Αναρτήθηκε στις:04-01-19 13:31

Γιατί οι οικονομολόγοι αδυνατούν να προβλέψουν τις εξελίξεις στην οικονομία (Μέρος Γ')


Γράφει ο Αντώνης Κολιάτσος


Με αφορμή το βιβλίο «Αναπιάσματα» του κ. Χρ. Μέγα


Επικαλούμενοι την χαοτική δομή της οικονομίας, στα προηγούμενα (Μέρη Α΄& Β΄) του με τον ανωτέρω τίτλο άρθρου μας, δώσαμε την, κατά το δυνατό, επιστημονική εξήγηση του γιατί οι οικονομολόγοι και περισσότερο οι λογής «οικονομολογούντες» αδυνατούν να προβλέπουν και πολλές φορές να προσεγγίσουν ικανοποιητικά τις εξελίξεις στην οικονομία. Στο παρόν Μέρος Γ΄ του εν λόγω άρθρου, θα αναφερθούμε σε περιπτώσεις που, ακόμη και βαρύγδουπα ονόματα διεθνών χρηματοοικονομικών οργανισμών αλλά και πολλοί από τους αποκαλούμενους γκουρού της οικονομίας, έπεσαν τραγικά έξω στις προβλέψεις τους. Και μάλιστα όταν το συνεπαγόμενο κόστος για την παγκόσμια οικονομία και κατ’ επέκταση για τις εθνικές οικονομίες κάποιων αδύναμων χωρών, όπως και η ελληνική των μνημονίων, ήταν ανυπολόγιστο.

Από την άλλη δεν θα πρέπει αποκρυβεί το γεγονός ότι με την εισβολή της τεχνολογίας των ηλεκτρονικών υπολογιστών και την μεγάλη συνεισφορά των τελευταίων στην επίλυση περίπλοκων μαθηματικών εξισώσεων, κατέστη, πλέον, εφικτή η δημιουργία ειδικών μοντέλων μελέτης της συμπεριφοράς των οικονομικών φαινομένων. Τα λεγόμενα «μαθηματικά μοντέλα προσομοίωσης» ειδικότερα, είναι αυτά που επιτρέπουν στη νέα οικονομία να γίνονται ικανοποιητικές «πιθανολογήσεις» περί την εξέλιξή της, όχι όμως και απόλυτες προβλέψεις…

Ή άλλως πως, χάρη στα χρήσιμα αυτά εργαλεία είναι εφικτός ο εντοπισμός των ορίων που κυμαίνονται οι βασικοί δείκτες μιας οικονομίας στον μέλλοντα χρόνο, ως και η δυνατότητα πρόβλεψη της τάσης τους.

Ωστόσο οι αμφισβητούμενες ικανότητες των αναλυτών επενδύσεων στις χρηματοοικονομικές προβλέψεις τους, υφίστανται και εν πολλοίς είναι γνωστές. Όπως είναι γνωστά και τα ιλιγγιώδη χρηματικά ποσά που απωλέστηκαν από διεθνή επενδυτικά funds, μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και χρηματιστηριακές εταιρείες, εξ’ αιτίας των λανθασμένων προβλέψεων που εν είδη συμβουλών οι εν λόγω αναλυτές αρμοδίως παρείχαν. Το κραχ του 1929 και του 1987, η οικονομική φούσκα των εταιρειών dot.com του 2000, η μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, με την κατάρρευση της Lehman Brothers, η πτώχευση των αμερικανικών εταιρειών- κολοσσών Εnron, Worldcom, BearStearns, Aig κ.ά, έρχονται να επιβεβαιώσουν την αβεβαιότητα των οικονομικών εξελίξεων, εξ’ αιτίας της ενδογενούς αδυναμίας επιτυχούς πρόβλεψης στην οικονομία.

Επομένως μάλλον έχει δίκαιο o Burton Malkiel (σ.σ, διάσημος Αμερικανός οικονομολόγος και συγγραφέας), όταν στο κλασικό βιβλίο του: «χρηματοδότηση A Random Walk Down Wall Street» (12η έκδοση το 2015),σχολιάζει ειρωνικά τους πιο πάνω οικονομολόγους –αναλυτές, με την ατάκα: «υπάρχουν τριών ειδών χρηματοοικονομικοί προγνώστες: αυτοί οι οποίοι δεν γνωρίζουν, αυτοί οι οποίοι δεν γνωρίζουν ότι δεν γνωρίζουν, και αυτοί οι οποίοι γνωρίζουν ότι δεν γνωρίζουν, αλλά πληρώνονται αδρά για να προσποιούνται ότι γνωρίζουν». Αλλά το ίδιο θα λέγαμε και τον μεγάλο Αμερικανό οικονομολόγο John Kenneth Galbraith, ο οποίος, αναφερόμενος στην… «προβλεπτικότητα» στην οικονομία, δεν δίστασε να την ειρωνευτεί επαναλαμβάνοντας: «ότι το μοναδικό αποτέλεσμα, που έχουν οι οικονομικές προβλέψεις, είναι να κάνουν την αστρολογία να δείχνει αξιοσέβαστη».

