν δεχθούμε ότι η νοημοσύνη είναι αποτέλεσμα εξέλιξης, τότε είναι λογικό στα μεγαλύτερης ηλικίας ηλιακά συστήματα να υπάρχει υψηλότερο επίπεδο νοημοσύνης. Είναι ένα από τα θέματα που μας απασχολούν. Δεν αποκλείουμε την ύπαρξη εξωγήινης νοημοσύνης. Ένα από τα θέματα που συζητά η κοινωνία, ένα ερώτημα που θέτει είναι, εάν υπάρχουν εξωγήινοι, τότε γιατί δεν μας έχουν βρει; Η απάντηση είναι στατιστική. Εμείς έχουμε δώσει δείγμα της παρουσίας μας τα τελευταία 100 χρόνια. Αν σκεφτεί κανείς ότι το ηλιακό μας σύστημα έχει ηλικία 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια και η ανθρωπότητα έχει δώσει σήμα της παρουσίας της τα τελευταία 100 χρόνια, αυτό όμως είναι πολύ μικρό δείγμα. Για να μπορέσουν, ας πούμε, άλλοι να εντοπίσουν σήματα που θα προέρχονται από τη Γη, θα πρέπει να περάσουν χιλιάδες έτη φωτός».

Αλλά αξιοπρόσεκτες ήταν και οι έμμεσες παραινέσεις του κ. Στ. Κριμιζή, ιδιαίτερα προς τα παριστάμενα νέα παιδιά που έκανε στο τέλος της ομιλίας του. Πράγματι, στην επιθυμία του να παρουσιάσει ένα «εργασιακό μοντέλο-παράδειγμα» προς μίμηση, μιλώντας: για τις δραστηριότητες των 600 επιστημόνων, μηχανικών και υποστηρικτικού προσωπικού (σ.σ, υπό την επιστημονική καθοδήγησή του ως διευθυντή του εργαστηρίου εφαρμοσμένης φυσικής του περίφημου Αμερικανικού Πανεπιστημίου Johns Hopkins, είχαν την ευθύνη του σχεδιασμού, της κατασκευής, της δοκιμής, της εκτόξευσης και των μετρήσεων των 175 επιστημονικών οργάνων της NASA, κατά τις 63 διαστημικές αποστολές), για τα αποτελέσματα των περισσότερων των 650 εργασιών του ιδίου, σχετικά με τη φυσική του Ηλίου, τον μεσοαστρικό χώρο, τις πλανητικές μαγνητόσφαιρες και την ηλιόσφαιρα, και τις σχεδόν 20.000 ετεροαναφορές, που δημοσιεύτηκαν σε επιστημονικά περιοδικά και γράφτηκαν σε βιβλία.

Παραδέχτηκε ότι τίποτε από όλα αυτά δεν θα επιτυγχάνονταν, αν την μακρά επιστημονική διαδρομή του δεν καθόριζαν: οι αρχές της αξιοκρατίας, της διαφάνειας, της αξιολόγησης, της αποτελεσματικότητας και του ήθους, όπως και η αντίληψη για την αναγκαιότητα του ομαδικού πνεύματος και την συλλογικότητα της επιστημονικής δράσης,αλλά και η βαθιά πίστη στο τρίπτυχο «καλύτερα, ταχύτερα, φθηνότερα».

Ακόμη, ως πρόεδρος, πλέον,του Ελληνικού Διαστημικού Οργανισμού (ΕΛΔΟ), αιτιολογώντας την γενικότερη κακή ελληνική πραγματικότητα στον τομέα της έρευνας και της επιστημοσύνης γενικότερα, τόνισε: «…γιατί η αναξιοκρατία είναι αυτή που έχει καταδικάσει τη χώρα στη σημερινή κατάσταση. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να είναι αποτυχημένη αν δεν ξεπεράσει αυτό το πρόβλημα. Αφού επιστημονική έρευνα χωρίς ήθος και αξιοκρατία δεν νοείται. Αλλά για να φθάσουμε σε αυτά πρέπει να έχει παγιωθεί η αξιολόγηση. Δεν μπορείς να κάνεις έρευνα με ερευνητές που δεν γνωρίζεις τι αξίζουν[…]. Πρέπει να αντιληφθούμε ότι εάν δεν συνεργαστούμε, δεν θα πάμε μπροστά. Ιδιαίτερα με την παρούσα οικονομική κατάσταση είναι αναγκαίο. Οφείλουμε να αντιληφθούμε τη σημασία της ομαδικής προσπάθειας. Γιατί ποτέ κανείς δεν καταφέρνει τίποτα μόνος του. Πρόκειται για ένα σύστημα αξιών που μεταφέρεις στη δουλειά σου: σεβασμό για τους συναδέλφους σου, σκληρή δουλειά, ακεραιότητα, δικαιοσύνη, αφοσίωση, να είσαι παράδειγμα προς μίμηση και ευαίσθητος στις ανάγκες των άλλων. Αυτές οι αρετές είναι ουσιαστικές σε οποιοδήποτε περιβάλλον εργασίας».

