Αναρτήθηκε στις:31-01-20 11:40

Ο ευρωσκεπτικισμός αποκτά κινηματικό χαρακτήρα…


Γράφει ο Δημήτρης Χαμπίπης*


Όταν το 1999 και μετά από μια δεκαετία περιοριστικών πολιτικών ο Κώστας Σημίτης συνυπέγραφε την ένταξη της χώρας στον σκληρό πυρήνα της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ) και έγινε η Ελλάδα πλήρες και ισότιμο μέλος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ένας μύθος είχε πλασθεί για το μέλλον και την πορεία της χώρας.

Είχε καλλιεργηθεί η προσδοκία που πήρε τον χαρακτήρα υπεραισιόδοξης προσέγγισης ότι ένας επίγειος παράδεισος ανοίγεται μπροστά μας.

Απολογιστικά όμως έχει αποδειχθεί με τον πλέον τραγικό τρόπο η παταγώδης αποτυχία του εγχειρήματος που οδηγεί και τους πλέον αισιόδοξους σε έντονο Ευρωσκεπτικισμό.

Είναι ολοφάνερο ότι τότε η χώρα δεν συγκέντρωνε αθροιστικά τα κριτήρια της συνθήκης του Μάαστριχτ για την είσοδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (πληθωρισμός όχι πάνω από το 1,5% του καλύτερου σε απόδοση κράτους μέλους, μακροπρόθεσμα επιτόκια δεν ξεπερνούν κατά περισσότερες από δύο ποσοστιαίες μονάδες τα επιτόκια των τριών πιο αποδοτικών κρατών μελών, δημόσιο χρέος μικρότερο από το 60% του ΑΕΠ ή αν είναι υπερβάλλον να βαίνει μειούμενο, και ελλείμματα του προϋπολογισμού μικρότερα από 3% του ΑΕΠ) και ότι μπήκαμε στην μεγάλη αγορά με την ελεύθερη οικονομία και τον σκληρό ανταγωνισμό «ξυπόλυτοι στα αγκάθια».

Δεν τολμούσαν προφανώς οι Ευρωπαίοι να αμφισβητήσουν πως η χώρα που γέννησε την δημοκρατία δεν πληροί επαρκώς τα πολιτικά κριτήρια της τήρησης των δημοκρατικών θεσμών, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών ελευθεριών και σίγουρα εκεί εστίασε ο Κώστας Σημίτης την πίεση για να εκμαιεύσει με μια καθαρά πολιτική απόφαση το πράσινο φώς.

Όλα πλέον κινούνται στον αστερισμό των μνημονίων, της σκληρής επιτροπείας και της υποβόσκουσας χρεωκοπίας και παρά κάποιες σοβαρές αλλά μεμονωμένες προσπάθειες το Ευρωπαϊκό όνειρο παραμένει απατηλό. Και μπορεί να φτάσαμε μια ανάσα και να αποφύγαμε το Grexit, αλλά αυτό καραδοκεί.

Ο Ευρωσκεπτικισμός εξαπλώνεται κινηματικά πλέον στην Ευρώπη και το ανησυχητικό είναι ότι άδραξαν την ευκαιρία τσαρλατάνοι ακροδεξιοί και βγήκαν από το καβούκι τους προκειμένου να καπηλευτούν και να ταυτιστούν με μια φυσιολογική δυσαρέσκεια εκατομμυρίων ευρωπαίων πολιτών που βλέπουν την προοπτική της σύγκλισης των επιπέδων ζωής να εξελίσσεται σε εφιάλτη.

Το χάσμα ανάμεσα στις χώρες του βορά και του νότου αντί να αμβλύνεται έχει μεγεθυνθεί με την Ευρωπαϊκή Ένωση να μην μπορεί, η ίσως και να μην θέλει να στηρίξει τις φτωχότερες χώρες να σταθούν ισότιμα αναπτύσσοντας την οικονομία και σαν επακόλουθο βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής των πολιτών.

Σε μια πολυσυλλεκτική Ευρώπη με ακραίες πολιτικές, κοινωνικές, πολιτιστικές και θρησκευτικές διαφορές ήταν πολύ δύσκολο να προσπαθήσει κανείς να βρει την χρυσή τομή, να συνθέσει, να συντονίσει και να επιβάλει κοινή και ενιαία πορεία.

