Αναρτήθηκε στις:02-11-23 16:37

Ερανίσματα κατορθωμάτων του 340/Ευζωνικού της Άρτας στον πόλεμο του '40


Με αφορμή την επετειακή «ξενάγηση» του κ. Π. Παπάκου στον «Σκουφά»



Του Αντώνη Κολιάτσου


Ομολογουμένως ήταν εξαιρετική η «ξενάγηση» από τον κ. Παναγιώτη Παπάκο στις ημέρες του πολέμου του '40 και ειδικότερα στα της πορείας του ηρωικού 340/Συντάγματος Ευζώνων της Άρτας. Εκεί, στην αίθουσα του «Σκουφά», το περασμένο Σάββατο, ημέρα της 83ης επετείου του «ΟΧΙ», ο κ. Παπάκος, με απλή και κατανοητή γλώσσα και έναν άριστο συνδυασμό παράθεσης ιστορικών γεγονότων με ταυτόχρονη φωτογραφική απεικόνισή τους, έκανε μια ομιλία, που κυριολεκτικά καθήλωσε το πολυπληθές ακροατήριο. Η 1,5 ώρα διαρκείας της, ούτε που έγινε αντιληπτό πως πέρασε, ουδεμία κόπωση δημιούργησε, ούτε την, σε χρονικά παρατεταμένες ομιλίες, συνήθη διάχυση της προσοχής των ακροατών προκάλεσε. Αντίθετα τα ιστορούμενα θαυμαστά από τον κ. Παπάκο, επανέφεραν στην μνήμη των ακροατών κάποιες σχετικές με τα αφηγούμενα βιβλιογραφικές αναφορές, μηδέ των σχολικών εξαιρουμένων, προκαλώντας τους ρίγη συγκινήσεως, και αισθήματα θαυμασμού και υπερηφάνειας για τα κατορθώματα των ηρωικών Αρτινών Ευζώνων.

Με αφορμή την σπουδαία ομιλία του κ. Παναγιώτη Παπάκου, ο γράφων, γυρίζοντας τη μηχανή του χρόνου 83 χρόνια πίσω, στον Οκτώβριο του 1940, «σταμάτησε» σε δύο αληθινά ιστορικά γεγονότα, απολύτως σχετιζόμενα με το ιστορούμενο θέμα, και έκρινε δίκαιο να πει λίγα παραπάνω λόγια για τον θρυλικό Στρατηγό Χαράλαμπο Κατσιμήτρο, τότε Διοικητή της εμβληματικής 8ης Μεραρχίας Ηπείρου. Τα οποία (γεγονότα) άντλησε από το βιβλίο «Σελίδες Δόξης» του αειμνήστου αρτινού-βουργαρελιώτη στην καταγωγή - συγγραφέα Χρήστου Κολιάτσου (σ.σ. ήταν αδελφός του πατέρα μου), δημοσιογράφου της ιστορικής εφημερίδας «Καθημερινή», της οποίας υπήρξε πολεμικός απεσταλμένος στο μέτωπο κατά τον πόλεμο του '40.

Επισημαίνεται ωστόσο, ότι τα στη συνέχεια κατά-γραφόμενα είναι αφηγήματα περιστατικών των οποίων ο συγγραφέας υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας, και πως η ανάγνωσή τους πραγματικά συγκλονίζει. Ενώ από πατριωτική σκοπιά θεωρούμενα, αναμφίβολα αποτελούν μνημεία: ηρωισμού, αυταπάρνησης, συναίσθησης πατριωτικού καθήκοντος, αγάπης προς την πατρίδα αλλά και βαθιάς περιφρόνησης του θανάτου.

