Αναρτήθηκε στις:31-03-21 10:41

Συνέντευξη του Chris Jaymes στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη


Είτε ζωγραφίζεις έναν πίνακα, είτε γυρίζεις μια ταινία, είτε γράφεις ένα βιβλίο, το τελικό αποτέλεσμα πρέπει να σταθεί από μόνο του και να αφήσει το αποτύπωμά του



Ο βραβευμένος Αμερικανός συγγραφέας και σκηνοθέτης Chris Jaymes (@chrisjaymes), με βάση το Λος Άντζελες, κλείνει τρεις δεκαετίες παρουσίας στη βιομηχανία του θεάματος. Ως πιανίστας, υπήρξε μέλος της μπάντας Bootstraps (Capitol Records), ενώ ως ηθοποιός έπαιξε στις τηλεοπτικές σειρές «Lost», «Party of Five» κ.ά. Έχει κάνει την παραγωγή, γράψει και σκηνοθετήσει πολλές ταινίες και τηλεοπτικά σόου, ανάμεσά τους και την πολυβραβευμένη ταινία «In Memory οf My Father». Το graphic novel 1821: Τα παιδιά της Επανάστασης, στο οποίο υπογράφει τα κείμενα και το οποίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Κάκτος, σε μετάφραση του Αλέξη Καλοφωλιά, μας έδωσε την αφορμή για την ακόλουθη συνέντευξη.


Τι σας ώθησε να γράψετε ένα βιβλίο για την Επανάσταση του 1821;


Πριν δέκα χρόνια τελειώνοντας την πρώτη σκηνοθετική μου προσπάθεια σκεφτόμουν την επόμενη μου κίνηση. Εκείνη τη στιγμή ένας ελληνοαμερικάνος φίλος ο Νίκος Λάμπρου, μου μίλησε για την Ελληνική Επανάσταση προτείνοντας μου μια ταινία για το 1821. Ήταν μια έκπληξη για μένα που γνώριζα ένα σωρό πράγματα για την Γαλλική Επανάσταση όμως αγνοούσα τον ξεσηκωμό των Ελλήνων ο οποίος επηρέασε την εξέλιξη και διαμόρφωση τόσων κοινωνιών, μου ήταν εντελώς άγνωστος. Εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησα πόσο λίγα γνώριζα για την Ελλάδα, έναν τόπο μυθικό για τον οποίο είχα αντίληψη μόνο μέσα από ταινίες και βιβλία. Όταν μεγαλώνεις σε μια χώρα μακριά από την Ευρώπη οι πληροφορίες που έχεις για την Ελλάδα είναι τυποποιημένες. Μυθολογία, αρχαίες κολώνες, σάντουιτς με γύρο, δημοκρατία, Σπαρτιάτες κι ότι οι Έλληνες ήταν δημιουργοί καινοτομιών που σήμερα θεωρούμε δεδομένες. Αυτά που μας έχουν κληροδοτήσει οι Έλληνες έχουν αποτυπωθεί στον δυτικό πολιτισμό τόσο βαθιά που νιώθουμε ότι μας ανήκαν από πάντα ελάχιστοι ωστόσο μπαίνουν στον κόπο να ψάξουν πως φτάσαμε εδώ κι εγώ ήμουν ανάμεσα σ’ αυτούς. Δεν γνώριζα και πολλά για την ιστορία μέσα και έξω από τη χώρα μου και τώρα έχω φτάσει στο σημείο να ξέρω περισσότερα για την ελληνική Επανάσταση από ότι για τον Αμερικάνικο Εμφύλιο πόλεμο. Καταλαβαίνω λοιπόν γιατί με ρωτάτε τι ήταν αυτό που προκάλεσε την περιέργεια μου ώστε να ενδιαφερθώ για την επανάσταση του 1821. Η απλή απάντηση είναι ότι δεν έχω ξανασυναντήσει στην σύγχρονη ιστορία άλλη τέτοια περίπτωση που να αποτελεί πρότυπο για την δύναμη της ενοποίησης με τέτοιον βαθύ τρόπο. Ένα μικρό έθνος κατάφερε να ξεκινήσει μια κοινή προσπάθεια εγκαινιάζοντας μια επανάσταση που θα προκαλούσε κάποια στιγμή την πτώση μιας αυτοκρατορίας η οποία το κρατούσε υπό την κυριαρχία της. Αυτός που θεωρούνταν ο πιο πιθανός νικητής έχασε από τον πιο αδύναμο κι αυτό με κάποιο τρόπο εδραίωσε ως ένα βαθμό αυτό που αποκαλούμε Σύγχρονο Δυτικό Πολιτισμό. Σε όλη την διάρκεια της ιστορίας της Ελλάδας τούτο είναι ένα θέμα επαναλαμβανόμενο, όποτε αντιμετωπίζουν ακραίες καταστάσεις οι Έλληνες με κάποιον μαγικό τρόπο δίνουν σ’ αυτό το μοτίβο μια υλική υπόσταση ενώνοντας τις δυνάμεις τους για να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο. Πρέπει να θυμάται ο κόσμος ότι στην περίπτωση ενός απίθανου σεναρίου, όταν οι άνθρωποι δρουν από κοινού, τότε μόνο μπορούν να υπερισχύσουν έστω και για μικρό χρονικό διάστημα. Η δύναμη της ενότητας είναι ο μοναδικός τρόπος για να αψηφήσει κανείς την λογική υπεροχή αποσκοπώντας σε κάποιο ιδανικό. Διακόσια χρόνια μετά αυτό είναι ένα μάθημα που χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ.