Στο σημείο αυτό, ο γράφων, αισθάνεται την ανάγκη να προβεί σε μια προσωπική εκμυστήρευση. Και με την πεποίθηση ότι έχει την κατανόηση των αναγνωστών του για… την παρέκκλιση, έρχεται να καταθέσειπως ένιωσε μεγάλη ικανοποίηση πουστο τέλος της εκδήλωσης, όταν τον πλησίασε να τον συγχαρεί για την ομιλία του, ο διακεκριμένος επιστήμονας στο άκουσμα του επιθέτου του, του είπε: «…με τον Βασίλη (Κολιάτσο), είμαστε οικογενειακοί φίλοι και κάνουμε συχνά παρέα[…]. Είναι εξαιρετικός. Χαίρομαι που εδώ στην Άρτα γνώρισα και τον εξάδελφό του …». Και όταν, στο άκουσμα του ονόματος του Βασίλη Κολιάτσου(*), η παρακείμενη σύζυγός του, έσπευσε, όχι μόνο να επαναλάβει τα των φιλικών σχέσεων των δύο καθηγητών, αλλά και να ζητήσει να μάθει περισσότερα για τον τόπο καταγωγής του, «το ωραίο Βουργαρέλι», όπως χαρακτηριστικά είπε. Μάλιστα, στη σύντομη συνομιλία της με τον γράφοντα, μεταξύ των άλλων, εξέφρασε και την επιθυμία της- του κ. Κριμιζή συναινούντος - όπως τον προσεχή Αύγουστο(μήνας διακοπών) μαζί με το ζεύγος «Έφης και Βασ.
Κολιάτσου» επισκεφθούν το Βουργαρέλι.

Κλείνοντας, το σημείωμα αυτό, ο γράφων θα θεωρούσε παράλειψή του, να μη συγχαρεί, δημόσια, τους συν-διοργανωτές της όμορφης αυτής βραδιάς, ήτοι, τον «Αστρολάβο» (σ.σ, πρόκειται για τον τοπικό σύλλογο Αστρονομίας και Διαστήματος),τον σύλλογο «Σκουφάς», τον Δήμο Αρταίων και ειδικότερα τα ταλαντούχα παιδιά και τους καθηγητές του μουσικού σχολείου Άρτας, για τις μελωδικές μουσικές εκτελέσεις, με τις οποίες διάνθισαν την σπουδαία αυτή εκδήλωση.


(*) Καθηγητής Παθολογίας και Νευρολογίας και Ψυχιατρικής, Johns Hopkins University της Βαλτιμόρης (σ.σ, στο ίδιο Πανεπιστήμιο με τον κ. Σταμάτη Κριμιζή), είναι επικεφαλής του Εργαστηρίου που οδηγεί τις προσπάθειες στη νευροπαθολογία του ανθρώπινου ΤΒΙ, και αυτός που ανακάλυψε την αιτία των μεταπολεμικών εγκεφαλικών βλαβών (appeared first on Kool News). Ο Βασίλης Κολιάτσος (είναι γιος του αείμνηστου γιατρού Λευτέρη Κολιάτσου) έχει βραβευτεί με το Βραβείο Ηγεσίας και Αριστείας για τη νόσο του Αλτσχάιμερ και το Βραβείο Ανακριτής Νευροεπιστημών Javits, και από το NIH.