Γράφει ο Δημήτρης Λαμπράκης *

Πριν από 30 χρόνια απατεώνας έμπορος πορτοκαλιών από την Σκύδρα ονόματι Ξανθόπουλος δεν πλήρωσε στην οικογένειά μου στο τίμημα των πορτοκαλιών που ο πατέρας μου πώλησε αναγκάζοντάς με, για να εξασφαλίσω την μετάβασή μου στη Νομική Κομοτηνής για να σπουδάσω, να εργασθώ [Καλοκαίρι του 1985] ως φορτοεκφορτωτής στα ροδάκινα στην ΚΟΝ-ΖΑΚ. Όλα αυτά τα 30 χρόνια δεν μπορέσαμε ως τόπος να απαλλαγούμε από κάποιους Μακεδόνες και Πελοποννήσιους απατεώνες εμπόρους αγροτικών προϊόντων που ζητούν και αγοράζουν σε εξευτελιστική τιμή τα προϊόντα της πεδιάδας μας δηλαδή τα πορτοκάλια, τα μανταρίνια, τα ακτινίδια, τις ελιές κλπ και μάλιστα πολλές φορές να μην μας πληρώνουν.

Σε λίγες ημέρες ξεκινά πάλι η συγκομιδή των ακτινιδίων και συνέχεια έχουν τα εσπεριδοειδή και οι ελιές. Πάλι θα έρθουν οι ίδιοι αετονύχηδες απατεώνες είτε με την ίδια φίρμα είτε με άλλη για να αγοράσουν ακόμη μία χρονιά τον κόπο των παραγωγών και για μία ακόμη φορά, οι περισσότεροι, να μείνουμε απλήρωτοι.

Όλοι ανεξαίρετα οι δικηγόροι συνάδελφοι και συναδέλφισσές μου, στην πόλη μας, ασχολούνται με εξίσου αποτελεσματικό τρόπο στο συγκεκριμένο αντικείμενο των δικαστικών διεκδικήσεων στα πολιτικά και ποινικά δικαστήρια των απλήρωτων παραγωγών κερδίζοντας τις δίκες αλλά χωρίς να μπορούμε να κατασχέσουμε την περιουσία τους γιατί είτε δεν έχουν περιουσία, είτε γιατί αυτή είναι ήδη κατασχεμένη από την εφορία, ασφαλιστικά ταμεία, τράπεζες κλπ και με το νέο ΚΠολΔικ ούτε προνόμιο έχουμε έναντι αυτών.

Η παρούσα ενημερωτική παρέμβασή μου αποτελεί υποχρέωση μου έναντι όλων των παραγωγών του νομού μας που στενάζουν από τα οικονομικά μέτρα της τελευταίας 5ετίας και συνάμα αποτελεί πρόσκληση στον νέο Διοικητικό Συμβούλιο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Άρτας - Φιλιππιάδας και της Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Ν. Άρτας και με την θεσμική τους ιδιότητα, να ζητήσουν από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Εμπορικό Επιμελητήριο της έδρας καθενός εμπόρου που πρόκειται να δραστηριοποιηθεί στοιχεία για το αξιόχρεο αυτών.

Σύμφωνα με το νόμο αλλά και την διαμορφωθείσα νομολογία ο αγοραστής γεωργικών προϊόντων που καθίσταται υπερήμερος για την καταβολή του τιμήματος στους πωλητές τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και χρηματική ποινή. Εάν ο αγοραστής γεωργικών προϊόντων είναι εταιρία, ευθύνεται α) ο με οποιονδήποτε τίτλο εκπρόσωπός της εταιρίας κατά τον χρόνο της συναλλαγής, β) αυτός που πραγματικά συμφώνησε την αγοραπωλησία ο οποίος μπορεί και να μην είναι ο νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρίας αλλά να παρουσιάζεται και να συναλλάσσεται ως τέτοιος καθώς και γ) ο αντιπρόσωπος που έχει συμβληθεί για λογαριασμό της εταιρίας εκτός και εάν ενεργεί με βάση έγγραφη εξουσιοδότηση του αγοραστή της οποίας και έλαβε με βεβαιότητα γνώση ο παραγωγός [μεσίτης]. Η ποινική δίωξη ασκείται και αυτεπαγγέλτως.

Με το ν. 3955/20-4-2011 δημιουργήθηκε το Μητρώο Εμπόρων Γεωργικών Προϊόντων για την εμπέδωση της αξιοπιστίας και της ασφάλειας των σχετικών με τα αγροτικά προϊόντα συναλλαγών. Στο Μητρώο έχουν υποχρέωση εγγραφής όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα [δηλαδή και οι μεμονωμένοι έμποροι και οι εταιρίες] που δραστηριοποιούνται στην Επικράτεια ως έμποροι αγροτικών προϊόντων εφόσον αγοράζουν ή μεσολαβούν στην αγορά των προϊόντων πρωτογενούς φυτικής και ζωικής γεωργικής παραγωγής, καθώς και των προϊόντων που προέρχονται από το πρώτο στάδιο επεξεργασίας και μεταποίησης αυτών, τα οποία παράγονται στην Ελληνική Επικράτεια. Η αίτηση εγγραφής στο Μητρώο είναι ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ και η αίτηση εγγραφής αποτελεί παράλληλα και ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ του Ν.1599/86 στην οποία υπεύθυνα δηλώνει - πλην άλλων - και ότι ο έμπορος είναι φορολογικά και ασφαλιστικά ενήμερος, δεν τελεί σε πτώχευση ή δεν έχει υποβάλλει αίτηση για συνδιαλλαγή του άρθρου 99 του πτωχευτικού κώδικα, δεν έχει καταδικασθεί για απάτη, δόλια χρεοκοπία ή ΜΗ ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΤΙΜΗΜΑΤΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ. [σ.σ πολλοί είναι αυτοί που έχουν τιμωρηθεί για αυτό]. Για την αίτηση λαμβάνει βεβαίωση εγγραφής από το εμπορικό επιμελητήριο της έδρας του ενώ την ευθύνη των παραπάνω έχει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης στο οποίο κατατίθεται και ανάλογη εγγυητική επιστολή τράπεζας. Ευνόητο είναι ότι η ανακριβή δήλωση στην Υ.Δ επισύρει ποινικές κυρώσεις και προσωρινό αποκλεισμό από την εμπορία και εάν δεν γίνει αυτό θεωρώ δεδομένη την ευθύνη του Δημοσίου έναντι των παραγωγών προς αποζημίωση.