Ποιες δυσκολίες συναντήσατε τόσο στο συγγραφικό, όσο και στο σχεδιαστικό κομμάτι;


Προερχόμενος από τον χώρο της τηλεόρασης και του κινηματογράφου ένιωσα ότι το γκράφικ νόβελ είχε πολλά κοινά χαρακτηριστικά με αυτό που έκανα. Όταν ετοιμάζεσαι να γυρίσεις μια ταινία χωρίζεις το σενάριο σε μια σειρά από ενότητες, μια σειρά από εικόνες που σε καθοδηγούν στη διάρκεια του γυρίσματος. Η πρόκληση που αντιμετωπίζεις όταν ετοιμάζεις ένα τέτοιο βιβλίο είναι ότι πρέπει να ζωντανέψεις την ιστορία χωρίς την βοήθεια των ηθοποιών, την κίνηση της κάμερας και την άνεση που σου δίνει η μουσική επικάλυψη και ο σχεδιασμός του ήχου. Η πρόκληση να ζωντανέψεις μια υπόθεση μέσω ενός κόμικ σου θέτει συγκεκριμένους περιορισμούς, πρέπει να δουλέψεις με μεγάλη οικονομία καθώς η υπόθεση παίρνει σάρκα και οστά πάνω στο χαρτί. Στην περίπτωση του γκράφικ νόβελ πρέπει να συμπυκνώνεις σε μια και μόνη εικόνα με κάποια λεζάντα μια σκηνή που στην ταινία θα διαρκούσε πέντε ολόκληρα λεπτά, κάτι πολύ πιο δύσκολο.

Τι είναι αυτό που γοητεύει τον αναγνώστη όταν ανοίγει ένα βιβλίο με κόμικς;


Οι εικόνες φυσικά, η καλλιτεχνική δουλειά και ο χρωματισμός είναι οι καθοριστικοί παράγοντες. Ένας αναγνώστης μπορεί να εκτιμήσει κάποιο βιβλίο χωρίς να χρειαστεί να το διαβάσει. Στον τρόπο που επιλέγουμε να παρουσιάσουμε μια ιστορία μέσω ενός γκράφικ νόβελ υπάρχει πάντα η ενστικτώδης αίσθηση της εικονογράφησης που πρέπει να τραβήξει την προσοχή κάποιου είτε διαβάσει το βιβλίο είτε όχι.

Ο Μάρκος Μπότσαρης μεγαλώνει στο παλάτι του Αλή Πασά . Από πού αρχίσει η πραγματικότητα και που ξεκινά η φαντασία;


