Γράφει ο Ηλίας Αθ. Καραθάνος

Από τα αμνημόνευτα βάθη των χρόνων, ο πατέρας της Ιατρικής επιστήμης, ορμώμενος από την νήσο Κω των Δωδεκανήσων, όπου διασώζεται ο ομώνυμος πλάτανος, του οποίου κάτω από τον δροσερό ίσκιο, ο Ιπποκράτης δίδαξε την Ιατρική στους μαθητές του, ο οποίος κοσμείται από σπάνια ανιδιοτέλεια κι αφιλοκέρδεια, φλογερό πατριωτισμό κι ασύχαστο προβληματισμό στα πλαίσια εμβριθών και πολύπλοκων ερευνών, με συστηματικά κριτήρια.

Κατά τον αρχαίο Έλληνα φιλόσοφο, Σωκράτη πρόκειται για ομόλογό του, επίσης διακεκριμένο Έλληνα (470-399 πΧ), που χρησιμοποίησε την επαγωγική-μαιευτική μέθοδο στη διδασκαλία του, με βάση αντικειμενική και γνώμονα τη λογική.

Είναι ο μεγαλύτερος γιατρός όλων των εποχών, δεδομένης της ανυπαρξίας της σύγχρονης έλλειψης τεχνολογίας κι επιστημονικής εμπειρίας. Ας υπογραμμισθεί το γεγονός κατά το οποίο, οι απόφοιτοι της Ιατρικής Σχολής, ως προϋπόθεση άσκησης του ιατρικού λειτουργήματος, αποτελεί η όρκιση με τον λεγόμενο «όρκο του Ιπποκράτη».

Στα χρόνια του Ιπποκράτη, κατά την αρχαιότητα, ενέσκηψε φοβερός λοιμός στην Περσία κι η επιδημική του μορφή γρήγορα είχε εξαπλωθεί απ’ άκρη σ’ άκρη σ’ αυτή τη χώρα. Η απειλή ήταν σοβαρή να φτάσει με ταχύ ρυθμό και στην Ελλάδα.

Ο Πέρσης βασιλιάς ανησυχούσε πολύ για το λαό του, για την προστασία του οποίου ήταν υποχρεωμένος. Περισσότερο φοβούνταν, μήπως προσβληθεί κι ο ίδιος από την τρομερή ασθένεια. Με κανέναν τρόπο, δεν μπορούσε κανείς να αντισταθεί ούτε στο παραμικρό στην ραγδαία εξάπλωσή της, επιφέροντας τη θεραπεία της.

Ο «Μεγάλος» βασιλιάς στην απελπισία του, σκέφτηκε τον ξακουστό, διάσημο και πολυφημισμένο Έλληνα γιατρό, τον Ιπποκράτη. Πίστευε ότι τα πλούσια δώρα που θα έστελνε, θα αποτελούσαν πόλο έλξης της απληστίας του, που υπέθετε,, δηλαδή θα τον σαγήνευαν, ώστε γρήγορα κιόλας ν’ αφήσει την πατρίδα του και να φτάσει στο παλάτι του, ως επίσημος προσκεκλημένος και φιλοξενούμενος.

Οι απεσταλμένοι με τις βαρύτιμες δωρεές και την πληθώρα των ελκυστικών υποσχέσεων του Μονάρχη για γενναιότατες ανταμοιβές, άφησαν ανεπηρέαστο τον μεγάλο γιατρό. Αναλογίσθηκε,, μέτρησε με πλατφόρμα τη φιλοσοφία κι εργαλείο την ηθική αντίληψη της εποχής και περιβάλλοντός του, για ποιο ήταν σωστό να κάνει, καθώς κινδύνευε σφόδρα κι η δική του πατρίδα.

Επομένως ο εν λόγω περίφημος Έλληνας φιλόσοφος αρνήθηκε τα ανυπολόγιστα δώρα και τις τεράστιες τιμές, γιατί έτρεφε αμέριστο ζήλο προς την επιστήμη της Ιατρικής, πρώτα για τον τόπο του, στον οποίο ήταν ο πλησίον του, ο πατριώτης του, που «διψούσε». Αυτές οι βασιλικές προσφορές είχαν ελκύσει αρκετούς σπουδαίους άνδρες της αρχαιότητας να τραβήξουν τον δρόμο προς τα Σούσα, περσική πρωτεύουσα, και να φιλοξενηθούν στη βασιλική αυλή του «Μεγάλου» άρχοντα της Ανατολής, που ζούσε μέσα στη χλιδή, με αμύθητους θησαυρούς και πλούτη.

