Γράφει ο Νίκος Κέφης

Η Τουρκία ξεκίνησε με τον ξεριζωμό του Ποντιακού Ελληνισμού και ταυτόχρονα και των άλλων χριστιανικών πληθυσμών ιδίως των Αρμενίων με την εξόντωση 1.300.000 ανθρώπων με ελάχιστες μετρήσεις από τα εδάφη της.

Ακολούθησε η εξόντωση και απομάκρυνση του ελληνικού πληθυσμού από τα παράλια και μη της Μικρασιατικής περιοχής το 1922. Όπως είναι γνωστό, με την συνθήκη της Λωζάννης θα παρέμειναν στις εστίες τους ο χριστιανικός πληθυσμός της Κωνσταντινούπολης και ο μουσουλμανικός πληθυσμός της Θράκης που δεν περιλαμβάνονταν στην συμφωνία ανταλλαγής των πληθυσμών.

Η Τουρκία, στη συνέχεια, έβαλε στο στόχαστρο τον ελληνικό πληθυσμό της Κωνσταντινούπολης και μελετούσε αφορμές για την εφαρμογή οργανωμένου σχεδίου για το ξερίζωμα των Ρωμιών της Πόλης. Έτσι, τα τραγικά γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1955 στην Κωνσταντινούπολη δεν αποτελούσαν μια σπασμωδική ενέργεια «δήθεν αγανακτισμένων Τούρκων πολιτών» κατά του Ελληνισμού, όπως υποστηρίζει η Τουρκία ακόμη και σήμερα, αλλά ένα καλοσχεδιασμένο γεγονός για το ξερίζωμα του ελληνισμού από την Πόλη. Στόχος της Τουρκίας που επιτεύχθηκε χάρη στην ανεπάρκεια και την έλλειψη ανάλογης αντίδρασης των τότε Ελληνικών κυβερνήσεων.

Ας αναφερθούμε περιληπτικά στο πως φθάσαμε στα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1955. Ο Μουσταφά Κεμάλ, ιδρυτής του σύγχρονου Τουρκικού κράτους, απεβίωσε το 1938, αφού είχε μετατρέψει τη χώρα του σε μια δημοκρατία κοσμικού χαρακτήρα. Ο διάδοχός του, Ισμέτ Ινονού, συνέχισε την ίδια πολιτική και κράτησε την Τουρκία ουδέτερη κατά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Το 1950, πρόεδρος Δημοκρατίας εξελέγη ο Τζελάλ Μπαγιάρ με πρωθυπουργό τον Αλί Αντνάν Ερτεκί Μεντερές. Μετά το 1952 οι ελληνοτουρκικές σχέσεις θα εισέρχονταν σε φάση εντάσεως με επίκεντρο το Κυπριακό και τον αγώνα της ΕΟΚΑ στην Κύπρο. Τότε, παρακρατικοί μηχανισμοί της Τουρκίας με πρωτοστάτες τα ΜΜΕ επιδόθηκαν σε μια έντονη ανθελληνική προπαγάνδα, δίνοντας έμφαση σε δήθεν εξόντωση των Τουρκοκυπρίων από τους Έλληνες. Τα ΜΜΕ υποδαύλιζαν το μίσος κατά οτιδήποτε ελληνικού, υλοποιώντας σχέδιο της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας με στόχο τον πληθυσμό στην Κωνσταντινούπολη.

