Γράφει ο Βασίλης Νικ. Ψωράκης *

Ο Μακρυγιάννης γεννήθηκε το έτος 1797 στον Αβορίτι Κροκυλίου Δωρίδας, κοντά στο Λιδορίκι, και πατέρας του ήταν ο Δημήτρης Τριανταφύλλου ο οποίος δυστυχώς σκοτώθηκε από τους Τούρκους το έτος 1788 όταν ήταν ακόμη η γυναίκα του έγκυος στον γιο τους Μακρυγιάννη. Η γυναίκα του ήταν γερή και πάρα πολύ όμορη και το όνομά της ήταν Βασιλική Τριανταφύλλου, η οποίες είχε πριν γεννημένα άλλα δύο αγόρια, πριν σκοτωθεί από τους Τούρκους ο σύζυγός της και πατέρας τους, Δημήτρης Τριανταφύλλου. Τα ονόματα αυτών των αγοριών ήταν Ευστάθιος και Γιώργος. Ήταν αδέλφια του Μακρυγιάννη, ο οποίος είχε όνομα Ιωάννης και από την ονομασία του αυτή και το μακρύ ύψος του ονομάσθηκε Μακρυγιάννης αργότερα.

Οι Τούρκοι εξακολουθούσαν να εχθρεύονται τους κατοίκους του Αβοριτίου και οι Έλληνες κάτοικοι έφευγαν από το χωριό αυτό και μάλιστα συμβούλεψαν και τη χήρα γυναίκα του μακαρίτη Δημήτρη Τριανταφύλλου, την Βασιλική, να φύγει και αυτή με τα παιδιά της από το χωριό και να πάει στη Λειβαδιά. Το έτος 1804 έφυγε από το χωριό της η Βασιλική Τριανταφύλλου και πήγε με τα παιδιά της στη Λειβαδιά.

Ο Μακρυγιάννης μετά από εννέα χρόνια από τη γέννησή του έφυγε από τη Λειβαδιά και πήγε πρώτα στα Γιάννενα και μετά ήρθε στην Άρτα το έτος 1811 και όταν έφθασε εδώ παρέμεινε στο σπίτι του Θανάση Λιδωρίκη ο οποίος μάλλον ήταν συγγενής του και ευεργέτης του.

Ο Μακρυγιάννης παρέμεινε αρκετά χρόνια στην Άρτα, συνεργαζόμενους με τους εξαίρετους Αρτινούς που τους εκτιμούσε και αγωνιζόταν μαζί τους εναντίον των Τούρκων εχθρών, πατριωτικά και ηρωικά, για την απελευθέρωση.

Είναι σίγουρο πως οι Αρτινοί εκτιμούσαν και αυτοί πάρα πολύ τον Μακρυγιάννη συνεργαζόμενο μαζί τους στους πολέμους που έγιναν με τους εχθρικούς Τούρκους στην Άρτα, στο χωριό Πέτα, στο Σταυρό Τζουμέρκων και σε άλλα χωριά του νομού της Άρτας. Και σίγουρα ο Μακρυγιάννης ήταν ηρωικός μαχητής και συνέχεια ανυψώνονταν με θάρρος ηρωικά υπέρ των Ελλήνων κατοίκων του νομού της Άρτας, συνεργαζόμενος μαζί τους προχωρούσαν σε απελευθερωτικές προετοιμασίες και σίγουρα ο Μακρυγιάννης καμάρωνε και χαιρόταν για τους ηρωικούς και πάρα πολύ καλούς αγώνες εναντίον των Τούρκων στο νομό της Άρτας και αργότερα σε όλα τα μέρη της Ελλάδας.

Πάντως ο Μακρυγιάννης παρέμεινε αρκετά χρόνια στην Άρτα αγωνιζόμενος πατριωτικά εναντίον των Τούρκων και επίσης ασχολούνταν και με το εμπόριο υπέρ των κατοίκων της Άρτας σε τροφικά και άλλα προϊόντα και σε καπνοχρειαζόμενα προϊόντα. Σε αυτό το εμπόριο συνεργαζόταν με τον Γεώργιο Κοράκη.

Επομένως με τους πολέμους εναντίον των Τούρκων στο νομό Άρτας ασφαλώς και με το εμπόριο τροφίμων και άλλων προϊόντων τον σέβονταν και τον εκτιμούσαν οι Αρτινοί κάτοικοι. Σίγουρα υπήρχαν και υπάρχουν μέχρι και τώρα καλές γνώμες γι’ αυτόν. Ο Μακρυγιάννης είχε γίνει και φιλικός το έτος 1820, βοηθώντας και αυτός πατριωτικά στην προετοιμασία της Επανάστασης των Ελλήνων εναντίον των Τούρκων.

Σίγουρο είναι πως ο Μακρυγιάννης είχε πάει τα επόμενα χρόνια και σε πολλά μέρη της Ελλάδας και είχε δίκαια στις καλές καταστάσεις που έκαναν οι Έλληνες αυτών των περιοχών μαζί του πολεμώντας τους Τούρκους. Μάλιστα ο Μακρυγιάννης κυριαρχούσε πάντοτε για την δικαιοσύνη και το φλογερό του πάθος για την λευτεριά της Ελλάδας.

Συνεχίζοντας γράφω πως ο Μακρυγιάννης στις 13 Μαρτίου 1821, ημέρα Κυριακή, έφυγε από την Άρτα και πήγε στο Μεσολόγγι και μετά στην Πάτρα και σε άλλες πόλεις και περιοχές της Ελλάδας, όπως στην Αττική, στην Πελοπόννησο και αλλού, όπως και σε διάφορα νησιά της Ελλάδας μας.