Υπό αυτή την εκδοχή η επετειακή εκδήλωση του κ. Παπάκου είναι αιτία να ανασύρουμε από τις ξεχασμένες σελίδες της ιστορικής μνήμης τέτοιου είδους ενθυμήματα, που αποτυπώνουν σημαντικά γεγονότα του τότε πολέμου, με πρωταγωνιστές πατεράδες και παππούδες μας και σε κάποιες φάσεις του πολέμου και γιαγιάδες μας. Τα οποία, ενθυμήματα, για τα ηρωικά κατορθώματα του Έλληνα φαντάρου-και εν προκειμένω των του 3/40 Αρτινών Ευζώνων, ιδιαίτερα στη σημερινή συγκυρία, πρέπει να γίνουν κτήμα των νεότερων και αιτία περισυλλογής, πατριωτικής έξαρσής και αφύπνισης των ηλικιακά μεγαλύτερων. Για αυτό οι εδώ ιθύνοντες της εκπαίδευσης, ας αναζητήσουν τρόπους, ώστε παρουσιάσεις σαν του κ. Π. Παπάκου, να μπορέσουν να τις παρακολουθήσουν μαζικά και τα παιδιά των σχολείων της περιοχής, έστω σε ειδικές προς τούτο προγραμματισμένες επετειακές ημερίδες.

ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΤΟΥ ΜΕΛΙΣΣΟΥΡΓΙΩΤΗ ΕΥΖΩΝΟΥ


«…ήταν 8 Δεκεμβρίου 1940, λίγες ημέρες μετά την κατάληψη του Αργυροκάστρου. Καθόμουνα σε ένα από τα ελληνικά μπαρ της πόλης και άρχισα να διαβάζω τα νέα από ένα φύλλο της «Καθημερινής», που λίγο γρηγορότερα ο στρατιώτης οδηγός μου με είχε προμηθεύσει. Ξαφνικά έρχεται και κάθεται στη διπλανή του τραπεζιού μου καρέκλα ένας εύζωνος.

«Τι λιεν τα νέα, ρε συνάδελφε;», με ρωτάει.

Τι να πουν του απάντησα. Εμείς τα ξέρουμε καλύτερα γιατί τα ζούμε καθημερινώς. Από μας περιμένουν να τα μάθουν στην Αθήνα.

Ήλθε εν τω μεταξύ το γκαρσόνι και του παρήγγειλα δύο βερμούτ, ένα για τον εαυτό μου και ένα για τον… συνάδελφο.

«Γιατί συνάδελφε θέλ’ς να με κεράσης; Ιέχς περισσότερες παράδες του λόγου’ς;»

Όχι, του λέω, για να μην τον προσβάλλω. Πήρα μια επιταγή από τον πατέρα μου. «Ιέ, τότις ας πιούμε ένα σ’ υγείαν τα’ πατέρα σ’.».

Παρατήρησα ότι το αριστερό μάτι του ευζώνου ήταν μελανιασμένο και πρησμένο σαν αυγό. Το αυτί του ήταν γεμάτο από ξηραμένα αίματα. Τα δύο χέρια του πρησμένα και ματωμένα, το δε αριστερό του πόδι δεμένο με επίδεσμο, ήταν τυλιγμένο σε μια κομμένη αρβύλα για παντόφλα.

Είσαι τραυματίας; Που χτυπήθηκες, τον ρώτησα με συμπάθεια.

Σηκώνεται όρθιος, με κοιτάζει άγρια και με βλέμμα γεμάτο θυμό αλλά και με παράπονο μου λέει.

«Βαλτός είσαι και σύ ρε συνάδελφε να μι πικράνς; Τι διάολο είδες και μι πέρασις για τραυματία; Μπας κι’ είσαι φίλος αυτίνου τ’ βλάκα τ’γιατρού τ’συντάγματος;»

Προσπάθησα να τον καθησυχάσω, αφού δέχθηκα να με κεράση κι’ αυτός ένα βερμούτ, λέγοντάς του. Δεν μου έχεις εμπιστοσύνη, ρε συνάδελφε να μου ειπής τι σου συνέβη;

Τσουγκρίσαμε τα ποτήρια μας στην υγεία του δοξασμένου στρατού μας και ο εύζωνος μου διηγήθηκε την ιστορία του.

