Γράφει ο Ηλίας Αθ. Καραθάνος

Όλοι προσκυνούν το αρχαιολογικό «πνεύμα» στον Ύμνο των Ολυμπιακών Αγώνων, που αποκαλείται «αθάνατο». Έτσι δεν τιμάται μόνον εκείνη η πνευματικότητα κάθε τετραετία, αλλά κάθε φορά που ανακρούεται αυτός ο Ύμνος για το «ευ αγωνίζεσθαι» επίσημων διοργανώσεων, με αρμονική και σύμμετρη ανάπτυξη σώματος και ψυχής, το «καλόν καγαθόν».

Όμως η ταυτόχρονη σχεδόν ανάπτυξη φιλοσοφίας, επιστήμης, ιστορίας, ποίησης, ρητορικής και φιλολογίας με την τέχνη, αρχιτεκτονική, αγγειοπλαστική και ζωγραφική, είχε ως αποτέλεσμα, την καλλιέργεια αυτών, τη δημιουργία ενός συνεκτικού πνεύματος, κατά την κλασσική εποχή, που ακτινοβολεί σε όλο τον κόσμο.

Ακόμη όμως και στη σύγχρονη εποχή μας δεν παύει συχνά να δημοσιεύεται στον διεθνή τύπο ότι η Ελλάδα είναι μια μικρή χώρα, αλλά το ειδικό βάρος των επιστημόνων της, διεθνώς είναι δυσανάλογα μεγάλο σε σχέση με το μέγεθός της. Αν και πληθυσμιακά οι Έλληνες αποτελούν σημαντικά λιγότερο από το 0,2 του παγκόσμιου πληθυσμού, εντούτοις ανάμεσα στον κόσμο των κορυφαίων επιστημόνων, το ποσοστό των Ελλήνων, ξεπερνά κατά πολύ το 3%.

Η αφαίμαξη όμως ενεργών και δραστήριων πολιτών παραγωγικής ηλικίας, συνεχίζεται και τώρα με εντατικό ρυθμό λόγω της οικονομικής κρίσης και της μεγάλης ανεργίας και στο ανώτερο μορφωτικό επίπεδο, μαστιγώνοντας αλύπητα την ελληνική κοινωνία. Γι’ αυτό από αυτό το επιστημονικό δυναμικό της χώρας μας, μόνον ένας στους επτά, δηλαδή ποσοστό 14% ζει μόνιμα στην Ελλάδα, κατά την κρίσιμη περίοδο της προκείμενης μέτρησης.

Απεναντίας το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό, που είναι το υπόλοιπο (86%) ανήκει στο μεταναστευτικό κύμα, που οι διαστάσεις του οργιάζουν ειδικά στις μέρες μας, που τις έχουν καταβροχθίσει τα μνημόνια. Απ’ αυτούς που βρίσκονται στο εξωτερικό, αρκετοί γεννήθηκαν εκεί ως γόνοι παλιότερων μεταναστευτικών γενιών, χωρίς να παύουν να τιμούν την ελληνική καταγωγή που έλκουν.

«Ουδέν κακόν αμιγές καλού», δηλαδή όλα στον κόσμο είναι ανάμεικτα και το κακό της οικονομικής κρίσης περιέχει στην έννοιά της και την ανάπτυξη της πνευματικότητας. Τα παραπάνω σχόλια και τα αναφερόμενα στοιχεία, σε ποσοστά, αναλογίες κι απόλυτους αριθμούς, παρουσίασε σε εμπεριστατωμένη μελέτη του, κατά τα μέσα Ιουνίου 2015, στην Αθήνα κι ειδικά στο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο ο Γιάννης Ιωαννίδης, Καθηγητής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ της Καλιφόρνιας, που ειδικεύεται σε θέματα που αφορούν τη στατιστική Ιατρική.

Σε μία επιμελή και διεξοδική ανάλυση, κατά την πρώτη ετήσια επετειακή διάλεξη, που αφιερώθηκε στη μνήμη του πανεπιστημιακού Καθηγητή, Δημήτρη Τριχόπουλου, υπό τον τίτλο: «Η φυγή των Ελλήνων επιστημόνων – μία μετά ανάλυση» ο ελλογιμότατος Ιωαννίδης ανέφερε λεπτομερή και διευκρινιστικά, στατιστικά στοιχεία για τους συνολικά 672 κορυφαίους επιστήμονες που φέρουν ελληνικά ονόματα, ως ασφαλές δείγμα της ομώνυμης καταγωγής τους.