Κατόπιν αυτών όταν επισκέπτεται στο κτήμα του, στο σπίτι του ή στο καφενείο τον παραγωγό ο μεσίτης ή ο έμπορος ή και οι δύο μαζί και ζητούν να αγοράσουν τα προϊόντα του πρέπει απαραίτητα να ζητούμε να μας επιδεικνύουν φωτοαντίγραφο της βεβαίωσης εγγραφής από το εμπορικό επιμελητήριο της έδρας τους για να δούμε εάν νόμιμα λειτουργεί η επιχείρησή του και είναι καταχωρημένη στο μητρώο εμπόρων αγροτικών προϊόντων. Κατόπιν να διαπραγματευόμαστε την τιμή, τον χρόνο κοπής, την ημερομηνία πληρωμής, την καταβολή των εργατικών. Όλα αυτά θα αναφέρονται στο δελτίο αποστολής - τιμολόγιο αγοράς το οποίο και πρέπει να υπογράφουμε. Εάν δεν γνωρίζουμε σχετικά με την σύνταξη του παραστατικού καλό θα είναι να ζητούμε την συμβουλή κάποιου που να γνωρίζει περισσότερα. Όταν μας υπόσχονται την πληρωμή στην πλάστιγγα και δεν πληρωνόμαστε με μετρητά ή με κατάθεση σε τραπεζικό λογ/σμό καλό είναι, να μην επιτρέπουμε στο φορτωμένο φορτηγό να φεύγει, θα καλούμε την αστυνομία, θα υποβάλλουμε μήνυση [χωρίς παράβολο] και θα ζητούμε την σύλληψη του εμπόρου με την αυτόφωρη διαδικασία όπου και εάν αυτός είναι είτε στην Άρτα είτε στην έδρα του, αρκεί να εντοπισθεί. Η αστυνομία θα κάνει την δουλειά της, όπως πάντα. Εάν είναι νύκτα και δεν είναι δυνατή η καταβολή των χρημάτων στην τράπεζα ας περιμένουμε το πρωί με το φορτηγό φορτωμένο στην πλάστιγγα μέχρι να πληρωθούμε. Άλλωστε με τους παγετούς τόσες βραδιές έχουμε ξενυχτήσει. Εάν όλα αυτά δεν γίνουν και το φορτηγό φύγει χωρίς να πάρουμε τα χρήματα αλλά πάρουμε μία επιταγή η μία συναλλαγματική καλό θα είναι να υπογράφει ως εγγυητής και ο αντιπρόσωπός του, εάν βεβαίως θα θέλει. Εάν δεν πάρουμε ούτε το δελτίο αποστολής – τιμολόγιο τουλάχιστο πρέπει να πάρουμε με το ζυγολόγιο και το δελτίο παραλαβής όπου σε αυτό θα υπάρχει η σφραγίδα του εμπόρου, η υπογραφή του κάτω από την συμφωνία για την τιμή πώλησης, η ημέρα πληρωμής, η καλή κατάσταση των πωλουμένων προϊόντων που αυτός παρέλαβε.

Εάν παρ' ελπίδα δεν πληρωθούμε πρέπει να καταγγείλουμε αυτό, όχι μόνο στην Δικαιοσύνη αλλά και στο Υπουργείο Γεωργικής Ανάπτυξης για να λάβει τα μέτρα του και ενδεχομένως να μπορούμε -μερικώς- να πληρωθούμε από την τυχόν κατάπτωση της εγγυητικής.

Τέλος πρέπει να επισημάνω το γεγονός ότι πλην των μεμονωμένων αυτών εμπόρων ή εμπορικών εταιριών ίσως, να παρουσιαστούν πάλι [με την βοήθεια και δικών μας συνεταιριστών] και γεωργικοί συνεταιρισμοί με συσκευαστήρια της Μακεδονίας για να αγοράσουν τα προϊόντα μας. Αυτοί ακόμη και εάν φαίνεται ότι τα αγοράζουν, ουσιαστικά, τα παραλαμβάνουν για να τα μεταπωλήσουν και να λάβουν προμήθεια. Μας εξαπατούν και αντί τιμολογίου αγοράς στέλνουν αργότερα τις γνωστές εκκαθαρίσεις και εάν μεν πληρωθούν αυτοί από εκεί που τα πωλούν, ίσως να πληρώσουν, εάν όχι τότε μας αφήνουν απλήρωτους και μπορεί να δικαιολογηθούν ότι εμείς τους δώσαμε τα προϊόντα μας να τα εκμεταλλευθούν για λογ/σμό μας. Προσοχή λοιπόν και σε αυτό.

* Ο Δημήτρης Λαμπράκης είναι δικηγόρος