Η μεγάλη προχειρότητα και σε πολλές περιπτώσεις η ανοχή στην εκπλήρωση των ελάχιστων κριτηρίων ένταξης παρέπεμψε σε μια πολιτική διεύρυνσης χωρίς πυξίδα και στρατηγικούς στόχους που ψαλίδισε τις ελπίδες συνοχής και υπονόμευσε τις προοπτικές για μια ισχυρή και δυνατή Ομόσπονδη ή Συνομόσπονδη Ένωση Κρατών.

Με χώρες και λαούς να στοιβάζονται χωρίς κοινούς στόχους, ενιαία αντίληψη για τους δημοκρατικούς θεσμούς, και πολυπολιτισμικές παραδοχές (ανεξιθρησκία, ξενοφοβία, ρατσισμός) ήταν ουτοπικό να υπάρξει συμφωνία για κοινά αποδεκτή θεσμική θωράκιση (πολιτική ένωση) και κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική άμυνας και ασφάλειας, βασικές προϋποθέσεις για να θεμελιωθεί το οικοδόμημα.

Ποτέ τα στελέχη των Ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων δεν φρόντισαν να εξηγήσουν σφαιρικά για τον ρόλο, τους μηχανισμούς και την λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε να γίνει κτήμα των Ευρωπαίων πολιτών οι οποίοι μέχρι σήμερα όχι μόνο δεν έχουν πεισθεί αλλά αισθάνονται ξένοι με τους μηχανισμούς των Βρυξελλών και την λειτουργία ενός υποβαθμισμένου Ευρωκοινοβουλίου.

Αυτό που βιώνουν οι Ευρωπαίοι πολίτες είναι η ροή κάποιων κονδυλίων το μεγαλύτερο μέρος των οποίων κατασπαταλάται καταλήγοντας στις τσέπες αεριτζήδων και το υπόλοιπο στην κατασκευή μεγάλων και μικρών έργων τα οποία θα μπορούσε εκτός από ορατά να είναι και κοινωνικά ανταποδοτικά αν υπήρχαν συνδυαστικές πολιτικές μείωσης της ανεργίας, εξάλειψης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού και αναβάθμισης των μέτρων κοινωνικής πολιτικής σε κάθε χώρα μέλος.

Στην παταγώδη αποτυχία συμβάλει καθοριστικά το πέρασμα από τους μεγάλους οραματιστές του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος Ζαν Μονέ, Ούλαφ Πάλμε, Φρανσουά Μιττεράν και Αντρέα Παπανδρέου στους τσαρλατάνους πολιτικούς Νικολά Σαρκοζί, Άνγκελα Μέρκελ, Σίλβιο Μπερλουσκόνι που μόνο για τα συμφέροντα των δικών τους χωρών ενδιαφέρθηκαν.

Είχαμε την πολλαπλή ατυχία εδώ να μας προκύψουν οι επίγονοι των Καραμανλήδων, των Παπανδρέηδων και των Μητσοτάκηδων οι οποίοι για τα δικά τους υπαρξιακά προβλήματα και ματαιοδοξίες διακρίθηκαν περισσότερο παρά με την οραματική διάσταση και τον σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας.

Μια ρεαλιστική προσέγγιση του στόχου της υιοθέτησης ενός Ευρωσυντάγματος κοινά αποδεκτού και της θρυλούμενης πολιτικής ένωσης θα προϋπέθετε την αλλαγή πλεύσης από το Ευρωκοινοβούλιο με πολιτικές ισόρροπης και βιώσιμης ανάπτυξης, με προστασία του περιβάλλοντος, με αναδιανεμητικές πολιτικές υπέρ των εργαζόμενων, με κοινωνικές πολιτικές προστασίας αδύναμων, ανήμπορων και πληττόμενων κοινωνικών ομάδων και με αντίσταση και αντίκρουση του τυφώνα της παγκοσμιοποίησης.

Η Ευρώπη βρίσκεται σε διαχρονική τροχιά αναζήτησης ταυτότητας και θα χρειασθεί να αναλωθεί πολύς χρόνος ακόμη και να σπαταληθεί μεγάλη προσπάθεια ώστε να συγκερασθούν ανόμοια πράγματα και να υιοθετηθεί ένα κοινά αποδεκτό Σύνταγμα και μια ενιαία, δυνατή και ισχυρή οντότητα.

Μέχρι τότε και με δεδομένη την ύπαρξη στο Ευρωπαϊκό έδαφος τοποτηρητών της υπερατλαντικής υπερδύναμης θα χρειαστεί να «κυλίσει πολύ νερό στ’ αυλάκι»…

*Ο Δημήτρης Χαμπίπης είναι οικονομολόγος

img

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