Αυτοί ασκούν τη μεγαλύτερη επιρροή στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία, με βάση τα αντικειμενικά δεδομένα που διατρέχουν τους πανεπιστημιακούς-ακαδημαϊκούς κύκλους. Πρόκειται για το πιο δημιουργικό, ζωτικό και δυναμικό έμψυχο υλικό της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας.

Οι διακρίσεις και τα βραβεία των διαπρεπών Ελλήνων επιστημόνων, ακαδημαϊκού κόσμου κι αρίστων μαθητών, ιδίως στη σφαίρα της ιατρικής επιστήμης, στις νέες τεχνολογίες και τις εφευρέσεις, δίνουν τα φώτα σε όλη την ανθρωπότητα που ασχολείται με την επιστημονική ενδελεχή έρευνα.

Μπορούμε να πούμε ότι, αν το οικονομικό απόθεμα ήταν λίγο μεγαλύτερο, τότε μολονότι θα απέχει πολύ να θεωρείται εφάμιλλο των αντίστοιχων κονδυλίων άλλων χωρών, θα μεγαλουργούσαν πραγματικά τα ελληνικά, πειραματικά εργαστήρια, εφόσον διακρίνονται τώρα με πενιχρά οικονομικά μέσα.

Η προσωπική ιδιοσυγκρασία των Ελλήνων, μέσα σ’ ένα κλίμα πνευματικής ανάτασης κι ευδαιμονίας, διαμορφώνει ένα πλαίσιο ιδιαιτερότητας, με άλλη νοοτροπία και κουλτούρα, αποκτώντας ένα ανήσυχο κι ερευνητικό πνεύμα, το οποίο η οικονομική στενότητα κι οι κακουχίες όχι μόνον δεν το πτοούν, αλλά το αναπτερώνουν και το δυναμιτίζουν κιόλας.

Ο Έλληνας στηρίζεται στις λεπτεπίλεπτες χορδές της ψυχής του, κατανοεί και συμπαραστέκεται στο πρόβλημα του πλησίον του, γιατί βασίζεται στην τριμερή διαίρεση της ψυχής υπό τον Σωκράτη, (λογιστικό, συναισθηματικό, ενοχικό), δίνοντας την αιγίδα στο λογικό κι όχι την απολυτότητα σ’ αυτό, όπως συμβαίνει στον Δυτικό ορθολογισμό που το λογικό επισκιάζει κάθε άλλη εκδήλωση.

Επικαλείται την βοήθεια του Θεού, χωρίς να επιδεικνύει εγωκεντρισμό και τυμπανοκρουσίες, καθώς το θρησκευτικό συναίσθημα, ανέκαθεν και πριν την επικράτηση του Χριστιανισμού, ήταν ανεπτυγμένο, παράλληλα με ηθική ευαισθησία οξυμμένη. Πιστεύει ακράδαντα «συν Αθηνά και χείρα κίνει», γι’ αυτό επιθυμεί τη συμμετοχή του κι ενεργητικότητα κι όχι στην παθητικότητα, την αδράνεια, ούτε εμπάθεια σε κανέναν. Από τον Χριστό αντλεί δύναμη απ’ την παντοδυναμία Του και με τη συνέργειά Του γίνεται πανίσχυρος, γιατί ξέρει καλά «χωρίς Αυτού ου δύναται ποιείν ουδέν» κι ακόμη σ’ Αυτόν «αδυνατεί ουδέν». Επομένως παρακαλεί για την συνέργειά Του, ώστε να ελεηθεί από Τον κατεξοχήν Οικτίρμονα. Αυτά φυσικά ισχύουν για όλους τους συμπατριώτες μας, ανεξάρτητα από τη λειτουργική ιδιότητα που φέρουν, συμπεριλαμβανομένης βέβαια και της επιστημονικής.

Κατά μέσο όρο οι αναφερόμενοι παραπάνω 672 Έλληνες επιστήμονες έχουν πάρει 17.000 αναφορές ο καθένας τους στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία, ποσότητα και ποιότητα πρωτοφανής για τα διεθνή χρονικά και δεδομένα της επιστημονικής ενασχόλησης.