Με την έναρξη του ενωτικού και αντιαποικιακού αγώνα της ΕΟΚΑ στην Κύπρο, τον Απρίλιο του 1955, ο εύπορος και οικονομικά ανθηρός πληθυσμός της Πόλης, έγινε καθαρός στόχος αφού σύμφωνα με τον Τουρκικό τύπου και την επίσημη τουρκική προπαγάνδα ήταν ο χορηγός της οργάνωσης της ΕΟΚΑ στην Κύπρο. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους, ο πρωθυπουργός Μεντερές σε λόγο που εκφωνεί καταγγέλλει επίσημα τον πατριάρχη Αθηναγόρα ως συνωμότη και τα οργανωμένα ΜΜΕ άρχισαν να ζητούν από την κυβέρνηση την έξωση του πατριάρχη, ενώ στην πραγματικότητα υλοποιούν κυβερνητικό σχέδιο με εντολοδόχους τα ΜΜΕ. Πράκτορες των Μυστικών υπηρεσιών της Τουρκίας υποκινούν σε διαδηλώσεις κατά του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης σε καθημερινή βάση. Στη μάχη ρίχνουν οι τούρκοι και διάφορους κατευθυνόμενους φοιτητικούς συλλόγους. Η Τουρκία, για την επιτυχία του σχεδίου, επιστρατεύει το Τουρκικό Προξενείο Κομοτηνής στο οποίο ανατίθεται η αποστολή εξεύρεσης στους κόλπους της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη ατόμου που θα τοποθετούσε βόμβα στο χώρο του Τουρκικού Προξενείου στη Θεσσαλονίκη με στόχο την ενοχοποίηση της Ελλάδας για να πυροδοτηθούν τα γεγονότα στην Κωνσταντινούπολη.

Τελικά βρέθηκε ένας τριτοετής φοιτητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ο οποίος παρέλαβε εκρηκτικό μηχανισμό από άτομα του Προξενείου Κομοτηνής. Ο μηχανισμός παραδόθηκε στον Τούρκο υποπρόξενο Θεσσαλονίκης και εκείνος τον παρέδωσε σε ένα σκληροπυρηνικό της μουσουλμανικής μειονότητας που τον τοποθέτησε στον περίβολο του κτιρίου του Τουρκικού Προξενείου. Η βόμβα εξερράγη στις 2.20 το βράδυ της 5ης Σεπτεμβρίου του 1955 προξενώντας ασήμαντες ζημιές στον περίβολο του Προξενείου. Σύμφωνα με το τουρκικό σχέδιο η ενέργεια αυτή αποδόθηκε από τον τουρκικό Τύπο σε Έλληνες και ζητούσαν τα ΜΜΕ από το λαό της Τουρκίας να ανταποδώσει το κτύπημα, αντιδρώντας δυναμικά. Η αφορμή για την έξωση του Ελληνισμού της Πόλης είχε σημάνει. Η αφορμή που περίμεναν οι Τούρκοι υπήρξε αν και κατασκευασμένη από την ίδια την Τουρκία.

Εδώ ξεκινούν τα τραγικά γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1955 στην Πόλη. Το ίδιο βράδυ, κάτοικοι ολόκληρων χωριών μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη με τρένα, λεωφορεία ακόμα και με στρατιωτικά οχήματα. Μαζί τους ακολουθούσαν και ποινικοί κρατούμενοι που αφέθησαν προσωρινά ελεύθεροι από τις φυλακές με υποσχέσεις από τις Αρχές για μείωση των ποινών τους και αντάλλαγμα τη συμμετοχή τους σε επιδρομή κατά των Ελλήνων.

Την 6 και 7 Σεπτεμβρίου 1955 λαμβάνουν χώρα πρωτοφανείς βαρβαρότητες και θηριωδίες σε βάρος του ελληνικού πληθυσμού της Κωνσταντινούπολης από τουρκικό όχλο 130.000, που είχε μεταφερθεί με στρατιωτικά αυτοκίνητα από την Ανατολή, μαζί με τους προς τούτο αποφυλακισθέντες πρόσκαιρα καταδίκους. Ο απολογισμός είναι τραγικός:

α) Φονεύθηκαν από τους Τούρκους ή πέθαναν 10 Έλληνες πολίτες.

β) Τραυματίσθηκαν βαριά 600 Έλληνες.

γ) Καταστράφηκαν τελείως και λεηλατήθηκαν 4.438 ελληνικά καταστήματα και εργαστήρια.

δ) Καταστράφηκαν και λεηλατήθηκαν 3.000 κατοικίες Ελλήνων.

