Η αρχή του τέλους καταγράφηκε μετά τις διπλές εκλογικές ήττες του 2023 και την αποχώρηση του Αλέξη Τσίπρα από την ηγεσία. Τότε πολλοί πίστεψαν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να περάσει σε μια νέα εποχή, να ανανεωθεί και να αποδείξει ότι δεν ήταν ένα προσωποκεντρικό κόμμα. Όμως η συνέχεια απέδειξε ακριβώς το αντίθετο.

Η εκλογή του Στέφανου Κασσελάκη παρουσιάστηκε ως η μεγάλη ανατροπή. Ένα νέο πρόσωπο, εκτός του παραδοσιακού κομματικού μηχανισμού, που υποτίθεται ότι θα έδινε νέα πνοή στον χώρο. Αντί όμως να σηματοδοτήσει μια νέα αρχή, η περίοδος εκείνη συνοδεύτηκε από εσωστρέφεια, συγκρούσεις, αποχωρήσεις στελεχών και εικόνες διάλυσης που απομάκρυναν ακόμη περισσότερο τους πολίτες.

Το αποτέλεσμα ήταν ένας ΣΥΡΙΖΑ που έμοιαζε να χάνει καθημερινά την πολιτική του ταυτότητα. Ένα κόμμα που κάποτε διεκδικούσε την εξουσία και εξέφραζε μια μεγάλη μερίδα ψηφοφόρων, βρέθηκε να αναζητά τον ρόλο του μέσα σε συνεχείς εσωτερικές αναταράξεις.

Μετά τη φυγή του Στέφανου Κασσελάκη, η ανάδειξη του Σωκράτη Φάμελλου στην ηγεσία δεν κατάφερε να αναστρέψει την εικόνα. Αντίθετα, όσο περνούσε ο χρόνος γινόταν ολοένα και πιο εμφανές ότι το πρόβλημα ήταν βαθύτερο. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν αντιμετώπιζε απλώς μια εκλογική κρίση. Αντιμετώπιζε κρίση ύπαρξης.

Χαρακτηριστικές ήταν οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Σωκράτη Φάμελλου σχετικά με το νέο πολιτικό εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ έθεσε το ερώτημα αν το κόμμα πρέπει να σταθεί «δίπλα ή απέναντι» σε αυτή την πρωτοβουλία και απάντησε ξεκάθαρα ότι η θέση του είναι «δίπλα». Παράλληλα υποστήριξε ότι δεν υπάρχει «Plan B», στέλνοντας μήνυμα στήριξης προς την κατεύθυνση που χαράσσει ο πρώην πρωθυπουργός.

Και κάπου εκεί αποτυπώνεται όλη η πραγματικότητα.

Πολλά στελέχη που μέχρι χθες διαβεβαίωναν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει αυτόνομη πορεία και μέλλον, σήμερα εμφανίζονται έτοιμα να αναζητήσουν πολιτική στέγη κάτω από τη φτερούγα του Αλέξη Τσίπρα. Η «ζεστή φωλιά» του πρώην προέδρου μοιάζει για αρκετούς ως η μοναδική διέξοδος από μια κατρακύλα που δεν έχει προηγούμενο.

Το γεγονός αυτό οδηγεί σε ένα σκληρό αλλά αναπόφευκτο συμπέρασμα: ο ΣΥΡΙΖΑ αποδείχθηκε τελικά πολύ πιο ταυτισμένος με τον Αλέξη Τσίπρα απ’ όσο παραδεχόταν. Μετά την αποχώρησή του, το κόμμα δεν κατάφερε να βρει βηματισμό, δεν κατάφερε να δημιουργήσει νέο πολιτικό αφήγημα και δεν κατάφερε να πείσει ότι μπορεί να σταθεί στα πόδια του χωρίς τον άνθρωπο που το οδήγησε στην εξουσία.

Βεβαίως, η κρίση δεν ξεκίνησε το 2023. Οι ρίζες της βρίσκονται αρκετά νωρίτερα. Ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας απομακρύνθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ όταν διαπίστωσε ότι η άσκηση της εξουσίας δεν διέφερε τελικά όσο περίμενε από εκείνη των κομμάτων που ο ίδιος είχε καταγγείλει στο παρελθόν. Οι μεγάλες υποσχέσεις συγκρούστηκαν με την πραγματικότητα της διακυβέρνησης και πολλοί ψηφοφόροι αισθάνθηκαν ότι η διαφορά ανάμεσα στο «παλιό» και το «νέο» δεν ήταν τελικά τόσο μεγάλη.

Η εξουσία είναι γλυκιά. Ακόμη πιο γλυκιά όταν συνοδεύεται από αξιώματα, επιρροή και «χρυσές» καρέκλες. Όμως οι πολίτες συνήθως αντιλαμβάνονται πότε ένα κόμμα αλλάζει πορεία και πότε εγκαταλείπει τις αρχές που το ανέδειξαν.

Σήμερα, ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται αντιμέτωπος με το πιο κρίσιμο ερώτημα. Μπορεί να υπάρξει χωρίς τον Αλέξη Τσίπρα ή μήπως η ίδια η πορεία των εξελίξεων αποδεικνύει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Τσίπρας ήταν τελικά ένα και το αυτό;

Το επόμενο διάστημα θα δώσει την απάντηση. Μέχρι τότε, η εικόνα που κυριαρχεί είναι αυτή ενός κόμματος που από κυβερνητική δύναμη μετατράπηκε σε πολιτικό παρατηρητή των εξελίξεων και το οποίο, αδυνατώντας να χαράξει αυτόνομη πορεία, αναζητά ξανά καταφύγιο κάτω από την πολιτική ομπρέλα του Αλέξη Τσίπρα.