Στο παλάτι, εκεί, αυτοί οι εκλεκτοί επισκέπτες πρόσφεραν τις γνώσεις, τις δεξιότητες, τις ικανότητες και την ευστροφία τους, αφήνοντας πάμπολλους προβληματισμούς στους συμπατριώτες τους και πολλές φορές δεσμευόμενοι στην ελεύθερη έκφραση της γνώμης τους από τον Μονάρχη που ήταν μαθημένος στον δεσποτισμό.

Όμως, ο μεγάλος γιατρός δεν υπέκυψε στην πρόκληση της προσφοράς. Πάνω απ’ όλα έθετε τους κοντινούς του ανθρώπους και τη δική του πατρίδα. Πρώτα διδάσκει να προσέχουμε «μην πέσει το σπίτι μας και μας πλακώσει», στη συνέχεια εφαρμόζονται κριτήρια γεωγραφικά, πολιτιστικά κι ιδεολογικά, να υπάρχει δηλαδή κάποια κοινότητα. Μόνον σε περίπτωση εξάντλησης αυτών των κριτηρίων, θα πήγαινε στην μακρινή Περσία.

Οι οξύτητες από την εκδήλωση ρατσιστικών τάσεων αμβλύνονται ή κι εξουδετερώνονται με την αναφορά στη φιλοπατρία και τη διαφύλαξη των εθνικών στερεότυπων στοιχείων. Η απάντηση του Ιπποκράτη, ενός πνευματικού ταγού προς τον κύριο αντιπρόσωπο της υλικής φιλαυτίας κι ιδιοτέλειας. είναι λιτή και σταθερή:

«Ευχαριστώ για την πρόσκληση. Όμως οι συμπολίτες μου βρίσκονται σε κίνδυνο και στην αλληλεγγύη και τη συμπαράστασή τους και στα ιδανικά τους, με τα οποία με ανάθρεψαν κι επέτρεψαν να ισχύουν ανάμεσά τους, σ’ αυτούς λοιπόν χρωστάω όχι μόνον τα προσόντα και τις δυνατότητες που μου έδωσαν, αλλά επιπλέον κι όλο τον εαυτό μου. Δεν μπορώ να τους εγκαταλείψω, υποσκελίζοντας το ηθικό μέρος, το οποίο υποτάσσουμε στη μηδαμινότητα του υλικού».

Πραγματικά! Η τρομερή επιδημία δεν άργησε να μαστίζει την Αθήνα, οπότε ο Ιπποκράτης άφησε την ιδιαίτερη πατρίδα του, την Κω κι έσπευσε να έρθει στη μεγάλη πόλη της Αθήνας, για να προσφέρει τις πολύτιμες υπηρεσίες του, με πνεύμα αυταπάρνησης κι αυτοθυσίας.

Έμεινε εκεί, όσο καιρό απαιτήθηκε η επιστημονική βοήθειά του για την εξάλειψη εντελώς της δεινής νόσου και θεραπεία και του τελευταίου ασθενή.

Αυτό το γεγονός που αναφέρεται παραπάνω προκαλεί απέραντο θαυμασμό και πρωτοφανή προβληματισμό συνάμα. Το βεληνεκές των διαστάσεών του και τα άφθονα και πρωτάκουστα μηνύματα που εκπέμπει, φτάνουν μέχρι τη σημερινή οικονομική κρίση, ηθική κατάπτωση και λαθρομεταναστευτικό - προσφυγικό πρόβλημα, με αναλογική επαγωγή.

Ωστόσο είναι απαραίτητο να αξιολογηθεί και να κριθεί με τις συνθήκες και το κλίμα νοοτροπίας, αντίληψης, κουλτούρας και είχε ακουστεί το πανανθρώπινο, χριστιανικό σάλπισμα της άδολης αγάπης κι ανεξικακίας (Διάταγμα Μεδιολάνων, 313 μ.Χ.).

Πρόκειται για χρόνια πριν την έλευση κι ενανθρώπιση του Χριστού στη γη, καθώς είναι ειδωλολατρική εποχή του Δωδεκάθεου. Πάντα όμως ανθίζουν τα ανθρωπιστικά ιδανικά του «πλησίον». Τότε επισκιάζουν κάθε άλλο κι εστιάζουν οι πρόγονοί μας στα λόγια της φιλοσοφίας του Σωκράτη, που διατέλεσε πρόδρομος του Χριστού: «Τιμιώτερον και σεμνότερον και αγιώτερον εστίν η πατρίς…».

Προς χάρη αυτού του ασύγκριτου μεγαλείου, ο αξεπέραστος Έλληνας γιατρός της αρχαιότητας, διδάσκει έμπρακτα στους επιγενόμενους τον πατριωτισμό, για τον οποίο θυσιάζει τα αναρίθμητα πλούτη του Πέρση βασιλιά!