Ανήκε στο σύνταγμα του Τσακαλώτου, το 340 ευζωνικό της Άρτας και υπηρετούσε στο τάγμα του Χρυσοχόου και ήταν από τους Μελισσουργούς(Άρτας)… «Είχαμαν τρεις μέρες και τρεις νύχτες που πολεμάγαμαν μεσ’ στα χιόνια και χωρίς ανάπαψη στο Μπουράτο, πέρα κατακεί στα σύνορα στην Κακκαβιά. Οι Μακαροναίοι (σ.σ. οι Ιταλοί) ήταν καλά κρυμμένοι μέσ’ στις’ σπλιές με πυροβόλα και χειροβομβίδες και δεν έβγαιναν. Σε μια έφοδου πήδησα σα ζλάπι σε μια σπλιά κι’ κάρφωσα με τη λόγχη δύο Ιταλούς. Ένας απ’ αυτούς τραβήχτηκε πίσω και μούριξε μια χειρομποβίδα. Ιέκαμα ένα σάλτου να φλαχτώ κι’ όπους βλέπ’ς με πήρε στου μάτι η φλουόγα κι’ έπαθα φλόγοψι, όπως λέει ο γιατρός, και γρατσνίστηκα και λίγου στ΄αυτί, στα χέρια και στου ποδάρι μου… Ιεφτούνο όμως δεν ήταν τραύμα για να μι βγάλ’ ο γιατρός απ’ το λόχου μ’ και να μι στίλη δέκα μέρες στ’ αναρρωτήρια…Ούλοι οι άλλοι συνάδελφοί μου κυνηγάν τσ’ Ιταλούς και γω κάθομαι στ’Αργυρόκαστρο!! Μι κατάλαβες; Αυτούνο είν’ το παράπονό μου. Ιέχω ή δεν ιέχω δίκαιου;»

Βουρκώσανε τα μάτια μου από τη συγκίνησι και του απάντησα:

Σε κατάλαβα συνάδελφε και ησύχασε. Σε λίγες ημέρες θα γίνεις καλά και θα πας στο λόχο σου και θα σου δοθεί η ευκαιρία να ξανά-κυνηγήσεις τους Ιταλούς. Και δεν θα έχεις παράπονο! Έχεις κάτι παραπάνω από δίκαιο…»

ΠΩΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΤΟΥ 340/ΕΥΖΩΝΙΚΟΥ ΑΡΤΑΣ ΚΑΤΑΛΑΜΒΑΝΕΙ ΟΧΥΡΟ ΙΤΑΛΩΝ, ΜΕ ΤΟΝ ΒΟΥΡΓΑΡΕΛΙΩΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΗ ΤΟΥ ΝΑ ΜΗΝ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΤΟΥ


«… Στις σκληρές μάχες λίγο πριν τα σύνορα της Κακαβιάς», γράφει στη σελ…139, του βιβλίου του «Σελίδες Δόξης» ο Χρ. Κολιάτσος, «ο Βουργαρελιώτης έφεδρος υπολοχαγός Γιώργος Σιμόπουλος, λίγους μήνες μετά την επιστροφή του από το Παρίσι, υπηρετούσε στο απόσπασμα του αντισυνταγματάρχη Μπίμπη, το οποίο αργότερα υπήχθη εις την διοίκηση του συνταγματάρχη Θρασύβουλου Τσακαλώτου. Σε κάποια από τις συχνές συγκρούσεις του πιο πάνω αποσπάσματος του 340/Ευζωνικού Άρτας με τους Ιταλούς, ο Σιμόπουλος, άπειρος και ανίδεος από τις σκληρότατες συνθήκες του πολέμου διετάχθη από τον διοικητή του να καταλάβει με τους ευζώνους του βαριά οχυρωμένη με ιταλικές φωλιές πολυβόλων τοποθεσία. Από εκεί οι Ιταλοί με τις ριπές των πολυβόλων και τις χειροβομβίδες τους σκορπούσαν τον θάνατον στην περιοχή. Ο Σιμόπουλος έβγαλε από το αμπέχωνό του τις φωτογραφίες της συζύγου του και του μοναδικού τους τέκνου, τις ασπάσθηκε και κάλεσε τους ευζώνους του να τον βοηθήσουν να εκτελέσει την διαταγή του διοικητού του.