Μετά από μια δεκαετία έρευνας επέλεξα μια συμβολική ιστορία όχι εκατό τοις εκατό αληθινή αλλά βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα. Σκοπός μου ήταν να παρουσιάσω μια υπόθεση για την οποία ελάχιστοι έξω από την Ελλάδα γνωρίζουν. Ήθελα να φτιάξω το σενάριο μου με τρόπο που να ελκύει αναγνώστες εκτός Ελλάδας τιμώντας αυτούς που θυσιάστηκαν για να θεμελιώσουν τα προνόμια που έχουμε την ευλογία να απολαμβάνουμε. Ένα παιδί που γεννήθηκε μέσα σ’ εκείνες τις δύσκολες καταστάσεις ήταν το σύμβολό που έψαχνα, στο βιβλίο μου παρουσιάζονται συγκεκριμένα στοιχεία από την βιογραφία του όμως η παρουσία του λειτουργεί περισσότερο συμβολικά. Σε κάποιες στιγμές η ιστορία που αφηγούμαι αφορά αληθινά γεγονότα όμως σε άλλες περιπτώσεις, όπως η φυλάκιση του από τον Αλή Πασά, εισάγω ψυχολογικές μεταφορές. Ο Μάρκος Μπότσαρης μπορεί να μην πέρασε την παιδική του ηλικία στα μπουντρούμια του Αλή Πασά όμως ξόδεψε πολλά χρόνια παρακολουθώντας το χάος που επικρατούσε γύρω του καθώς ο Πασάς τη Ηπείρου έπαιρνε από τον μικρό Μάρκο τους φίλους και την οικογένεια του. Αυτή η ψυχολογική φυλακή οδήγησε την μετέπειτα ζωή του και τον έκανε αληθινό ηγέτη, η τυραννία που βίωσε διαμόρφωσε τα αρχηγικά του χαρακτηριστικά. Η ιστορία που διηγούμαι είναι η ζωή ενός συνηθισμένου παιδιού της τουρκοκρατίας που δεν είχε άλλη επιλογή από το να υψώσει το ανάστημα του απέναντι σ’ εκείνους που επέβαλαν την βία και την ωμότητα πάνω σ’ αυτόν και τους ομοεθνείς του.

Οι περιγραφές που κάνετε για τον Μάρκο Μπότσαρη και τον αγώνα για το 1821 είναι ωραίες και καταφέρνετε να μας κεντρίσετε το ενδιαφέρον μας. Δεν είναι δύσκολο να γράψεις για το παρελθόν;


Όταν σκεφτόμαστε το παρελθόν το μυαλό μας φτιάχνει εικόνες που δεν είναι πάντα αληθινές και απέχουν από αυτό που πραγματικά συνέβη κάποτε. Μοιάζουν με κινηματογραφικές σκηνές ή σαν ταινίες κινουμένων σχεδίων και δεν μπορούν να απεικονίσουν ρεαλιστικά αυτά που έζησαν οι άνθρωποι μεγαλώνοντας σε εποχές χαοτικές όπου δεν μπορούσες να είσαι σίγουρος για τίποτα. Εφόσον δεν ζήσαμε εκείνες τις καταστάσεις η μόνη δυνατότητα που έχουμε είναι χρησιμοποιώντας την φαντασία μας και μέσα από σκέψη και έρευνα να δημιουργήσουμε κάτι που να προσιδιάζει σ’ εκείνες τις συνθήκες. Η ιστορία που γράφεται είναι τις περισσότερες φορές κάπως πλασματική, ακόμα και στην περίπτωση που κάποιος αληθινός μάρτυρας αφηγείται ένα γεγονός είναι πάντα προκατειλημμένος από τις πεποιθήσεις και τις εμπειρίες του έτσι η ιστορία είναι πάντα ένας συνδυασμός πραγματικότητας και λογοτεχνικής κατασκευής. Στην δική μου περίπτωση έπρεπε να βρω έναν τρόπο να τιμήσω εκείνους τους ανθρώπους διατηρώντας το ενδιαφέρον του αναγνώστη ώστε να τελειώσει το βιβλίο. Κάποιες στιγμές δεν έχεις άλλη δυνατότητα από το να αλλάξεις τα γεγονότα προσαρμόζοντας τα στις ανάγκες του μέσου που χρησιμοποιείς για να πεις μια ιστορία. Είτε ζωγραφίζεις έναν πίνακα, είτε γυρίζεις μια ταινία είτε γράφεις ένα βιβλίο το τελικό αποτέλεσμα πρέπει να σταθεί από μόνο του και να αφήσει το αποτύπωμα του όπως συνέβη και με τους ήρωες για τους οποίους μιλάς.

Τι ήταν αυτό που έκανε τους Έλληνες να θυσιάσουν ακόμα και τη ζωή τους για να αποκτήσουν την ελευθερία τους;


Την μόνη αφορμή που μπορώ να σκεφτώ ως κίνητρο για κάποιον άνθρωπο ή για κάποιον λαό να εξεγερθεί ενάντια σε μια αντίθετη δύναμη είναι ή έλλειψη εναλλακτικής επιλογής, η σκέψη ότι δεν έχεις τίποτα να χάσεις. Αν η ζωή σου είναι φυσιολογική την δέχεσαι όπως είναι όμως για να την θέσεις σε κίνδυνο θα πρέπει να έχεις πιεστεί σε τέτοιο επίπεδο αβεβαιότητας και δοκιμασιών ώστε ο θάνατος να μη σε τρομάζει. Έχεις δει τους ανθρώπους για τους οποίους νοιάζεσαι να υποφέρουν, έχεις βιώσει τα βασανιστήρια της οικογένειας και των φίλων σου, έχει αντικρίσει θανάτους, έχεις βιώσει ακραίες συνθήκες ανασφάλειας και φόβου για πολύν καιρό και καταλήγεις στην πεποίθηση ότι δεν διαθέτεις άλλη επιλογή από το να πολεμήσεις, τούτο συμπυκνώνεται στην φράση που κυριαρχεί αυτήν την περίοδο … ελευθερία ή θάνατος.

