Γράφει ο Ηλίας Αθ. Καραθάνος

Ο Γέροντας Παΐσιος φαινόταν ένας φυσιολογικός άνθρωπος, αλλά έκρυβε στα ενδόμυχα της καρδιάς του, τον άνθρωπο που είχε οικοδομηθεί, σύμφωνα με τις προδιαγραφές του Χριστού Αλλά η Θεά Χάρη περιβάλλει σε κάθε βήμα του και δοξάζει τον δικό της άνθρωπο, χωρίς να μπορεί να κρυφτεί, γιατί πάντα πλεονάζει η αγάπη του Θεού στο αγαπημένο πλάσμα Του.

Στα τελευταία του στάδια απ’ την πορεία του πάνω στη γη, έμοιαζε με ώριμο μελισταγή καρπό, που τον πρόδινε η αφή του και το άρωμά του. Αν και γέροντας με ολόλευκα γένια, χωρίς δόντια, ασθενής και καταβεβλημένος, ήταν όμως σωστό λιοντάρι, χωρίς να το βάζει πουθενά κάτω.

Είχε κάτι το δυνατό, το αποφασιστικό, το θεϊκό που τον αναπτέρωνε. Μέσα σε αυτό το ασθενικό και μικροκαμωμένο σώμα, κρυβόταν μια ανδρεία ψυχή με πολλή δύναμη και ζωντάνια. Έτρεφε το νεύρο της ψυχής, όπως έλεγαν για τον θυμό..

Αυτή την δύναμη (θυμό), την έστρεψε προς το καλό και την αξιοποίησε για να επιτύχει πάμπολλες αρετές. Δεν δίσταζε να ελέγξει κάποιον που έκανε κακό, το οποίο υπερέβαινε τα πεπατημένα όρια, θυμώνοντας απαθώς, κατά το γνωστό «οργίζεσθε και μη αμαρτάνετε». Χωρίς να χάσει την ειρήνη του, πάντα όμως υπερασπιζόμενος κάτι ανώτερο κι όχι τον εαυτό του.

Ο Άγιος Παΐσιος κινείται, σύμφωνα με το γνωστό: «Ο δε θυμός τότε πάλιν κινείται κατά φύσιν, ότε πάντας ανθρώπους αγαπά και προς ουδένα αυτών ή λύπην ή μνησικακίαν κέκτηται». Αυτό και το μόλις παραπάνω αναγραφόμενα, κατατάσσονται στη Φιλοκαλία και συγκεκριμένα στον Ψυχωφελή Λόγο του Αγίου Ιωάννου Δαμασκηνού

Εκείνο τον καιρό, ο Άγιος Παΐσιος δεν μιλούσε ακόμη κυριευμένος φιλόξενος κι ελεήμονας, γνήσιος Ανατολίτης. Αγαπούσε να διηγείται χαρούμενες ιστορίες, με ηθικοπλαστικό και πνευματικό περιεχόμενο. Γελούσε με την καρδιά του.

Συνήθιζε να λέει συχνά: «Δυστυχώς, σήμερα, χάθηκε από πολλούς το φυσικό γέλιο», που σχεδόν είναι ανύπαρκτο. Το γέλιο του, γέμιζε τον περίγυρο και μάλιστα μπορούσε να ξεσηκώσει σε κλάματα από συμπάθεια. Ήταν πρόθυμος να ασπαστεί, ως αδερφό του κάποιον πονεμένο, που για πρώτη φορά τον έβλεπε. Το φιλότιμό του τον παρακινούσε να κάνει κάθε θυσία, για να τον αναπαύσει και να τον βοηθήσει να επουλώσει την πληγή του.

Κι όλα αυτά ανάβλυζαν από μέσα του αυθόρμητα και πηγαία, χωρίς κάποια προσποίηση ή υποκριτική διάθεση, αλλά δείχνοντας την καλή καρδιά του. Αγαπούσε τον Κύριο υπέρμετρα «εξ όλης της καρδίας του, εξ όλης της ψυχής του, εξ όλης της ισχύος του, εξ όλης της διανοίας του και τον πλησίον ως εαυτόν». Τηρούσε στο έπακρο το Πανάγιο θέλημά Του και σεβόταν, χωρίς να βιάζεται, το Θείο σχέδιό Του.

Δεν λογάριαζε τον εαυτό του και θυσιαζόταν για «το πιστεύω» του και για την αγάπη προς τον άλλο. Απεχθανόταν την διπροσωπία, την ασυνειδησία και την χαμέρπεια ζωή. Τιμούσε τους ενάρετους, τους ευλαβείς, όσους είχαν ιδανικά κι εργάζονταν για το καλό της Εκκλησίας και του Έθνους, τους φιλότιμους που είχαν πνεύμα θυσίας.

Επίσης, έλεγε: «Έχω μέσα στην καρδιά μου, αυτούς που έχουν καλοσύνη και για τα άλλα παιδιά του Θεού, ευλάβεια προς τον Κύριο κι απλότητα προς όλους». Στον πιο άσημο άνθρωπο, αν μάλιστα ήταν πονεμένη κι ευαίσθητη ψυχή, ταπεινωνόταν απεριόριστα, γινόταν χώμα «να τον πατάει».

Επιπλέον, γινόταν πανύψηλο βουνό κι ασάλευτος βράχος, στην αντίθετη περίπτωση των δυνατών, που προβαίνουν σε απειλές, σε εκφοβισμούς, σε κολακείες και σε δωροδοκίες. Ιδίως, μπροστά στις απειλές ήταν απτόητος, τον κίνδυνο και τον θάνατο, γιατί είχε αγέρωχο σύμμαχο τον Ιησού Χριστό.

Πάντα έχοντας εξασφαλισμένη την πανοπλία του Χριστού, ήταν άτρωτος, ακόμη και στα κτυπήματα κάτω από τη μέση, τις ύπουλες συκοφαντίες «των πολεμούντων αυτόν από ύψους» (Ψαλμ νε΄ 3).