Γράφει ο Ηλίας Αθ. Καραθάνος

Στην κατανόηση, αλλά και παραπέρα στην αντιμετώπιση οποιασδήποτε ψυχικής διαταραχής πρέπει να ληφθούν υπόψη οι γενικές σωματικές καταστάσεις. Επομένως υπάρχει αλληλεπίδραση κι αλληλεξάρτηση μεταξύ των σωματικών και ψυχικών διαταραχών. Δηλαδή οι τελευταίες, όπως κι οι πρώτες, σε κάθε άτομο, δεν είναι άσχετες με φυσικούς ή βιολογικούς παράγοντες και διαδικασίες κι επιπλέον σχετίζονται, έχοντας ως αίτιο κι αποτέλεσμα συγχρόνως, συμπεριφοριολογικούς ή ψυχοκοινωνικούς συντελεστές.

Ο σκοπός της διάκρισης μεταξύ των σωματικών και των ψυχικών παθήσεων, είναι η εξασφάλιση της πληρότητας στην αξιολόγηση, η βελτίωση της επικοινωνίας ανάμεσα στους διάφορους επαγγελματίες στο χώρο της υγείας κι η καλύτερη εξουδετέρωση των επιπτώσεών τους. Ενίοτε γίνεται σαφές ότι οι σωματικές καταστάσεις δεν είναι άμοιρες, αλλά άμεσα υπεύθυνες για την ανάπτυξη ή επιδείνωση ψυχολογικών συμπτωμάτων

Τότε, μας μηνυματοδοτούν, κτυπώντας τον κώδωνα του κινδύνου ότι ο μηχανισμός της συγκεκριμένης δράσης πάνω μας δεν είναι φυσιολογικός και συνάμα μας ενοχλεί σφόδρα, γι’ αυτό είναι ανάγκη να ληφθούν αποτρεπτικά μέσα. Όποτε δεν είναι ξεκάθαρη η αιτιώδης σχέση μεταξύ της γενικής εμπαθούς σωματικής κατάστασης και των ψυχικών συμπτωμάτων, τότε η ανάλογη ψυχική διαταραχή που προκαλείται, θα πρέπει να ενταχθεί στο δικό της, οικείο πεδίο ασθενειών κι από εδώ θα πηγάζει η συνιστώμενη θεραπευτική αγωγή.

Άλλες φορές, σε πιο ευκρινή κι ευδιάκριτη τέτοια σχέση, οι γενικές σωματικές καταστάσεις, καθώς κι οι απολήξεις τους, υπολογίζονται αυτοτελώς, λόγω της σπουδαιότητάς τους στην γενική σύλληψη, καθώς η ψυχική διαταραχή του άχαρου ατόμου παρεμπιπτόντως και δευτερογενώς, αλλά αναπόσπαστα, τις συνοδεύει. Η υπόθεση αυτή, κατά την οποία είναι δυνατόν μερικές τουλάχιστον γενικές σωματικές καταστάσεις να μην συνδέονται άμεσα με την ψυχική διαταραχή που όμως την χειροτερεύει, αλλά μπορεί να προσαγάγει σημαντικές προγνωστικές ή θεραπευτικές συνέπειες, διευκολύνοντας πολύ το έργο της αποκατάστασης.

Η χρήση του συστήματος συμπλοκής των διάφορων νόσων ή παθήσεων, που ισχύει στη σύγχρονη εποχή μας, δίνει ιδιαίτερη σημασία στα ψυχοκοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα, καθώς και στο επίπεδο λειτουργικότητας που επιτρέπουν. Αυτό το πεδίο προσφέρει ένα εύχρηστο σχήμα οργάνωσης, καθώς και διακίνησης κλινικών πληροφοριών, μαζί με την περιγραφή της ετερογένειας ατόμων, που όμως φέρνουν στην ίδια διάγνωση.

Επιπλέον αυτό το πλέγμα δεδομένων προωθεί κατά τρόπο τρανταχτό την εφαρμογή του βιοψυχοκοινωνικού μοντέλου, που εξετάζεται και στον κλινικό χώρο, σε βάρος της ιατρικής προσέγγισης, που ανήκει στο παρελθόν. Λοιπόν, ψυχοκοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα μπορούν να επηρεάζουν καίρια την διαδικασία διάγνωσης, θεραπείας και πρόγνωσης.

Είναι δυνατόν ν’ αποτελεί ατόφιο αρνητικό γεγονός ζωής, τόσο οι περιβαλλοντικές ποιοτικά υποβαθμισμένες παράμετροι, όσο κι οι διαπροσωπικές εντάσεις ή άλλη προβληματική κατάσταση, σχετική με το πλαίσιο, μέσα στο οποίο έχουν αναπτυχθεί οι υπερμεγέθεις δυσκολίες του ατόμου με αναπηρίες.