Το έτος 1825 που ήταν στην Αθήνα παντρεύτηκε εκεί με την Αικατερίνη Σκουζέ.

Στη συνέχεια πήγε και σε άλλα μέρη της Ελλάδας μας, διατηρώντας πάντοτε το ενδιαφέρον του εναντίον των Τούρκων, γι’ αυτό οι Ελληνικές κυβερνήσεις εκείνα τα χρόνια εκτιμώντας τον Μακρυγιάννη για απελευθερώσεις σε αρκετά μέρη της Ελλάδας μας και αποφάσισαν να γίνει ανώτατος αξιωματικός και μάλιστα έγινε στρατηγός του Ελληνικού στρατού.

Τον εκτιμούσαν όλοι οι Έλληνες στην επαναστατημένη Ελλάδα εναντίον των Τούρκων για τον ηρωισμό του και τον πατριωτισμό του τον εξαίρετο Μακρυγιάννη. Ιδιαίτερη εκτίμηση είχε από τους Αρτινούς.

Επίσης όλοι οι Έλληνες στενοχωρήθηκαν όταν το έτος1863 περίπου πέθανε στην Αθήνα ο Μακρυγιάννης, καθώς ήταν αρκετά άρρωστος.

Σχετικά με τον Μακρυγιάννη έγιναν σωστές γραφές από Έλληνες ιστορικούς συγγραφείς και ίσως και άλλων εθνών, όπως από τον Άγγλο καθηγητή και συγγραφέα Philip Shezzaz, ο οποίος έγραψε για την αξιοπρέπεια, την πατριοσύνη και παλικαριά του Μακρυγιάννη.

Γεγονός οπωσδήποτε ήταν ότι οι Αρτινοί εκτιμούσαν τον Μακρυγιάννη για τους ηρωικούς αγώνες του στην Άρτα γι’ αυτό αποφάσισαν μετά το θάνατό του και έκαναν άγαλμα το οποίο βρίσκεται μπροστά από το ιστορικό κάστρο της Άρτας και στο δεύτερο Δημοτικό Σχολείο της Άρτας, δίπλα στο Ρολόι.

Επίσης στην Άρτα έγινε τον Ιούνιο του 1980 ο Σύλλογος «ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ» υπέρ του πολιτισμού με έδρα την Άρτα απεικονίζοντας τη μορφή του στρατηγού Μακρυγιάννη, δηλαδή υπέρ του πολιτισμού στην Άρτα και στα χωριά της με ιδρυτές το 1980 τους: Πέτρος Πετρής, Μαργαρίτα Πανή, Χρήστος Δήμος, Ελευθέριος Φλούδας, Δημήτριος Σιακούφης, Κωνσταντίνος Αντωνίου, Μαρία Κοκοβέ, Ελένη Παπαγεωργίου, Ειρήνη Τσιρογιάννη, Καίτη Βρατσίστα, Νικόλαος Βάντζος, Λαμπρινή Αντωνίου, Ευάγγελος Γαλαζούλας, Ιωάννης Σπύρου, Κωνσταντίνος Σκαλτσογιάννης, Γεώργιος Τσίτσικας, Αλέκα Πατμανίδη, Ελευθερία Μπουζάνη, Δημήτριος Στόγιας, Θεόδωρος Καλύβας, Φρειδερίκη Πετούνη, Σπυριδούλα Ευαγγέλου, Αρτεμισία Γκανιάτσα, Ορέστης Παπαθανάσης, Άννα Παπαθανάση, Γεώργιος Ζιώβας, Χρήστος Μπασιούκας, Βασιλική Σκούρα, Αναστάσιος Γαλαζούλας, Νικόλαος Καψάλης, Χρήστος Παπαγεωργίου, Απόστολος Κόκκινος, Δήμητρα Κουτσογιάννη, Νικόλαος Βασιλάκης, Χρήστος Νάκος, Θεοχάρης Σκορίλας, Θεόδωρος Κολιοπάνος, Σπυρίδων Μήτσου και Σπυρίδων Ψόφιος, ιστορικοί και καλοί ιδρυτές.

Τώρα η Διεύθυνση του Πολιτιστικού Συλλόγου «Μακρυγιάννης» στην Άρτα είναι στην οδό Πριοβόλου 11 στην Άρτα και τα μέλη του Συλλόγου τα οποία είναι πολύ καλά και αυτά για τον πολιτισμό της Άρτας και των χωριών της και είναι: Πρόεδρος η Δήμητρα Αξιώτη, αντιπρόεδρος ο Χρήστος Χρηστίδης και τα άλλα μέλη του Συμβουλίου είναι: Βανέζα Πανταζή, Λουκάς Μαργώνης, Παρασκευή Βλάχου, Καίτη Βρατσίστα, Αλέξανδρος Καρανίκας και είναι όλοι σωστοί για τις πολιτικές ενέργειες.

Σχετικά με το Μακρυγιάννη δηλώνω πως τα είχα μάθει και από το έντυπο της «Ηπειρωτικής Εστίας» που εκδίδονταν στα Γιάννενα με εκδότη τον Δημοσθένη Γ. Κόκκινο.

* Ο Βασίλης Νικ. Ψωράκης είναι ιστορικός συγγραφέας και δημοσιογράφος