
Γράφει ο Αντώνης Κολιάτσος*
Εν όψει των εκλογών του Οκτωβρίου για την ανάδειξη των νέων διοικήσεων Α&Β βαθμού Αυτοδιοίκησης, αλλεπάλληλες είναι οι ανακοινώσεις κομμάτων αναφορικά με τη στήριξη σε φίλα προσκείμενους υποψήφιους Περιφερειάρχες, Δημάρχους κ.ά, καταδεικνύοντας με τον πλέον επίσημο τρόπο την ανάμειξη του πολιτικού συστήματος στα προεκλογικά της Αυτοδιοίκησης. Έτσι στις εφημερίδες, και γενικότερα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μεταξύ των άλλων διαβάζουμε:
• «…δεν το έχω κρύψει, το είπα και πριν από λίγες μέρες όταν βρέθηκα στην Μυτιλήνη, ότι θέλουμε να δώσουμε κομματικό χρώμα στις Περιφερειακές εκλογές[…]. Στόχος της ΝΔ είναι να κερδίσει, ει δυνατόν, και τις 13 Περιφέρειες στις εκλογές του Οκτωβρίου[…]. «…οι τοπικές κοινωνίες γνωρίζουν καλύτερα, ποιος είναι ο πιο κατάλληλος να τους εκπροσωπήσει σε επίπεδο δήμου. Εκεί, εκ των πραγμάτων, ο ρόλος του κόμματος, της στήριξης του κόμματος είναι πολύ πιο χαλαρός» (σ.σ, από τη δήλωση του Κυρ. Μητσοτάκη στις 2/8/2023).
• «Οι υποψήφιοι που θα στηρίξει ο ΣΥΡΙΖΑ στις 13 Περιφέρειες της χώρας, μεταξύ των οποίων είναι 9 στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και 4 συνεργαζόμενοι, καθώς και στον Δήμο της Αθήνας, εγκρίθηκαν με ευρεία πλειοψηφία από την Κεντρική Επιτροπή[…] Οι δημοτικές εκλογές δεν μπορούν και δεν πρέπει να αποτελούν πεδίο άσκησης κομματικών μηχανισμών. Πρέπει να αποσκοπούν στην κινητοποίηση των τοπικών κοινωνιών, οι δε αυτοδιοικητικές παρατάξεις να είναι θεσμοί ενεργής συμμετοχής των πολιτών[…].Καλούμε τα μέλη και τους φίλους του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, ψηφίζοντας κατά συνείδηση, να στηρίξουν προοδευτικά σχήματα […].Στην Περιφέρεια Ηπείρου θα αγωνιστούμε με όλες μας τις δυνάμεις και με αίσθημα ευθύνης, μέσα από την ανοιχτή παράταξη, το «ΚΟΙΝΟ ΤΩΝ ΗΠΕΙΡΩΤΩΝ» με υποψήφιο περιφερειάρχη τον Γιάννη Στέφο» [σ.σ, είναι η σχετική ανακοίνωση της ΝΕ Ιωαννίνων(3/8/2023), που προφανώς αποτελεί τη γραμμή του κόμματος και για την Άρτα].
• «…. Έχουμε και τα πρόσωπα και τις παρατάξεις, όπως και στα δύσκολα χρόνια, ώστε να στηριχτούμε στις δυνάμεις μας στις περιφέρειες και στους μεγάλους δήμους της χώρας…» (σ.σ, από τη σχετική τοποθέτηση στα Παραπολιτικά 90,1 του βουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρη Μάντζου, με την οποία προαναγγέλλει την αυτόνομη κάθοδο του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του προσεχούς Οκτωβρίου).
Αλλά και τα άλλα κόμματα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο επιλέγουν να κομματικοποιήσουν τις εκλογές του Οκτωβρίου για την Αυτοδιοίκηση. Και αυτός ο ασφυκτικός διακομματικός εναγκαλισμός από την «κομματοκρατία» δεν είναι τωρινό φαινόμενο. Δυστυχώς είναι διαχρονικό, που έχει στόχο τον προσπορισμό υπέρ αυτών πολιτικών και εν τέλει εκλογικών ωφελημάτων.