Το στρες που επιβαρύνει, προπαντός τα ΑμΕΑ δημιουργεί επιπρόσθετα προβλήματα που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο γενικό θεραπευτικό σχεδιασμό. Ακόμη κι οι επονομαζόμενοι θετικοί στρεσογόνοι παράγοντες, όπως η εργασιακή παραγωγή, που καταλήγει να θεωρείται ως πρόβλημα, εξαιτίας του εντατικού ρυθμού, μαζί με πολυπραγμοσύνη και τελειομανία. Αυτό το πράγμα ορθώνει κιόλας ανυπέρβλητους φραγμούς, όταν προπαντός το άτομο που καταγίνεται στην εν λόγω εργασία έχει ασύμφορες δυσκολίες προσαρμογής στην κατάσταση που διαμορφώθηκε.

Σε αυτήν την περίπτωση λίαν εμφανώς οι παραπάνω παράγοντες, πόλη την φαινομενική αγαθότητά τους, που εξαπατά ως προς την δέουσα εκτίμηση, εντούτοις διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο στην εμφάνιση ή επιδείνωση. Επίσης τότε αυτοί με ανατροφοδοτική ή αμφίδρομη τάση, μπορεί να συντελέσουν στο ενδεχόμενο αποτέλεσμα της ψυχοπαθολογίας του προκειμένου ατόμου.

Κατά την σημερινή επιστημονική παραδοχή, δεν υπάρχει ξεχωριστή σωματική και ψυχική βλάβη ή νόσημα ή πάθηση στον άνθρωπο, γιατί η υπόστασή του είναι διττή, ψυχική και σωματική, ενωμένη άρρηκτα κι αδιάσπαστα σε μια οντότητα, που λαμβάνεται ως ολότητα, ιδίως στην περίπτωση της αναπηρίας. Έτσι παρατηρείται μια πλήρης συμφωνία της σύγχρονης επιστημονικής άποψης με την εκδοχή περί αθάνατης ψυχής στον άνθρωπο της αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας.

Υπάρχει μια τριπλή αρμονία ανάμεσα στη σημερινή φτασμένη επιστήμη, στην αξιόλογη αρχαιοελληνική φιλοσοφία και στην Χριστιανική θρησκευτική ολοκλήρωση, καθώς καθένας μας στην Χριστιανική πίστη αποτελείται από δύο ανεξάρτητα, αλλά και συνυφασμένα στοιχεί που δρουν συμπληρωματικά σε μια μοναδική προσωπικότητα, τον πηλό και την πνοή του Δημιουργού-Θεού. Τα δυο αυτά μέρη, το σωματικό (υλικό) και το ψυχικό (άυλο) συνθέτουν μια αυτοτελή κι απαράγραπτη αξία, την εικόνα του Θεού σε όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους που θεωρούνται ομότιμοι κοινωνικοί συνεταίροι κι αναμφισβήτητες αυταξίες, συμπεριλαμβανομένων φυσικά και των αναπήρων.

Γι’ αυτό υφίστανται αλληλένδετες σημασίες, ως κοινός τόπος, τόσο στον σωματικό, όσο και στον ψυχικό τομέα, δηλαδή αυτών των δυο όψεων του ιδίου νομίσματος, του ανθρωπίνου πλάσματος. Σε μια τέτοια ενιαία και σφαιρική ή ολόπλευρη θεώρηση των προβλημάτων σε μας τους ΑμΕΑ, οι δυσμενείς συνέπειες και τα δυσάρεστα και αναρίθμητα, πολλαπλά και πολύπλοκα, πρωτογενή και δευτερογενή συμπτώματα είναι διφυή συμπλέγματα, μια σύνθεση από τα δύο αυτά συνθετικά.

Έτσι θα πρέπει αυτά να αντιμετωπίζονται καταπολεμώντας διμερώς στη ρίζα της γέννησής τους, με αποτελεσματικές εξατομικευμένες συνταγές μιας θεραπευτικής αγωγής, που θα λειτουργεί ως ένα πακέτο με πολλές επιμέρους υποδείξεις και θα τα βλέπουν, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις των ειδικών επιστημόνων. Στην πολυπόθητη ίαση ή τουλάχιστον στη βελτίωση κι ανακούφιση των αναπήρων θα συμβάλλει παράλληλα η αξιοπρεπής και με ίσους όρους, αποδοχή του κοινού με την ακώλυτη συμμετοχή στα κοινωνικά δρώμενα και στα κέντρα λήψης αποφάσεων, μαζί με μια ανθεκτική ατομική στάση μας ενάντια στις ποικίλες αντιξοότητες, που ο Θεός ας ευλογεί αυτή την καρτερική μας διάθεση.