Δύο αιώνες παρά δύο χρόνια συμπληρώνονται από την ημέρα που ο ελληνικός λαός, υπόδουλος και γεμάτος από ανθρώπινα ελαττώματα, εξορμούσε για την κατάκτηση της εθνικής ελευθερίας του. Και μικρός ήταν και άοπλος και ανοργάνωτος. Γνώριζε δε πολύ καλά την δύναμη του κατακτητή εναντίον του οποίου ορθώνονταν… Όμως ήταν αποφασισμένος… Και αποδύθηκε σε έναν άπελπι αγώνα, με τη συναίσθηση ότι έκρουε την πύλη της ιστορίας πέρα από το κατώφλι της οποίας είχε πολύ περισσότερες πιθανότητες να τον περιμένει το βάραθρο της εκμηδένισης, αντί του δρόμου της ελεύθερης ύπαρξης.

Οι άνθρωποι, όταν ρίχνονται στον αγώνα ως ομάδες για την πραγμάτωση ενός ιδανικού, είναι ταυτόχρονα δημιουργοί και πρώτη ύλη. Εκείνο που θα πλάσουν με το αίμα τους και τη λάσπη, τους το καθορίζει η ιστορική στιγμή. Και το 1821 έναν σκοπό μπορούσε να υπαγορεύσει στο ελληνικό έθνος, την απελευθέρωση. Αγραμμάτων και αγυρτών ματαιοπονία, επομένως, είναι η καταβαλλόμενη κατά καιρούς προσπάθεια να φορτώσουν στο 21 κωμικά μεταμφιεσμένα ιδανικά και οράματα του εκάστοτε αντίστοιχου παρόντος. Όπως ανόητων και στενοκέφαλων καμώματα, είναι όλες οι από την ίδιαν σχολή ιστορικής θεώρησης γενόμενες απόπειρες αρνήσεως του λαϊκού χαρακτήρα της επαναστάσεως, που χωρίς να υπολογίσουν τις αντιφάσεις στροφής 180 μοιρών, κατέστησαν καταγέλαστοι.

Ωστόσο οι Έλληνες των οποίων τον ηρωισμό και την αυτοθυσία πλήρεις ευγνωμοσύνης τιμήσαμε προχθές, γιατί με το αίμα και την οδύνη τους μας χάρισαν ελευθερία, ήταν και αυτοί άνθρωποι. Και πάθη είχαν και μικρότητες και λιποψυχίες. Στον τεράστιο, όμως, και επιβλητικό πίνακα του απέλπιδα αγώνα τους, ο οποίος συντίθεται, πλέον, με την υγιή ιστορική προοπτική, όλες αυτές οι αδυναμίες υπογραμμίζουν, ως απαραίτητες σκιές, το υψηλόφρον και απαράμιλλο πνεύμα του έθνους και υπενθυμίζουν ότι πάντοτε «οϊζυρά και δακρυόερα» είναι τα ανθρώπινα πράγματα. Εξ’ άλλου η ιστορία δεν γίνεται από αγγέλους. Ανθρώπινα όντα την δημιουργούν… Και όπου υπάρχουν άνθρωποι, ατέρμων είναι η κλίμακα του καλού και του κακού.

Όμως σήμερα, που το έθνος ατενίζει προς το παρελθόν και η ομαδική ψυχή απλώνεται κυριαρχικά πάνω από τα άτομα και τις αδυναμίες τους, μπορούν να λεχθούν μερικές αλήθειες, που σε άλλες στιγμές θα ηχούσαν παράτονα.

Οι άνθρωποι, που κατοικούν την μοναδική αυτή γωνία του κόσμου, έχουν μία δραματική μοίρα… Δεν θα ξεφύγουν ποτέ από αυτή… Θα μάχονται, θα εκπλήσσουν, θα μεγαλουργούν, θα πονούν και θα βρίσκονται πάντοτε στο κέντρο της ιστορίας. Το ξέρουν κατά βάθος και ενστικτωδώς το χαίρονται. Είναι όμως η καθημερινή ζωή τόσο ταπεινή, ώστε μόνο όταν την λησμονήσουν, συνειδητοποιούν το προνομιακό μεγαλείο της μοίρας τους. Χρόνια Πολλά.