Διαβάζοντας το βιβλίο σας, σημείωσα κάποιες φράσεις και σταμάτησα να πάρω ανάσες για να το απολαύσω. Υπάρχουν τεχνικές και μυστικά στα βιβλία για να γοητεύονται οι αναγνώστες;


Όταν κοιτάζω πίσω τη ζωή και τις αναμνήσεις μου όλα συνυπάρχουν μέσα σε στιγμιαίες ή σύντομες εικόνες. Νομίζω ότι αυτές ο εικόνες είναι η εσωτερική αποτύπωση όλων όσων έχουμε ζήσει και στις οποίες δίνουμε συγκεκριμένο νόημα χρωματίζοντας τες με συγκεκριμένα συναισθήματα…Oι στιγμές κατά τις οποίες ζήσαμε έντονα αισθήματα δημιούργησαν τις μνήμες που μας σφράγισαν.

Υπάρχει η πιθανότητα στο μέλλον να γράψετε πάλι ένα βιβλίο κόμικς εμπνευσμένο από την ελληνική Ιστορία;


Είναι πιθανόν όμως τούτη τη στιγμή δουλεύω μια κινηματογραφική εκδοχή των γεγονότων που συνέβησαν στο Ζάλογγο, δεν νομίζω λοιπόν ότι θα μπορούσα τώρα να κάνω ένα ακόμα παρόμοιο βιβλίο.

Μπορεί ένα graphic novel να επηρεάσει θετικά τους εφήβους και τους ενήλικες, ώστε να γίνουν καλοί αναγνώστες;


Το είδος του γκράφικ νόβελ είναι πολύ ιδιαίτερο και ελκύει συγκεκριμένο αναγνωστικό κοινό. Νομίζω ότι μπορεί να αποτελέσει ένα πολύ καλό εργαλείο μέσω του οποίου οι νέοι δύνανται να μάθουν για την ιστορία με τρόπο που είναι λιγότερο βαρετός. Ως ενήλικος όμως έχω τη αίσθηση ότι η στάση μας είναι λίγο πολύ καθορισμένη, είτε αγαπούμε τα βιβλία είτε όχι.

Ποια επιθυμία έχετε και ελπίζετε να σας δοθεί η ευκαιρία να την πραγματοποιήσετε στο μέλλον;


Θα ήθελα να βρισκόμουν στη χώρα σας πιο συχνά. Η εμπειρία που έχω από την Ελλάδα αφορά περισσότερο την έρευνα που έκανα για το βιβλίο μου, όμως θα ήθελα πραγματικά να ζήσω εκεί ταξιδεύοντας για μήνες σε όλη την επικράτεια, ώστε να νιώσω πραγματικά τους ανθρώπους και τον τρόπο ζωής, να κατανοήσω σε βάθος τον ελληνικό πολιτισμό. Αν μελετήσεις την Ιστορία της Ελλάδας θα δεις ότι υπάρχει κάτι που έχει περάσει στα γονίδια των κατοίκων της, από αυτόν τον πολιτισμό έχουν προκύψει τόσα καλά, ιδίως τις στιγμές εκείνες που οι κάτοικοί της βρέθηκαν με την πλάτη στον τοίχο και με κάποιον τρόπο κατάφεραν να ενωθούν ξεπερνώντας ανυπέρβλητες δυσκολίες, αλλάζοντας τη ροή της Ιστορίας, για να καταλήξουν να πολεμούν μεταξύ τους… Θα ήταν πολύ ωραίο, αν μπορούσαμε να ξαναβρούμε εκείνη τη μυστική δύναμη που φαίνεται να βγαίνει στην επιφάνεια όταν οι Έλληνες εστιάζουν σε κάτι καινοτόμο, σε έναν κοινό σκοπό, όταν αντιμετωπίζουν εμπόδια και κατορθώνουν να κάνουν τον κόσμο καλύτερο. Ίσως τότε να μπορούσαμε να επαναφέρουμε την τάξη σε αυτό το χάος, όπου μοιάζει να βυθίζεται ο κόσμος μας.

Μετάφραση από τα αγγλικά: Απόστολος Σπυράκης




diastixo.gr


img

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