Η επίθεση κατά του οχυρού ήταν ορμητική, όπου οι Αρτινοί εύζωνοι, αλαλάζοντες, με τα πυρά και τις λόγχες των όπλων τους, φονεύοντας και άλλους αιχμαλωτίζοντας, κατάφεραν να διώξουν τους Ιταλούς και να καταλάβουν το στρατηγικής σημασίας ύψωμα. Τους ευζώνους ακολουθούσε σαστισμένος, ανοιγοκλείνοντας τα μάτια και με το περίστροφο στο χέρι ο υπολοχαγός Σιμόπουλος. Μετά την νικηφόρα μάχη ο αντισυνταγματάρχης Μπίμπης κάλεσε τον Σιμόπουλο, παρουσία των αξιωματικών του να κάνει κριτική επί του σχεδίου που εφήρμοσε για να καταλάβει το ύψωμα Ο Σιμόπουλος βρέθηκε σε αμηχανία, αλλά μετά από λίγο πήρε το θάρρος και δήλωσε ενώπιον των παρισταμένων: «Το σχέδιον το εφήρμοσαν οι εύζωνοι, κύριε διοικητά…. Και εγώ βρέθηκα στο λόφο χωρίς να το καταλάβω. Εις αυτούς τους ήρωας ανήκει η νίκη.» Αργότερα ο υπολοχαγός Σιμόπουλος σε πολλές μάχες διακρίθηκε, συνελήφθη αιχμάλωτος από τους Ιταλούς, δραπέτευσε, ειδοποίησε τον Συνταγματάρχη Θ. Τσακαλώτο να αλλάξει πορεία για να μην πέσει σε ιταλική ενέδρα και τιμήθηκε με τον Πολεμικό Σταυρό Α’ τάξεως.»


Ο ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΟΣ ΗΓΕΤΗΣ ΤΗΣ 8ης ΜΕΡΑΡΧΊΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ Χ. ΚΑΤΣΙΜΗΤΡΟΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΗΡΩΙΚΟΥΣ ΜΑΧΗΤΕΣ ΤΗΣ, ΑΛΛΑΞΑΝ ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟ-ΙΤΑΛΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ


Ο Κατσιμήτρος ξεκίνησε την σταδιοδρομία του στον Στρατό, ως εθελοντής το 1904 όπου και εισήλθε στη Σχολή Υπαξιωματικών το 1911, από την οποία και εξήλθε τον Σεπτέμβριο του 1912 ως ανθυπασπιστής του πυροβολικού. Ανθυπολοχαγός Πεζικού (1913), υπολοχαγός (1914), λοχαγός (1915), ταγματάρχης (1920), αντισυνταγματάρχης (1923), συνταγματάρχης (1930), υποστράτηγος (1937), αντιστράτηγος (1947). Τον Ιανουάριο του 1937 προήχθη στον βαθμό του υποστρατήγου και το 1938 ανέλαβε διοικητής της VIII Μεραρχίας Πεζικού στην Ήπειρο. Κατά τη διετία 1939-1940 ολοκλήρωσε και εφάρμοσε μεθοδικά τις γραμμές άμυνας του Ελληνικού Στρατού στην Ήπειρο όπως είχαν εκπονηθεί αυτές από το στρατηγείο, ενόψει μιας ενδεχόμενης επίθεσης του Ιταλικού Στρατού, που κατείχε ήδη την Αλβανία.