Αλλά εκεί που η ικανότητα πρόβλεψης των οικονομικών εξελίξεων αμφισβητήθηκε σφόδρα, ήταν, όταν, οι προβλέψεις των ιθυνόντων του ΔΝΤ (σ. σ, Λαγκάρντ, Τόμσεν, Βελκουλέσκου κ.ά), ως και κάποιων ημεδαπών επώνυμων οικονομολόγων, επί των αποτελεσμάτων των «μνημονιακών προγραμμάτων διάσωσης», έτυχαν κραυγαλέων διαψεύσεων. Συγκεκριμένα, για την εξαετία 2010-2015 το ΔΝΤ προέβλεπε: Για το 2010 πως η χρονιά θα κλείσει με ύφεση -4%, ενώ έκλεισε με -5%. Για το 2011 πως η ύφεση θα είναι της τάξης του -2,6%, ενώ εκείνη ανήλθε στο -9,1%. Για το 2012, πως θα υπάρξει ανάπτυξη 1,1%, ενώ τελικά σημειώθηκε ύφεση -7,3%. Για το 2013 πως θα υπάρξει ανάπτυξη 2,1 %, αλλά το αποτέλεσμα ήταν και πάλι αρνητικό στο -3,2%. Για το 2014 πως θα υπάρξει ανάπτυξη 2,1%, ενώ η χρονιά έκλεισε με μόλις +0,4%. Για το 2015 πως θα υπάρξει ανάπτυξη 2,7%, ενώ σημειώθηκε ύφεση της τάξης του -0,2%. Μία ακόμη… πέτσινη πρόβλεψη του ΔΝΤ ήταν ότι τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις θα έφταναν στα 50 δισ. ευρώ από τα 12,5 δισ. που αρχικά είχαν υπολογιστεί και σήμερα τα βλέπουμε στο ασθενικό ποσό των [5,1 δις ευρώ(από το 2011 έως το 2017) + 2 δις ευρώ( για 2018)]= 7,1 δις ευρώ…

Ανάλογες ήταν οι διαψεύσεις των προβλέψεων των αξιωματούχων του ΔΝΤ αναφορικά με την ανεργία (σ. σ, όλως ενδεικτικά το 2011 υπολόγιζαν ανεργία στο 14,6% αλλά έφτασε στο 17,7%, ενώ για το 2012 η πρόβλεψή τους ήταν 14,8% και διαμορφώθηκε στο 24,4%κ.λ.π.).Ωστόσο αυτό που προκάλεσε παγκόσμια αίσθηση, ήταν η, τον Ιανουάριο του 2013, δημοσιοποίηση της 43σέλιδης μελέτης του τέως επικεφαλής των οικονομολόγων του ΔΝΤ, Ολιβιέ Μπλανσάρ με τίτλο: «Τα λάθη των προγνωστικών ανάπτυξης και οι δημοσιονομικοί πολλαπλασιαστές», όπου ούτε λίγο ούτε πολύ, ο εν λόγω οικονομολόγος παραδέχθηκε ότι το Ταμείο, κάνοντας λάθος στην εκτιμώμενη τιμή σε έναν κρίσιμο οικονομικό δείκτη (πολλαπλασιαστής),επέβαλε πολύ μεγαλύτερη, της θεωρητικά επιτρεπόμενης, λιτότητα (περικοπές σε μισθούς στο Δημόσιο, συντάξεων κ.λπ.) σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία. Το αποτέλεσμα, όμως, αυτού του λάθους, ήταν να υπάρξει εξ’ ίσου μεγάλη πτώση της εσωτερικής ζήτησης που με τη σειρά της επέφερε μεγαλύτερη ύφεση στην ελληνική οικονομία. Αλλά μήπως έπεα πτερόεντ
α δεν ήταν και η πρόβλεψη του Γιάννη Στουρνάρα, όταν τον Ιούλιο του 2010, ως γενικός διευθυντής του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), τόνιζε την ανάγκη εφαρμογής του μνημονίου που έχει συνάψει η κυβέρνηση με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΔΝΤ; Αφού, ως υπουργός οικονομικών, τότε, επέμενε να το βλέπει (το μνημόνιο), ως το «διαβατήριο εξόδου από την επικίνδυνη ζώνη της χρεοκοπίας», που θα έβγαζε δήθεν την Ελλάδα στις αγορές μέσα στο 2012;

img

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