Στον ευρύτερο επιστημονικό χώρο, δηλαδή με τον υπολογισμό όλων των θεματογραφιών, σε οποιοδήποτε αντικείμενο κι αν αναφέρονται, υπάρχουν συνολικά περισσότεροι από 20.000.999 συγγραφείς όλων των ειδικοτήτων, που έχουν κάνει τουλάχιστον μια επιστημονική δημοσίευση που να περιέχει στοιχεία πρωτοτυπίας.

Τα ελληνικά ονόματα αντιπροσωπεύουν ποσοστό που ξεπερνά το 1% παγκοσμίως, δηλαδή πάνω από 200.000 άτομα. Όμως, όταν γίνεται μνεία για τους πιο αξιόλογους και κορυφαίους συγγραφείς όλων των εποχών, συνυπολογιζομένων κι εκείνων που βρίσκονται στη ζωή, η Ελλάδα κατέχει την πρωτοκαθεδρία.

Ο αρχαιότερος Έλληνας επιστήμονας είναι ο Αριστοτέλης, ο οποίος με τις ιδέες του, αν και τόσο παλαιός, συνεχίζει να είναι και σήμερα ακόμη επίκαιρος και να τροφοδοτεί με τις γνώσεις του, σε αυξημένη μάλιστα συχνότητα τη σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία. Μπορούμε να επεκτείνουμε βέβαια την αναφορά μας για το ελληνικό μεγαλείο, σε όλες τις εποχές.

Όλοι οι Έλληνες κι όχι μόνον, χωρίς να περιορίζεται το χάρισμα μόνον ανάμεσα στον επιστημονικό κόσμο, είμαστε εικόνες Θεού, δόξας κι ωραιότητας, ο Οποίος δημιούργησε «τα πάντα καλώς λίαν». Το φτιάσιμό μας είναι τέτοιο, ώστε να εκτιμούμε, περισσότερο απ’ τους άλλους λαούς το κάλλος της δημιουργίας. Με αυτή τη διαδικασία, αναγόμαστε στα υψηλά, τα πνευματικά, το θρόνο του Δημιουργού μας.

Αυτή η Δημιουργία επανακτά τη θέση της στα Ελληνικά δεδομένα, τα οποία αν κι έφθασαν στο ναδίρ της οικονομικής τους αιματοδότησης, δεν τροφοδοτούνται με απελπισία, αλλά αισιοδοξούν για την γρήγορη ανάκαμψη.

Η σημερινή εποχή μας είναι διασπασμένη πνευματικά, σύγχυσης και χάους ιδεών. Γι’ αυτό δεν είναι καθόλου παράδοξο ότι παγκοσμίως μεταξύ των ποικίλων ιδεολογικών ρευμάτων ανέζησε ο αθεϊσμός. Εκτός από τα όρια της Ελλάδας, όπου υπάρχει ακόμη θρησκευτική προσήλωση ή έστω μια χλιαρή προσέγγιση αδιαφορίας, λόγω της υφισταμένης ακραιφνούς πνευματικότητας, η οποία εδώ δεν επιτρέπει τον εκφυλισμό και την εξαχρείωση, σαν την προϊούσα αλλοίωση που συμβαίνει στη Δύση, που λείπει κάθε πνευματικό έρεισμα, που θα παίζει το ρόλο του ηθικού αναστηλώματος βαίνοντας προς την κατεύθυνση αναστροφής του κλίματος.

Στην Ελλάδα δηλαδή συμβαίνει αυτό που αναφέρει ο μακαριστός αρχιμανδρίτης πατέρας Λεωνίδας Διαμαντόπουλος: «Όσο το πνευματικό βάρος και βάθος μιας εποχής είναι μεγαλύτερο, τόσο η αθεΐα εμφανίζεται ασθενής». Αυτό στη χώρα μας γίνεται ακόμη και σήμερα, γιατί ισχύει το ευθύ και το αντίστροφο της παραπάνω ρήσης του πατέρα της Εκκλησίας.

Όσο αφορά τη σύγχρονη αθεΐα, παρατηρείται ότι εμφανίζεται, ως οξυμμένη μάλιστα τάση, να είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με κάποιο οικονομικό, κοινωνικό ή πολιτικό σύστημα κι ανεπαίσθητα ταυτίζεται με την ιστορική κατάσταση. Δυστυχώς αυτή αμυδρά (η αθεΐα) μας έχει υποτάξει κι εμάς, γιατί πρόκειται για γάγγραινα κι ύπουλη επιδημία, που συνεχώς καταλαμβάνει ευρύτερες διαστάσεις κι ολοένα και περισσότερο εξαπλώνεται από την αφετηρία της, στη Δύση.