Ωστόσο πόσο συνταγματικά ανεκτό είναι το φαινόμενο; Και πόσο ωφέλιμη για τον τόπο είναι ειδικότερα αυτή η στενή αμφίδρομη σχέση της αυτοδιοικητικής εξουσίας με την εκάστοτε κυβερνητική; Την απάντηση επί της νομιμότητας, δυστυχώς, έρχεται να τη δώσει το άρθρο 102 , παρ 4 του «Σ», σύμφωνα με το οποίο: « Το Κράτος ασκεί στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης εποπτεία που συνίσταται αποκλειστικά σε έλεγχο νομιμότητας και δεν επιτρέπεται να εμποδίζει την πρωτοβουλία και την ελεύθερη δράση τους». Που σημαίνει ότι η πιο πάνω πολιτική των κομμάτων, και συγκεκριμένα η προεκλογική παρέμβασή τους στην Αυτοδιοίκηση, είναι καραμπινάτα αντισυνταγματική. Πόσω δε μάλλον όταν αυτή έχει ωφελιμιστική σκοπιμότητα.
Τώρα εσείς θα μου πείτε. Καλά εσύ περιμένεις κάποτε να σταματήσει αυτή η απαράδεκτη εξάρτηση των ΟΤΑ από τα κόμματα; Ή μήπως η τωρινή παρέμβαση είναι η πρώτη και μόνη περίπτωση που η κομματοκρατία γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων της το «Σ», ψηφίζοντας κραυγαλέα αντισυνταγματικούς νόμους;
Αλήθεια πόσοι, για παράδειγμα, γνωρίζουν ότι, όταν η «Αποχή»- τουτέστιν η άρνηση ενός τμήματος του λαού να ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα- υπερβεί το 50%+1, το «Σ» υποχρεώνει τον ανώτατο άρχοντα να προκηρύξει νέες εκλογές, ανεξάρτητα από το ισχύσαν εκλογικό σύστημα κατά τις αμέσως προηγούμενες, το πιο κόμμα ήρθε πρώτο και το ύψος του ποσοστού του(1);
Ακόμη πόσο γνωστό είναι ότι ο νόμος που προβλέπει την εκλογή βουλευτών με το σύστημα της «λίστας», όπως και της ενισχυμένης αναλογικής με τα χαριστικά εκλογικά μπόνους υπέρ του πρώτου κόμματος, ελέγχονται για την συνταγματικότητά τους;. Και αυτό γιατί το άρθρο 51&3 του «Σ»: «ο λαός εκλέγει τη Βουλή (τους βουλευτές) με άμεση καθολική μυστική ψηφοφορία», ρητά απαιτεί «το άμεσο» της εκλογής του υποψηφίου ως βουλευτή. Ενώ με το σύστημα της «λίστας» ο πολίτης πρώτα ψηφίζει το κόμμα (σ.σ, ρίχνει το ασταύρωτο κομματικό ψηφοδέλτιο στην κάλπη) και ακολουθεί η εκλογή του υποψήφιου βουλευτή (σ.σ, ο οποίος ανάλογα με την σειρά που τον έχει κατατάξει ο Αρχηγός του κόμματος στο κομματικό ψηφοδέλτιο, εκλέγεται ή όχι). Επομένως με το σύστημα της λίστας η εκλογή των βουλευτών είναι έμμεση και όχι άμεση, όπως απαιτεί επίμαχο άρθρο του «Σ». Και εδώ είναι που δεύτερο-αναρωτιέται κανείς… Μήπως οι πιο πάνω συνταγματικές εκτροπές, που το πολιτικό σύστημα από δεκαετιών επιμένει να προβαίνει, είναι ο βασικός λόγος που η Ελλάδα ανάμεσα στις 27 χώρες της ΕΕ δεν έχει συνταγματικό δικαστήριο, το οποίο μάλλον θα τις απέτρεπε;
(1) καθόσον με την αποχή του 50%+1 παραβιάζονται συνδυαστικά τα άρθρα 37&2 και 84&1 του «Σ» και ως εκ τούτου καθίσταται συνταγματικά μη ανεκτή η βασική αρχή της «δεδηλωμένης», που αποτελεί προϋπόθεση για την νομιμοποίηση της από τον εντολοδόχο πρωθυπουργό συγκροτούμενης νέας κυβέρνησης.
*email: akoliatsos@gmail.com