ε) Πυρπολήθηκαν 29 εκκλησίες.

στ) Βιάσθηκαν 200 Ελληνοπούλες.

ζ) Καταστράφηκαν ή «χάθηκαν» εκκλησιαστικά κειμήλια ανεκτίμητης αξίας.

η) Ανοίχθηκαν και συλήθηκαν τάφοι πατριαρχών και άλλων.

θ) Εξετάφησαν και μαχαιρώθηκαν άγρια πτώματα Ελλήνων και φονεύθηκαν με λοστούς σεβάσμιοι γέροντες, εδάρησαν ανηλεώς και τραυματίσθηκαν βαρύτατα μητροπολίτες.

ι) Καταστράφηκαν κτίρια άλλων 30 εκκλησιών και προκλήθηκαν ζημιές στη Μεγάλη του Γένους Σχολή, την Θεολογική Σχολή Χάλκης, την ιστορική Μονή Βαλουκλή, το Ζάππειο Παρθεναγωγείο, την Μαράσλεια Σχολεία κ.λ.π.

μεταξύ των καταστραφέντων περιλαμβάνονται 110 εστιατόρια και ζαχαροπλαστεία, 21 εργαστήρια, 11 κλινικές, 12 ξενοδοχεία, 18 αρτοποιεία, 27 φαρμακεία, 26 σχολεία και 5 έδρες Συλλόγων και Κοινοτικών καταστημάτων.

Οι ζημιές είχαν υπολογισθεί τότε από τους ίδιους τους Τούρκους σε 1 δισεκατομμύριο δολάρια Αμερικής, απέδωσαν δε τις αφάνταστες αυτές θηριωδίες στο δήθεν «φανατικό όχλο» που δεν μπόρεσαν να ελέγξουν. Οι πραγματικοί πρωταίτιοι (πρωθυπουργός Μεντερές, υπουργός Εξωτερικών Κιουκφουλού και υπουργός Εσωτερικών Γκεδήκ) τιμωρήθηκαν αργότερα για «φθορά ξένης περιουσίας» και μάλιστα σε βαθμό πλημμελήματος.

Ο τουρκικός λαός την επόμενη ημέρα πανηγύριζε, ενώ η κυβέρνηση Μεντερές αποποιούμενη κάθε ανάμειξη, επέρριπτε την ευθύνη αορίστως στους κομμουνιστές, αποστέλλοντας και σχετικό τηλεγράφημα στον Έλληνα πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή, σε μια προσπάθεια υποβάθμισης των γεγονότων. Η ελληνική κυβέρνηση άφησε την τουρκική προκλητικότητα αναπάντητη, αποφεύγοντας ακόμη και να καταγγείλει και να εκθέσει την Άγκυρα στους διεθνείς οργανισμούς. Η Πόλη αλώθηκε για δεύτερη φορά μετά το 1453.

Ο ελληνικός πληθυσμός της Πόλης την εγκατέλειψε τάχιστα. Η κυβέρνηση αντί να εφαρμόσει αντίστοιχο σχέδιο μετά την εξέλιξη αυτή και όταν μουσουλμάνοι της Θράκης αναχωρούσαν για την Τουρκία και πουλούσαν την περιουσία τους ουδέν έπραξε με αποτέλεσμα σήμερα να ζει στην Πόλη ένας μικρός πληθυσμός Ελλήνων ενώ στην Θράκη τα αποτελέσματα είναι γνωστά.

Ως εδώ και μη παραπέρα τα λάθη κυβερνώντων, φθάνουν οι ερασιτεχνισμοί. Ας επιλέγονται ικανά πρόσωπα από τους κυβερνώντες ως εισηγητές σε διάφορες κρίσιμες θέσεις αλλά και ο λαός ας προσέχει τί ψηφίζει κάθε φορά, βάζοντας στο περιθώριο τους ανεύθυνους και τους άχρηστους. Πειράματα δεν χωρούν. Το κακό μια φορά γίνεται και οι συνέπειες παραμένουν.