Διακρίνεται σε υλιστικό αθεϊσμό, υπαρξιακό, σύγχρονο ανθρωπισμό, ο οποίος αναπτύχθηκε ιδίως στην Αμερική κι είναι υλιστικός, χωρίς να αποκλείει πέρα για πέρα τη θρησκεία, την οποία όμως θέλει προσαρμοσμένη στις ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου. Δηλαδή ο Θεός πρέπει να τεθεί στην υπηρεσία μας κι όχι εμείς στη δική Του., οπότε της στερεί το μεταφυσικό βάθρο και βάθος.

Άλλες μορφές αθεϊσμού είναι ο αγνωστικισμός, ο μηδενισμός, η λεγόμενη «θεολογία του θανάτου του Θεού» κι ακόμη κατά την Χριστιανική άποψη του περιοδικού «Η Δράση μας» «η άρνηση της εις Χριστόν πίστεως». Αυτός αποσκοπεί στη φθορά της πίστης των Χριστιανών και στην αλλοίωση της ζωής τους, αμβλύνοντας την αίσθηση της αμαρτίας και χαλαρώνοντας τον αγώνα της αρετής και της αγιότητας.

Εφόσον λοιπόν έχει αποδειχτεί ότι η αγάπη είναι φυσική αρετή, που εκδηλώνεται ως αλτρουισμός κι αλληλεγγύη σε στενό εθνικό επίπεδο μεταξύ των πολιτών ενός κράτους ή σε ευρύτερο διεθνές μεταξύ των μελών ή των εταίρων, τότε εξάγεται ασφαλές το συμπέρασμα πως οι αρετές συνδέονται με την ιδιοσυγκρασία της προσωπικότητας του καθενός και την ιστορική διαδρομή στο παρελθόν, χωρίς να είναι εντελώς άσχετες με τη φύση μας.

Επομένως, μετά απ’ αυτή την διαπίστωση, μπορούμε να πούμε ότι εκείνοι που ισχυρίζονται το αντίθετο πρέπει να ντρέπονται που προφασίζονται και προβάλλουν συνάμα δικαιολογίες πως μοιάζουν να είναι αδύνατοι να τις καλλιεργήσουν κι έτσι να προβούν στην απόκτησή τους.

Οπωσδήποτε εκ μέρους των Ελλήνων δεν έγινε διασκελισμός, ούτε σημειώθηκε άλμα στο κενό μεταπήδησης κατ΄ ευθείαν από την πνευματική λαμπρότητα της αρχαίας εποχής στην ισάξια της νεώτερης, χωρίς τη μεσολάβηση του θησαυρού της Βυζαντινής θεογνωσίας κι ανθρωπογνωσίας, κατά τον λόγο περί διακρίσεως του Αγίου Ιωάννου, συγγραφέως της «Κλίμακος».

Ο ίδιος Άγιος μας μιλά για την αξία της μεταμέλειας, την οποία οι Έλληνες εξασκούν επειδή διακρίνονται από την τόλμη, την αυτεπίγνωση, την γενναιότητα γνώμης, αναγνωρίζοντας τα λάθη τους, από τα οποία σηκώνονται, ώστε να εξασφαλίζουν την πνευματική ανωτερότητά της που συνεπάγεται μια ιδιαιτερότητα στην αντιμετώπιση των υποθέσεων που τους απασχολούν και δημιουργούν στενότητα ελιγμών: «Ώσπερ το ύδωρ στενούμενον εις ύψος ανατρέχει, ούτω πολλάκις και ψυχή στενωθείσα υπό κινδύνων, προς Θεόν διά μετανοίας απήλθε, και εσώθη». Αυτά ταιριάζουν και στη σημερινή οικονομική κρίση της χώρας μας και τις παραφυάδες (ηθική κατάπτωση, λαθρομεταναστευτικό κλπ, όπως και το άλλο: «Ώσπερ ο αρώματα βαστάζων ελέγχεται υπό της οσμής και μη θέλων, ούτως ο πνεύμα Κυρίου έχων εκ του εαυτού λόγων γνωρίζεται, και της ταπεινώσεως», δηλαδή ο Έλληνας που σχεδόν συμπίπτει με τον Χριστιανό, προδίνεται άθελά του από τη συμπεριφορά.