Η επιτελική εκτίμηση του Γενικού Επιτελείου ήταν, ότι ένας αγώνας απέναντι σε τόσο υπέρτερο εχθρό θα ήταν ουσιαστικά μάταιος, για αυτό, ο υποστράτηγος Κατσιμήτρος είχε την προφορική «παρότρυνση», άλλα χωρίς αυτό να πάρει ποτέ τη μορφή πραγματικής στρατιωτικής διαταγής, να συμπτύξει τις γραμμές του και να προσπαθήσει να αμυνθεί βαθύτερα και πιο «αποτελεσματικά» και συγκεκριμένα στην περιοχή της κοιλάδας του Αράχθου. Ο στρατηγός Χ. Κατσιμήτρος απάντησε: «η Μεραρχία θα εκτελέσει το καθήκον της προς την πατρίδα, όπως επιβάλλει η εθνική τιμή και καθ’ όν τρόπον αυτή γνωρίζει.» Περαιτέρω ο χαρισματικός ηγήτορας της 8ης Μεραρχίας, απαρτιζόμενης κατά 80% από ηπειρώτες μαχητές μεταξύ των οποίων και οι του 340/Ευζωνικού Άρτας, εκτιμώντας ότι αν συνέβαινε αυτό όχι μόνο δεν θα μπορούσε να αναχαιτιστεί η εχθρική διείσδυση αλλά και θα έπεφτε και το ηθικό των ανδρών του που κατάγονταν από την κατακτημένη πλέον από τον εχθρό περιοχή, ΑΠΟΦΑΣΙΣΕ ΝΑ ΑΜΥΝΘΕΙ ΣΤΑ ΣΥΝΟΡΑ. Και με την ηρωική αντίσταση στο Καλπάκι, συντέλεσε στην τελική νίκη σε βάρος των Ιταλών. Και αργότερα ΝΑ ΠΡΟΧΩΡΗΣΕΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΡΟΕΛΑΣΗ των ελληνικών στρατευμάτων στην Αλβανία. Αναμφίβολα η διαταγή της 23ης Νοεμβρίου του υποστράτηγου Κατσιμήτρου, να παραμείνει η 8η Μεραρχία στη θέση της αντιστεκόμενη ΜΕΧΡΙΣ ΕΣΧΑΤΩΝ στους εισβολείς, ήταν αυτή που έγραψε ιστορία και άλλαξε την πορεία του πολέμου οδηγώντας στο Έπος του 1940.

Ενώ με το να μη καταστεί, τελικά η κοιλάδα του Αράχθου το θέατρο του Ελληνο-ιταλικού πολέμου, απεφεύχθη και η ολοκληρωτική καταστροφή της Άρτας από τις αναπόφευκτες σφοδρές επιθέσεις των Ιταλών.

ΕΓΚΩΜΙΟ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ Χ. ΚΑΤΣΙΜΗΤΡΟΥ ΣΤΟΝ ΧΡΗΣΤΟ ΚΟΛΙΑΤΣΟ


Τέλος, ο αείμνηστος Στρατηγός Χ. Κατσιμήτρος σε επιστολή προς τον δημοσιογράφο Χρ. Κολάτσο (σ.σ. ίδετε σελ. 10 του βιβλίου «Σελίδες Δόξης»), γράφει τα εξής εγκωμιαστικά: «…Ο πολεμικός απεσταλμένος της «Καθημερινής» Κολιάτσος Χρήστος, παρηκολούθησε από τον Νοέμβριον του 1940, μέχρι τέλους του πολέμου, τας επιχειρήσεις της VIII Μεραρχίας, κατά τον Έλληνοιταλικόν πόλεμον. Διέτρεχε τας πρώτας γραμμάς και ευρίσκετο σε διαρκήν επαφήν με τα μαχόμενα τμήματα. Περιφρονών τους κινδύνους και τα κακουχίας του πολέμου, μετέφερε δια των περιγραφών του εις την εφημερίδα του τας ενδόξους σελίδας και τα κατορθώματα των γενναίων μας στρατιωτών και τον εθνικόν παλμόν στον αναληφθέντα αγώνα εις τα μετόπισθεν. Καταγείς αργότερα ως εθελοντής στρατιώτης, εχρησιμοποιήθη εις εμπιστευτικήν υπηρεσίαν, επιδείξας θάρρος, αποφασιστικότητα και αυτοθυσίαν.

Εις τον Έλληνα τούτον δημοσιογράφον-στρατιώτην εκφράζω την άκραν μ ου ευαρέσκειαν και εισηγούμαι απονομήν ηθικής αμοιβής δια τας προς την Πατρίδα και εν τω πεδίω της μάχης εξόχους υπηρεσίας του.

Ο Διοικητής της VIII Μεραρχίας
Στρατηγός Χαράλαμπος Κατσιμήτρος»



img

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ





img

img